FAZİL MUSTAFA ŞAH İSMAYILDAN NƏ İSTƏYİR?

Fazil MUSTAFA

Mən cəmiyyətə izah etməyə çalışıram, bunu gündəmə gəlmək üçün yazmıram. Bu mövzuda dissertasiya müdafiə etmişəm, kitab və məqalələr yazmışam. Mənim Tariximizə baxışım Azərbaycan cəmiyyətində əzbərçi düşüncədə olanlardan xeyli fərqlidir. Məsələn, siz jurnalistsiniz. Mənə sual vermisiniz ki, Şah İsmayıl ordeninə münasibətiniz necədir? Mən də demişəm ki, münasibətim mənfidir. Verilməsinin tərəfdarı deyiləm. Vəsssalam.

Yəni, bu fikri açıqlayandan sonra xəstə, məzhəbçi, dünyagörüşü dar olan, əzbərlədiyindən kənarda heç nə düşünməyən, tarixə düzgün baxışı olmayan adamlar düşünürlər ki, guya bizim dəyərlərimizə toxundular. Mənlə polemikaya girmək istəyirsənsə, buyurun meydana. Bir sürünüzü bir yerə yığıb hamınızın cavabını məntiqlə əsaslandırılmış tarixi faktlarla verə bilərəm. Siz mənə savad, ağıl öyrətməyəcəksiniz ki...

Söhbət ondan gedir ki, bu insanlar dar düşüncə ilə məsələyə yanaşırlar. Heç nəyə toxunmayaq, heç nəyi müzakirə etməyək deyirlər. Xatırlayırsınızsa, təkcə bu mövzu deyil, istənilən mövzuda bu cavabı alacaqsınız. Axı, bu mənim düşüncəmdir. Kimi dindirsən, deyəcək, Hüseynzadə, Ağaoğlu və.s Əsl həqiqətdə isə bunlar həmin dahilərimizin fikirlərini başa düşməyiblər... Yəni, Rəsulzadəni oxuyan insan, necə bizə söyləyə bilər ki, biz bu mövzuda yanlış danışırıq.

Əhməd Ağaoğlunun İslam barədə tədqiqatlarının birini oxumusunuzmu? Oxumusunuzsa, nəyi başa düşmüsünüz? Ona tərs nə deyirəm? Hansı fikrini təkzib edəcək bir şey söyləyirəm?

Mən onaların fikirlərini inkişaf etdirirəm və Azərbaycan cəmiyyətinə çatdırıram. Kimi görsən, deyir Allah Mirzə Cəlilə rəhmət eləsin. Mirzə Cəlil onsuz da o dünyasını da qazanıb, bu dünyasını da. Mirzə Cəlil kimə qarşı vuruşubdur? Şeyx Nəsrullah kim idi? İsgəndər kimə qarşı vuruşurdu?

Həmin o təriqətçi, xürafatçı, pirlərə başını sürtən, 9 yaşlı qız uşaqlarını təcavüzə gətirən Səfəvi mollasına gülürdü də. Bu molla hardan gəlmişdi? Dində harda molla var?

Əsrlərdir Azərbaycanı yad ideologiyaların sınaq məkanına çeviriblər. Bizim də bu millətçilər, turançılar özləri üçün əzbərləyib ki, bizim şanlı imperiya tariximiz var. Mən isə tariximizn şanlı mənbəyi olaraq Dədə Qorqud mədəniyyətini təklif edirəm. Nadir Şahın din konepsiyasın təklif edirəm. Onu götürün, Azərbaycan üçün bu gün faydalı olan odur. Sən deyirsənsə, digəri faydalıdır, onu təbliğ elə. Demək istəyiəm ki, biz tariximizi inkar etmirik. Lakin tariximizdə faydalı məqamları önə çəkirik. Kimsə pıçıldayıb ki, Şah İsmayıl dövlət dilini Azərbaycan dili eləyib. Harda elan edib? Kim deyib sizə bunu? Ondan əvvəl erməni dili idi? Ağqoyunlunun dili erməni dili idi? Səlcuqlular hansı dildə danışırdılar? Hamısının dili türk dili deyildimi?

Deyirlər bizi imperiya kimi birləşdirib. Nə imperiyadı? Bu imperiyanın Azərbaycanla əlaqəsi nədir? Bunun bir izahını verin. İrana yarıyan bir imepriya idi. Azərbaycan ərazisində dövlət yox idi? Belə yalanları gətirib Azərbaycan cəmiyyətinə sırımağa çalışırlar.

İmperiyamız olduğunu yalan-doğru Sovet dövründə təbliğ etmək olardı. Amma indi müstəqillik dövründə bu fəxr eləməli məsələ deyil axı. Fəxr olunmalı Azərbaycan Cümhuriyyətidir, Məhəmməd Əmin Rəsulzadədir. M. Rəzulzadə dini xürafatdan uzaq bir dövlət qurub. Axundov onda səhv edib də? Axundov kimlə savaşırdı?

Səfəvilər türk olub, bunun məsələyə nə aidiyyatı? Türk olub, fars mədəniyyətin inkişaf etdirib. İrançı zehniyyəti inkişaf etdirib. Çerneyevski malakan olub. Azərbaycanlılar üçün "Vətən dili" dərsliyini yazıb. Azərbaycanı mollaxandan çıxardıb məktəbə gətirən şəxsiyyətdir.

Mənə nə o türk olub, ya malakan olub? Azərbaycanı mollaxanadan xilas edərək modern təhsilə qovuşdurub. Bundan yapışmaq lazımdır. Azərbaycanda minlərlə türk var ki, Azərbaycana üz qarası gətirir. Onun dalınca gedib əməllərini dəstəkləyək? Osmanlıda minlərlə türk olub ki, səviyyəsuz hərəkətlər edib. Onu dəstəkləyək biz? Nə var, nə var türk olub? Bu primitiv yanaşmadır. Yanaşma tərzi dəyişilməlidir. Azərbaycan türkünə fayda verənə dəstək olmalıyıq. Ziya Göyalp deyirdilər ki, kürddür. “Türkçülüyün Əsasları”nı yazıb.

Nə olsun ki, kürddür? Türk mədəniyyətini, tarixini, bu gününü sistemləşdirə bilibsə, demək hamıdan artıq türk sayılır. Biz Xalq Cəbhəsi dövründə belə bu tezisləri tez-tez gündəmə gətirirdik. Kim türkdürsə, o bizə faydalıdır, kim türk deyilsə, onu qoyaq qırağa? Yüzlərlə lazımlı adamı kənara qoyaq ki, nə var, nə var bu türk deyil. Nə olsun? Söhbət faydadan gedir.

Bu gün Azərbaycan Fikrət Əmirovun, Qara Qarayevin üstündə yəhudi müəllimin haqqı varsa, biz onun haqqını qırağa qoymalıyıq ki, yəhudidir əşşşi, cəhənnəmə öyrədib, öyrətməyəydi. Ona görə də, tarixdən miras qalan dəyərlər doğru deyilsə, o dəyəri yaşatmamızın anlamı nədir?

Azərbaycan əhalisinin çoxu pirlərdə, ziyarətlərdədir. Bunun kökü hardan gəlir? O dövrdə yaradılan kitabxana varmı? O dövrdə yaradılan 3 abidən varmı? Təkcə Şirvanşah dövlətçilik abidəndir. Qalanı nədir? Qız Qalası, Atəşgah. Məktəbdirmi, universitetdirmi?

Amma gedirsən, Səmərqənddə Əmir Teymurun irsinə baxırsan, hamısı məktəb, universitet, rəsədxana. Ona görə Temuru özbək sevir, yoxsa kimisə məğlub etməsinə görə sevmir ki.

Mən dini baxışa da milli baxış qoyuram. Dini baxış mənim fərdi məsələmdir. Nə qədər dünyagörüş məhdud olmalıdır ki, deyəsən, mən filan təriqətdənəm. Ümumiyyətlə, nə qədər mən filan məzhəbdənəm, təriqətdənəm deyən insanların böyük əksəriyyəti islamın mahiyyətin anlamayıb. İslamda bir ad var - müsəlman. Bir din var, adı İslamdır, onun da kitabı Qurandır. Bundan kənar özünü nə adlandıra bilərsən? Demək bu xəstəlikdir də. Niyə islam məsələsinə toxundum? Mənim axı bayrağımda var. Mən bayrağımda üç komponenti müdafiə edirəm. İslamçılığı doğru anlamaq, türkçülüyü doğru anlamaq yəni, bioloji qanı ilə türk olub türkə zərər vuran yox, türk olmadan belə, türkün faydasına çalışanın türk olduğu düşüncəsini önə sürürəm. Və müasirlik anlayışımız da zəifdir.

Təsəvvür edin, bir fikir söyləyirsən, bu fikrə qarşı böyük şəbəkə birləşir ki, sən niyə bu fikri söylədin? Əcəb edirəm. Mən öz düşündüyümü Azərbaycan cəmiyyətindən gizlətməliyəm? Biz hələ müasir dövrdə yaşayırıq. Görün, Sabir bu qaragüruhun əlindən nə zülüm çəkib. Həsən bəy Zərdabinin məktublarına baxın. Məktublar başdan ayağa xalqın cahilliyindən şikayətdir. Dünyagörüşü müasirləşməyənbir xalqın, xüsusilə diplomlu ziyalıları artan xalqın cəhaləti artmaqdadır. Ona görə də biz bunu miras qoyub gedə bilmərik. Düşüncə tərzinin dəyişməsi üçün bu məsələlərə ciddi yanaşırıq. İnsanlar müzakirə eləsinlər. Yoxsa ki, babamdı, nənəmdi, buna toxunmaq olmaz - bunla yaşamaq olmaz ki…

Mən Şah İsmayılın şeirlərini sevirəm, çox gözəl şeirləri də var. Əksəriyyətini əzbər bilirəm. Mən onun türk dilində olan gəraylılarının hamısını əzbər bilirəm, deyirəm də. Mən onun şairliyinə, türklüyünə, yaxud da hansısa bir şəxsiyyəti ilə bağlı epizoda toxunmuram ki…

Mən onun gətirdiyi dünyagörüşünün Azərbaycan, Türk dünyası üçün faydalı olmadığı tezisini irəli sürürəm. Bunu da tək mən irəli sürmürəm. Onda Əhməd bəy Ağaoğludan nə qədər ağıllıyıq biz? Bu gün onun yazdığı bir əsəri yaza bilməyəcək adamlar nə düşüblər ortaya? Yəni bu xalqın Əhməd bəy Ağaoğludan böyük fədəkarı varmı? Deyək ki, heç yazıçı kimi yox. Elə bir Difai yaratmaqla erməniləri püskürtdü. Sən ondan daha çox vətənpərvərsən? O da əvvəllər o birilər kimi düşünürdü. Sonra niyə dəyişdi? Çünki adam oxuyandan, düşünəndən sonra dəyişir. Bunu topdandüşmə, məqsədyönlü şəkildə edirlər. Mən kiminsə Şah İsmayıl Xətaiyə münasibət bəsləməsinə İran agentidir demirəm ki. Mən deyirəm ki, bu məsələni normal müzakirədən məzhəbçi platformaya yönəldən şəbəkə İranın agenturasının şəbəkəsidir. “Baba Pünhan”, “Bizim mentalitet” səhifələri var. Bunlara qonşu ölkələrdən pul buraxırlar, Azərbaycanda ideoloji təxribat yaratmaq üçün bəsləyirlər.

Siz təsəvvür edin ki, birdən-birə Moskvada olan diaspora təmsilçimiz guya Xətai ilə bağlı açıqlama verir. Amma orada bir işarə vurur ki, mən namaz qılıram, şiə təriqətindənəm. Adama deyərlər ki, bunu kimə işarə edirsən? Deməli, Qumdan sənə sifariş verirlər ki, məhz bu ifadəni söylə. Normal məntiqlə adam söyləməliydi ki, mən türkəm, azərbaycanlıyam, müsalmanam da. Sən Quranın hansı ayəsində belə bir ifadəni tapmısan?

Elə bu kodların açılışını verməyimiz niyə pisdir ki? Qoy cəmiyyət görsün ki, kim hara bağlıdır. Yoxsa, səmimi şəkildə kimsə deyirsə ki, mən tariximizdə bu şəxsiyyətə belə baxıram, o birinə pis buna yaxşı baxıram, desin də. Fikirlər fərqli ola bilər, mən buna qarşı nə deyirəm ki?

Özü də mən Şah İsmayılı harada təhqir edirəm ki? Bir cümləmi tapın görüm, mən onu təhqir edirəm? Mən tarixi faktlarla danışıram.

Əzizə Cəfərzadə “Bakı 1501” əsərində Şah İsmayılı təhqir edib? Heç olmasa gedib roman oxumaq lazımdır. Orada baxın görün o vəhşəti Azərbaycan üzərində kim yarada bilərdi? Əzizə Cəfərzadə də vətən xainidir?

Bunun çoxu ya oxumamaqdan, ya da oxuduğunu doğru düşüncə süzgəcindən keçirməməkdən irəli gəlir. Bunu da bu gün ona görə bəlkə də əhəmiyyətsiz mövzu kimi görünə bilər. Amma biz gələcəyimizi qurmaq istəyiriksə, tarixin bu yalnışlarından özümüzü xilas etməliyik ki, Azərbaycan türkü güneydə olduğu kimi İranın zehniyyətinə məğlub olmasın.

Yenə deyirəm, dilimizin inkişafında Şah İsmayılın müstəsna rolu var. Amma qurulan dövlət bu gün İranın dövlətidir. İran Səfəvilərin təməli üzərində qurulmuş dövlətdir. M.Ə.Rəsulzadənin qurduğu müasir Azərbaycan məgər məzhəbçi dövlətdir? Ancaq bir dini düşüncəyə sahib insanın yaşamasına icazə verilən dövləti biz necə təbliğ edə bilərik? Məsələn, niyə Nadir Şahı referans götürmürsünüz? Nadir Şah 18-ci əsrdə 21-ci əsrdəki Azərbaycan ziyalılarının əksəriyyətindən daha ağıllı, daha uzaqgörən bir şəxsiyyət olub. Onun Muğan qurultayındakı çıxışına baxın. Görün nə qədər böyük düşüncə sahibi olan tarixi şəxsiyyətdir.

Ona görə də bu məsələlərə bir az daha o əzbərlənən mətndən baxılmamalıdır. Bu məsələyə daha sağlam bir düşüncə ilə, bu günkü dövlətimizin perspektivləri baxımından baxmaq lazımdır. Mən sizə tam əminliklə söyləyirəm ki, biz ona görə rus və fars müstəmləkəsi ilə taleyimizi barışdırdıq ki, düşüncəcə içimizdə İrançılıq elementlərini daşıyırıq. Xətai adı ilə olsun, Turan adı ilə olsun düşüncə doğru olmadısa, biz o elementin əvvəl-axır əsirinə çevriləcəyik. Necə ki, ötən əsrin 18-ci ildə türk ordusu ona görə Bakını xilas edə bildi ki, Rəsulzadə, Topçubaşov var idi. Onları başqa məhzəbdən gələn biri kimi yanaşmadılar türk qardaşıalrımıza, xilaskarlarımıza. Nəticədə müstəqilliyə qovuşa bildik. Eyni ildə türk ordusu Təbrizi də işğaldan azad etmişdi və müstəqil, bütöv Azərbaycan dövləti qurmaq istəyirdi. Xiyabanı başda olmaqla irançı düşüncənin təmsilçilər türklərə qarşı əhalini qiyama çağırdılar. Orada Rəsulzadə, Topçubaşov anlayışında liderlər olsaydı, daha fərqli bir birlik modeli yarana bilərdi.

Mən şiələrə iki cür yanaşıram. Azərbaycana bağlı olanlar, öz dövlət maraqlarını hər şeydən üstün tutanlar. Mən özüm də əksər vaxt məsciddə şiələrlə namaz qılıram. Mənim üçün fərqi yoxdur ki, kim necə namaz qılır, necə edir. Bu seçimi də Allah bilər ki, şiə haqlıdır, ya sünni haqlıdır. Biz onu müəyyən etmirik ki. Mən hamısına müsəlman kimi yanaşıram. Sadəcə bu problemə ümumi İslamın mülahizəsi, məntiqi baxımından yanaşıram.

İkincisi də bütövlükdə bir Azərbaycana bağlı bizim babalarımız, nənələrimiz hamısı şiə olub. Onlar başqa ölkənin maraqlarına xidmət etməyiblər ki. Onlar xüms pulu yığıb başqa ölkələrin din xadimlərinəgöndərməyiblər ki... Onlar Azərbaycana bağlı olublar. Mənim onlarla bağlı problemim yoxdur.

Başqa ölkədə özünə ağa, ruhani tapıb onun iradəsilə idarə olunan insanlarla problemim var. Mən onlara açıq deyirəm. Sabah onlar əmr aldıqda Azərbaycan dövlətinə qarşı hər cür təxribatı törədəcəklər. Erməniləri himayə edənlər bunlara bizim xeyrimizə əmrlər verməyəcəklər ki... Yoxsa mən şiə məsələsinə ümumiyyətlə, qarışmıram. Haradasa mənim açıqlamamı görmüsünüzmü ki, mən kiminsə inancına qarşı gəlim? Mənə nə var. Heç yəhudinin də inancına qarşı gəlmirəm.

Mən Şah İsmayıla nifrət bəsləmirəm ki. Söhbət ondan gedir ki, onun gətirdiyi dünyagörüşü Azərbaycan üçün yararlı deyil, vəssalam. Bunun Şah İsmayıla nifrətə nə dəxli? O tarixi anda belə qərar qəbul edib ki, bəlkə də bu, doğrudur. Bəlkə də o öz dövrünə görə haqlıdır. Mən müasir Azərbaycan dövləti prizmasından baxıram ki, haqlı deyil və bu yanlışdır. Bunda nə var ki? Bunun şiəliyə nə dəxli?

O görə bizim yanaşmamız budur ki, Azərbaycana bağlı istər şiə olsun, istər sünni olsun, istər yəhudi olsun... Yəhudi Araqunov getdi, döyüşdü. Elə ən böyük türk odur da. Qarabağ uğrunda döyüşübsə mənim üçün ən böyük türk odur. Qarabağ uğrunda fədəkarlıq etməyən türkün mənim üçün nə dəyəri var?

Məsələyə, bu konteksdən baxılmalıdır. Ümumi hay-küy qalxır. Böyük saytlar, filanlar təhqiramiz yazıları döşəyirlər. Sonra da fikirləşirlər ki, hə, deyəsən, çoxluq haradadırsa, haqq da oradadır. Harada çoxluq haqlı olub? O dövləti 26 nəfər səs verib qurub da. Çoxluq olsaydı, hələ nə vaxt qurulacaqdı? Elə bilirsiniz həmin çoxluq M.Ə.Rəsuladəni söymürdü? Ona görə də bu şeylərdə qətiyyən hesab etmirəm ki, nədəsə geri çəkilmək, nəyəsə başqa cür baxmaq olar. Bu məsələdə prinsipial olaraq hesab edirəm ki, dövlətimizin maraqlarını qoruyuruq. Dövlətimizin gələcək prespektivi baxımından məsələyə yanaşırıq. Kiminsə bu məsələyə dair fərqli mülahizəsi varsa, mədəni formada çatdıra bilər. Amma bunu kimisə söyməklə etmək olmaz. Mətn oxumurlar axı. Kitab paylaşanda görmürəm? Kitabı 20 nəfər bəyənir. Kitab oxumur da. Dedi-qodu ilə, mərsiyə ilə gələn cəmiyyətdir də. Orada molla ağlasın, biz də ağlayırıq. Heç kim soruşmur ki, niyə ağlayırıq. Hamısı həmin zehniyyətdir də...

Yazı müəllifin "Facebook" səhifəsindən götürülüb.

Şərhlər

Səid 2019-08-02 22:48:01

Ölkede haksızlıq edaletsizlik qanunsuzluqlardan bir kelime danışmayan, hec bir siyasi fikri ve düşüncesiyle gündelikde olmayan hörmetli Millet Vekili men de varam demek isdeyir.....

vuqar 2019-08-02 22:48:01

QARABAG problemi qalib FAZILIN.de isi gucu qurtarib tutub bu SAH ISMAYILIN yaxasindan! Qardas MILLETIN agrili acili problemlerini hell et seni bu isler bezdirmedimi? Bu meselelerle mesgul olmali insanlar onsuzda mesgul olurlar sen secildiyin daireden secicilerin problemlerile mesgul olsan pis olmaz!

Əbül Naxçıvani 2019-08-02 22:48:01

Əhalini böyükləri kimi Qarabağ həllindən ATƏTə, Turan-İrana və Çar tariximizə yayındırmaq cəhdindən qeyri məğz görünmür.

Вольдемар 2019-08-02 22:48:01

Есть определенный тип людей, которые нахватавшись поверхностных знаний от всяких наук делают многозначительную мину на лице и болтают глупости. этот депутат знает много стихов и всяких патриотических историй на свой лад.переписал у кого то что то и называет это умным словом- диссертация. Большинство таких людей просто актеры или же на поверку банально нездоровы. Иначе как же отнестить к мелкому человечишку, судящему о великих земных царях.

Arif müəllim 2019-08-02 22:48:01

Fazil bəy haqlı olaraq maraqlı polemika açıb. Fazil bəyin düşüncələrinə hörmətlə yanaşmalıyıq. Müəllif öz fikirlərini çəmiyyətin bütün zümrələrinə açıq şəkildə bəyan edir. Onsuzda çoxumuz şiəliklə.sünnülüyün mahiyyətini tam təfsilatı ilə bilmirik..buna baxmayaraq az çox həqiqəti deməyə cəsarət tapan ziyalı mızı niyə təhqir edirik. Fazil bəydən fərqli olaraq bəzi fikir və şəhrlərlə tanış oldum. Hay küy salanların çoxu məsələnin ya məğzini bilmir. ya da yalançı vətənpərfərlik nümayiş etxirir. Əğər həmin adamlar boşbağazlıqdan əlçək məsələr onların savadsızlığını sübut etməyə çalışacağam ARİF müəllim

Kohne 2019-08-02 22:48:01

Birincisi Şah Ismayila onem veren rus dilinde niye yazir,ele ozunun diline hormet edirse.Ikincisi ise Ehmed bey Agaoglu umumturk prizmasindan yanaşirdisa meselelere her halda duşunub daşinib yazib.Ehmed bey bu dovleti quranlardandir.Axundzade bilirik ki, ateist olub.Amma Ehmed bey tamam ayri mesele, bu dovleti quranlara hormet elemek bizim borcumuzdur.Her birimizin.Belede ki, Osmanli neylesin ki, onunda terefini bu olkede tutan tapilir.Şamaxida,Salyanda,Bakida,Azerbaycanin cox yerinde uyuyan turk esgerinden heya,abir edek.28 mayi bayram edirsiz.Amma o bayrami bayram eden kişilerin haqqina girirsiz.Ne osmanli ne de azerbaycanli yalniz Turk.Başqa soydaşlarimizda qardaşlarimiz!!!

AAgahuseyn 2019-08-02 22:48:01

Son dövürdə Fazilin belə aqresiv yazılarını mətbuatdan oxuyuruq....Fəzail müəl.də aqır sözlər işlətmisən.Hec yaraşdırmadım sizə cünkü sizə qəlbimdə hörmətim bar idi.

yalçın 2019-08-02 22:48:01

jirinovski bə qədər rus-slavyandırsa cüneydoğlu ismayıl da o qədər türk, fars yada kürddür..jirnovski uruscanın ən xırda incəliklərini urusların çoxundan çox-çox yaxşı bilir və qullanır..amma bu onun qatı yəhudi-sionist olmağına əsla mane olmur..

Oqtay 2019-08-02 22:48:01

Hamı danışır hamı yazır ancaq coxu mənim kimi heç bilmir kimdir və nə edib bu Şah İsmayıl Azərbaycan üşün.Bu yazı ilə əlaqədər bu günlərdə əbədi deputat,alim Fəzail Ağamalının fikrinə rast gəldim ki Fazıl Mustafanın babaları şiə ikən o özü elə bil sünnüdür.Bu özünə ziyalı deyən bilmir ki insan dini böyüyüb dərk edib hansı dini istəsə bəyənsə onu qəbul edir bunun babaya nənəyə heç bir dəxli yoxdur....

Вугар 2019-08-02 22:48:01

Хотел в начале написать,что раб не может обсуждать господина. Однако,это не современно. Спрашивается,как может простой обыватель так самоуверенно говорить о вещах,которые не может даже постичь.куда замахнулся ? Совсем одурел. Он путает проблемы депутата с проблемами хозяина империи.

mən 2019-08-02 22:48:01

Fazil bəy, hər dəfə Xətaisevərlərin əvvəlkindən çox olduğunu görüncə çılğına dönürsüz. 1.Şah babamız əsrlərdir cismən yoxdur, amma onu Azərbaycan xatirinə sevənlər bu gün də milyonlarcadısa,bu özü ən böyük insanlıq mirasıdır.2.Dediyiniz Ə.Ağaoğlu ümumtürk marağından, Ə.Cəfər- zadə isə məzhəbi səbəbindən belə mövqedə çıxış ediblər 3.Hakimiyyət asan idisə vələd-övladımıza çatacaq qədər biabırçı .... bu xalqa yaşatmayaydız da siz hakimiyyətdə olarkən. Bir az da Azərbaycanlı olun, Osmanlı yox!

Максим Калинин 2019-08-02 22:48:01

Я знаю этот мир: в нем вор сидит на воре. Мудрец проигрывает в споре с глупцом. Бесчестный честного стыдит, а капля счастья тонет в море горя.Омар Хайям

ali 2019-08-02 22:48:01

ehsen size

Milli balta 2019-08-02 22:48:01

"Millət vəkili"ninin yazısını bəyənənlər zəhmət olmasa özlərinə əziyyət verib Şah Babamız haqqında bir iki cızma qara oxusunlar. Ondan sonra Mustafa Fazilin yazdıqlarına münasibət bildirərsiniz. Həqiqəti müəyyən etmək üçün bir tərəfli informasiya almaq kifayət deyil. Mustafa Fazilin yaxşı oğlan manipulyasiyalarına aldanmamaq üçün ən azı onun kimi 1-2 vərəq oxumaq lazımdır. Elm-elm bağırır, amma yazdıqlarından belə anlaşılır ki,Şah Babamız haqqında elmin e-sindən xəbəri yoxdur. Bu sən girəsi kol deyil MF.

Türkoğlu 2019-08-02 22:48:01

NURəddin tam olaraq sizinlə razıyam,yazdıqlarınız çox dəyərlidir.Şah İsmayıla gəldikdə isə apardığı bütün müharibələr müsəlman ölkələrə qarşı olub,türk dövlətlərinə qarşı olub,sanki kimlərinsə tapşırığını yerinə yetirib.Sultan Səlimin ona yazdığı məktubları oxuyun sonra danışın.İsmayıl məhzəb məsələsini təbliğ etməklə müsəlman xalqlara böyük ziyanlar vurub.Elm,oxumaq inkişaf vaxtıdır qardaşlar,sabah gec olacaq.Dövlətimizin ən böyük düşmənləri rüşvəxtorlar,yaxşını kənar edib pisi irəli aparanlardır.

TARİX 2019-08-02 22:48:01

SAĞ OLUN FAZİL MÜƏLLİM.MƏNTİLİ, ƏSASLANDIRILMIŞ YAZINIZI COX BƏYƏNDİM.BİR COX İNSANLARIMIZ SAĞLAM TƏFƏKKÜRƏ YOX NAĞILLARA İNANIRLAR.ŞAH İSMAYILI TƏRİFLƏYƏNLƏRƏ TARİXİMİZİN BÖYÜK BİLİCİSİ,GÖRKƏMLİ ALİMİMİZ AKADEMİK ZİYA BÜNYADOVUN 1990-CI İLDƏ RABİTƏCİLƏRLƏ TELEQRAFIN ZALINDA GÖRÜŞÜNDƏ ŞAH İSMAYILIN AZƏRBAYCAN TÜRK TARİXİNDƏ ROLU İLƏ ƏLAQƏDAR SUALMA CAVAB VERDİ Kİ,ŞAH İSMAYILIN TÜRK, MÜSƏLMAN DÜNYASINA VURDUĞU ZƏRƏRİ HEC KİM VURMAYIB.ONUN APARDIĞI BÜTÜN MÜHARİBƏLƏR MÜSƏLMAN VƏ TÜRK DÜNYASINA QARŞI OLUB.

Elli 2019-08-02 22:48:01

Fazil müəllim! Yazınızı bəyəndik.

Adəm 2019-08-02 22:48:01

Şah İsmail özü də bilmədən fars təsiri altına düşmüşdü.Heç özünə "ziyalı" deyənlər başa düşürlərmi ki, 14 yaşlı uşaq o zəkanın sahibi ola bilməz.O fars şovinizminin yayılmasında müstəsna rol oynamışdır.Bunun nəticəsidir ki,biz bu gündə ərəb-farsın çürük fəlsəfəsindən qurtara bilmirik.Xristian aləmi bəşəridərk olmağa doğru gedir,bunlar isə bizi 1000 il bundan əvvələ sürüklüyürlər.Ağamalılar başa düşmür ki,xristianlar hara gedir məktəblər, xəstəxanalar, idman obyektləri açır,bunlar isə məcidlər.Pozor...

kohne 2019-08-02 22:48:01

Şah Ismayil Xetai.Cox maraqli ve cox dartişilan bir dovlet xadimi.Baresinde o qederde tam aciqlanan tarixi hesabat yoxdur.Amma gozel rubaileri temiz azerbaycan turkcesiyle yazib.Sultan Selime qarşi cixmasi ise yene de cox dartişilan amma az araşdirilan bir meseledir.Bele bir turk deyimi var:Iki qocun başi bir qazanda qaynamaz!Allah bizleri qorusun.Şah Ismayilinda yeqin oz arqumentleri olub.

Mehdiden Yengibara 2019-08-02 22:48:01

Cox duz deyirsiniz,fazil kimilerinin bir icra bascisina,ve ya nazire duxu catmir deyeki,bu qeder serveti,mali dovleti hardan yiqmisiniz.Niye bu olkeni bu gune qoymusunuz.10 milyard o cixan nazir apardi,15 milyard bu apardi ne bilim 50 milyard o biri apardi.Bunlardan fazil bey danismaq evezine Sah Ismayila dil uzadir.Bir iki kelmede yalandan palandan danisa bilir deye özunu cox savadli bilir.Hemde guya bunu millet deputat secib.Sene 20 neferde ses vermeyib.

Afiq 2019-08-02 22:48:01

Fazil mustafanin dediyini çoxu bilir sadece inad edirler.düzümüz düzdü sehvimiz sehv.Ş.İsmayılın neler etdiyi tarix sehnesinde melumdur.F.Mustafanı anlamaq üçün tek ağıl yetmir.qelb de gerek

Yengibar 2019-08-02 22:48:01

Fazil Mustafa " yağı yağ ayranı ayranlıq" "stanokun" ayranlarındandır. Niye Şah İsmayıl? indiye qeder hansı icra başçısının qeletinden danışmağa cüret edib göresen? Heç henanın yeridir? Senin kimi vekili olan milletin kül başına.

Оxucu 2019-08-02 22:48:01

Beyendim

NURəddin 2019-08-02 22:48:01

Şah İsmayıl şiəliyi yaymaqla millətimizi türkçülükdən ayırdı.Türkün dini əqidəsinə təfriqə qatdı.ALLAH ONA LƏNƏT ELƏSİN.... Fazil Mustafa,"-Bütövlükdə bir Azərbaycana bağlı bizim babalarımız, nənələrimiz hamısı şiə olub."-deyirsən.Sən bu faktı hardan çıxardın? FARS-RUS ARXİVİNDƏNMİ?AĞIZLARINA SÖZ DÜŞÜB.AZƏRBAYCAN İSLAM YOX,ŞİƏ DÖVLƏTİ İMİŞ.əvvəla bilməyənlər bilsin ki,BÜTÜN KÜR QIRAĞI ZONALAR,DƏRBƏND, BORÇALI DA DAXİL OLMAQLA HAMISI SÜNNÜDÜR.TÜRKDÜR.AZƏRBAYCAN DA şiə YOX İSLAM ÖLKƏSİDİR.

atayev 2019-08-02 22:48:01

Fazil M.teqdir edirem Sizi.

Milli balta 2019-08-02 22:48:01

İş yox, güc yox. Müğənnilər kimi, gündəmdə qalmağa çalışmağı adı nə? Saatdan danış görək nə məsələdi?!

гачгын 2019-08-02 22:48:01

один человек, если он прав , в конце концов становится большинством

professor Həsən Hüseynov 2019-08-02 22:48:01

Siyasi ambitsiyalı bəzi radikal düşüncəli Aazərbaycan Ziyalılarının burunlarının ucundan uzağı görməmələri məyus edici haldır.Erməınilər faşıst Necdeni ideoloji rəhbərə çeviriblər...

Sus 2019-08-02 22:48:01

Yazıdakı təhlillər mənim çox xoşuma gəldi.xx1-ci əsrdir, hələ də insanlar kölə psikası ilə yaşayırlar.Bu dünyagörüşü diktaturaya da sərf edir.Niyə də etməsin! Yazıq Axundzadə,Mirzə Cəlil,Sabir bu millətin gözünü aça bilmədilər.Bax ən böyük müsubət budur.İndi baxıram bir-iki özünə "ziyalı" deyənlərin zay bir ordusu yaranıb.Əslində bunlar bu xalqın üzqaralarıdırlar.

Mubariz 2019-08-02 22:48:01

F.Mustafayev öz agliynan qurrelenir.1 cisi Musfayevin duzeltdiyi Boyuk Qurtuluş partiyasi deyilen bir şey nedi?Bu partiyadan gelecekde neče senator ve konqresmen sećilecek

yalçın 2019-08-02 22:48:01

ismayıl ərəboğlu--mollakratiya-seyidokratiya-ərəbokratiyanın, ən böyük bəlamızın əsas banilərindən biri..bu dəhşət güneydə tam, quzeydəsə yarıdan çox hökm sürməkdədir..nə güneyə, nə quzeyə ərəb mənşəlilər hakim olmamalıdırlar..buna həmişəlik son qoyulmalıdrı..20 ərəb dövləti var, orada bunu etsinlər.. edə bilərlərsə..bəsdir daha..

Müfəttiş 2019-08-02 22:48:01

Şiəlik yarananda hələ İran müsəlmançılığı tam qəbul etməmişdi, ey ....Məzhəbçilik, şiəliyə nifrət gözlərinizi necə örtübsə, Səfəvilərin Azərbaycan tarixində xidmətlərini görməməzliyə vurursunuz.Bir məsələni də deyim, ermənilər quldur Andronikin adına orden təsis ediblər, bəs onların parlamentində niyə buna etiraz edən tapılmadı?...

türkçü 2019-08-02 22:48:01

Fazil müəllim, biz sizinlə fəxr edirik! Siz çox doğru yazırsınız. XXI əsrdə hələ də özlərini alim adlandıranlar sünni-şiə məzhəbindən dəm vururlar. Zavallı millət siz hələ də dəyişməmisiniz!!! Unutmayın!!! Şah İsmayılın milliyətcə yunan olan ana nənəsinin adı Despina, anasının da adı Marta idi. Ərdəbildə anasının qəbrinin başdaşında Marta yazılıb. Gedin, baxın! Ana babası da imperator Konstantin idi. Mətləb hamıya məlumdur! Türkü, müsəlmanı məzhəblərə bölmək lazım idi!!! Bu da Şah İsmayıl Xətai!

müəllim 2019-08-02 22:48:01

Qəribədir, Fazil müəllim. Deyirsiz o dövrdə Azərbaycanın dövləti olmayib. İranın necə, olubmu ? İranın Sasanilər dövlətinə ərəblər son qoydu. Sonra dövlətlər məhz Azərbaycanda yarandı. Onlar da utanmadan tariximizə sahib çıxdılar. Təbii ki, senin kimilərin köməyi ilə

Son yazılar


Новости

Карьерный рост Илона Маска

В детстве Илон был необычным ребенком, много читал. Как вспоминал его отец, как-то Илон, когда ему было три или четыре года, спросил у него: «Где заканчивается и начинается мир?». Илон и Кимбал учились в Pretoria Boys High School. Илон окончил школу с отличными отметками по физике и информатике. При этом в школе Маску приходилось нелегко в отношениях с другими детьми, после одного из избиений ему пришлось восстанавливать сломанный нос, говорится в биографии Илона Маска в Википедии. С детства Илон много читал, любил фантастику, от Жюля Верна до Азимова, Хайнлайна и Толкина. Роман Дугласа Адамса «Автостопом по галактике» помог ему справиться с личностным кризисом в четырнадцать лет, а книги «Академия» и «Луна — суровая хозяйка» пробудили в Илоне интерес к космосу, говорится в биографии Маска на сайте «Мир фантастики». Когда Илону Маску было 10 лет, он получил в подарок первый компьютер Commodore VIC-20, который использовал для программирования, уже в 12 лет он продал за 500 долларов свою первую программу, игру Blastar, в которой можно было стрелять по инопланетянам из лазерной пушки. Чтобы избежать призыва в армию в ЮАР, мальчики уехали в Канаду к матери. Отмечается, что деньги на поездку Маск добыл сам, с помощью продажи акций фармацевтической компании. В 19 лет Илон поступил в Королевский университет в Кингстоне, Онтарио. В 1992 году Маск переехал в США и поступил в Пенсильванский университет, где получил степень бакалавра наук по физике колледжа искусств и наук, а также степень бакалавра по экономике Уортон школы бизнеса. Со временем перешел в Стэнфорд, но обучение не закончил. Карьера Илона Маска Zip2 — первая компания, которую организовали совместно братья Маск в 1996 году. Они занимались производством программного обеспечения. Их проектом был цифровой аналог «Жёлтых страниц», с помощью которого в любом районе Сан-Франциско можно было найти ближайшую пиццерию. Стартап развивался не так быстро, как хотелось Илону, но трудолюбие позволило вывести его на такой уровень, что им заинтересовались инвесторы. Вскоре фирма Compac приобрела Zip2 за 307 миллионов долларов, 22 миллиона достались лично Илону Маску и он в 27 лет стал миллионером. В марте 1999 года Илон Маск стал одним из основателей X.com (вложив 12 млн собственных сбережений), намереваясь сделать революцию в сфере банковских платежей. Уже в 2000 году произошло слияние компаний X.com и Confinity, тем самым объединились системы X.com и PayPal. Маск требовал для нового образования бренд X.com вместо PayPal. Это вызвало разногласия внутри организации, и Илон по решению Совета директоров ушел в отставку. Но стратегически и экономически Маск снова сделал верный ход. В октябре 2002 года PayPal была куплена eBay за 1,5 млрд долларов, а Илон за свои 11,7% акций получил 175 млн долларов. Илон Маск и SpaceX В июне 2002 года Маск основал свою третью компанию — SpaceX. Эта компания Илона связана с космическими разработками, целью ее создания было сокращение расходов на полеты в космос, способствование его освоению и в частности, будущая колонизация Марса. Илон Маск стал главным инженером и СЕО SpaceX. 24 марта 2006 года состоялся первый для компании запуск ракеты-носителя Falcon 1, но он завершился аварией. Однако в том же году компания SpaceX стала одним из победителей в конкурсе НАСА Commercial Orbital Transportation Services (COTS), получив суммарное финансирование в размере 396 млн долларов, для разработки и демонстрации ракеты-носителя Falcon 9 и корабля Dragon. 28 сентября 2008 года состоялся первый успешный запуск ракеты-носителя Falcon 1 и вывод полезной нагрузки на орбиту. Благодаря энергичным действиям Илона Маска, в компании разработаны два типа потенциально многократных ракет-носителей: Falcon 1 и Falcon 9, а также многоразовый космический корабль Dragon. В декабре 2008 года NASA подписало с компанией контракт на сумму 1,6 млрд. долларов на 12 запусков носителя Falcon 9, а затем и космического корабля Dragon к МКС, в качестве замены кораблей Space Shuttle после прекращения программы их запуска в 2011 году. Дальнейшими достижениями SpaceX стали: запуск корабля Dragon, который был выведен на орбиту и возвращен на Землю 8 декабря 2010 года, первая в истории посадка первой ступени на землю, выполненная после вывода полезной нагрузки на околоземную орбиту (22 декабря 2015 года), первая успешная посадка первой ступени ракеты-носителя Falcon 9 на морскую платформу Autonomous Spaceport Drone Ship (8 апреля 2016 года) и первый запуск и посадка использованной ступени ракеты-носителя Falcon 9 (31 марта 2017 года). Одной из фантазий Маска было освоение Марса. По мнению Илона, исследования Марса позволят установить цену на транспортные полеты на планету на уровне $ 500 тыс., что «вполне приемлемо» для жителей развитых стран, а также положить начало освоению других планет. «Мне нравится участвовать в проектах, которые меняют мир. Это сделал интернет, и космос, вероятно, изменит мир больше, чем, что бы то ни было. Если человечество сможет выйти за пределы Земли, очевидно, что там будет его будущее» — утверждал предприниматель. Илон Маск неоднократно высказывался за колонизацию Марса, в том числе он предлагал сбросить на полюса Марса термоядерные бомбы, чтобы нагреть поверхность планеты и сделать ее пригодной для жизни. В апреле 2016 года вышла новость, что корабль Red Dragon («Красный дракон») компании SpaceX не позднее 2018 года полетит на Марс. Есть версия, что Илон Маск, глава SpaceX, именно таким образом отреагировал на сообщение о начале реализации в «железе» перспективного российского космического корабля «Федерация». SpaceX планирует миссию в 2018 году на Марс Во время экспедиции на Марс будут отработаны технологии доставки на поверхность планеты больших грузов, передает Twitter компании. В случае успеха миссии SpaceX станет первой частной компанией, отправившей корабль на Марс. В мае 2017 года СМИ сообщили о том, что американская компания Elysium Space продает места на космическом корабле для праха умерших. На орбиту Elysium Space выведет ракета-носитель Falcon 9 компании Илона Маска Space X. Сообщается, что за 2,5 тысячи долларов родственники могут отправить останки своих родных в космос, где «звездный катафалк» будет кружить по орбите Земли два года, после чего войдет в атмосферу и сгорит. Реклама Shooting Star Memorial и Lunar Memorial на сайте elysiumspace.com В сентябре 2017 года глава компании SpaceX Илон Маск сообщил о возможности использования многоцелевой ракеты для полетов в любую точку Земли за полчаса. «Долетите до большинства мест на Земле менее чем за 30 минут и куда угодно менее чем за 60. Стоимость билета должна быть примерно такой же, как за полноценный билет на самолет экономического класса», — написал Маск в Instagram. Для новой ракеты под рабочим названием BFR будут использованы предыдущие достижения компании, как сообщали РИА «Новости». Ракета может заменить Falcon 9 и Dragon, она же может быть использована для полетов на Луну и Марс. Отмечается, что ракета BFR будет дозаправляться после выхода на околоземную орбиту, а потом лететь к пункту назначения, технология позволит летать на Луну и обратно. Tesla Илона Маска В 2003 году Илон организовал компанию, которую назвал в честь Николы Теслы «Tesla Motors». Сферой деятельности этой компании является создание экологически чистых электромобилей. В 2008 году Tesla Motors выпустила первый электромобиль «Tesla Roadster». Автомобиль раскритиковали, но Илон Маск и его компания работали над усовершенствованием машины и уже в 2011 году была представлена модель Tesla Model S. Tesla Roadster 27 сентября 2012 была запущена революционная сеть супер-заправок для путешествия на дальние дистанции. Были апробированы два электроавтомобиля Tesla Model S, которые с 28 января по 2 февраля 2014 года совершили путешествие с западного побережья до восточного. Для подзарядки использовались только «суперчарджеры» (электро-заправочные станции). Поездка из Лос-Анджелеса заняла 76 с половиной часов, и стоила $ 0, установив тем самым рекорд Гиннеса. Tesla Model S В конце 2014 года, Tesla Motors представила Tesla Model X — новый электромобиль-кроссовер. В 2016 году была представлена новая бюджетная модель — Tesla Model 3. На 2016 год цена акции компании достигает отметки в $ 231,55, рыночная капитализация составляет $ 29 млрд. Tesla Model 3 построена на новом шасси. Базовая версия электрокара сможет ускоряться с места до 96 километров в час менее чем за шесть секунд, а топовая — за 4 секунды. Запаса батарей хватит на 350−400 километров пробега. Стоимость Model 3 будет начинаться от 35.000 долларов. Tesla Model X В 2016 году «Тесла» получила не менее 373 тысяч заявок на покупку своей самой доступной модели — Model 3. Маск заявил, что в связи с очень большим количеством заказов на автомобиль компания постарается «увеличить объемы производства настолько быстро, насколько это возможно». Тогда же Илон Маск выпустил перспективный план развития деятельности Tesla, пообещав, что уже в 2017 году будут презентованы новые модели транспорта, которые работают на электрической энергии: тяжелые грузовые автомобили и городской пассажирский транспорт. Илон Маск также заявил, что Tesla Motors вполне может создать летающий автомобиль, для того чтобы он просто был, но гораздо сложнее сделать его тихим и безопасным. «Вряд ли люди будут рады ревущей над их головами машине», — цитировали СМИ слова Маска. В марте 2017 года в новостях сообщали, что компания Tesla намерена открыть свои представительства, шоу-румы и сервисные центры в Москве и Санкт-Петербурге. Hyperloop Илона Маска В 2012 году Маск, кроме объявления о своих планах по покорению космоса, анонсировал еще один проект — высокоскоростной трубопроводный пассажирский транспорт Hyperloop («гиперпетля»). В 2012 году Маск заявил в интервью, что новое транспортное средство станет в 2 раза быстрее самолета и в 3−4 раза — скоростного поезда, будет безопасным и работать на солнечной энергии, при этом Hyperloop станет намного дешевле проекта California High-Speed Rail*. В январе 2015 года Илон Маск также сообщил о желании построить пробную трассу Hyperloop длиной 5 миль в Техасе. Проект высокоскоростного трубопроводного пассажирского транспорта Hyperloop Сооснователь Hyperloop One Шервин Пишевар выражал надежду на сотрудничество с российскими властями, в частности, говорил о перспективе использования таких поездов для перевозки китайских товаров в Европу через территорию РФ, в новостях писали о возможном использовании технологии на маршруте Москва — Лондон. Летом 2017 года власти США выдали Илону Маску разрешение на начало работ по строительству тоннеля между Нью-Йорком и Вашингтоном для реализации проекта Hyperloop. Бизнесмен обещает, что его проект поможет жителям этих двух городов преодолевать расстояние в 250 км между ними менее чем за полчаса. Общественная деятельность Илона Маска Еще один из перспективных проектов Илона Маска — это SolarCity. Компания занимается производством солнечных панелей для выработки электроэнергии. SolarCity — один из ведущих поставщиков таких панелей во всем мире. Solarcity, одного из крупнейших в мире установщиков солнечных систем Миллиардер Илон Маск не забывает о благотворительности. Илон стал председателем правления благотворительного фонда Musk Foundation. В январе 2015 года фонд пожертвовал 10 млн долларов для Института будущего человечества — на исследования контроля над искусственным интеллектом. Слова президента России Владимира Путина о создании искусственного интеллекта Илон Маск прокомментировал весьма оригинально: «Я думаю, что гонка за лидерством в сфере искусственного интеллекта скорее всего приведет к Третьей мировой войне», — написал Маск. Он отметил, что в эту гонку могут быть вовлечены Россия, Китай и другие страны с высоко развитой компьютерной наукой. Президент США Дональд Трамп провел встречу с бизнесменами в Вашингтоне, 2017 год. Основатель Tesla также предположил, что сам искусственный интеллект может инициировать войну, если решит, что упреждающий удар даст больше шансов на победу. Личная жизнь Илона Маска Несмотря на активность во множестве бизнес-проектов, у Илона Маска остается время на бурную личную жизнь. Первый брак у Маска состоялся в 2000 году. Он женился на девушке Джастин, которая вместе с ним училась в университете. Второй брак Илона Маска был с британской актрисой Талулой Райли. Сначала в 2010 году они женились, потом в 2012 — развелись, а затем снова поженились в 2013 году. Окончательно пара развелась в 2016 году. Маск собирался жениться на актрисе Эмбер Херд, но накануне помолвки отказался от своего намерения. Размолвку между 46-летним миллиардером Маском и актрисой Херд спровоцировали «определенные вещи о ее поведении», которые узнал экс-жених — такую причину упоминали в новостях о разладе бизнесмена и актрисы. «Илон Маск услышал определенные вещи об ее поведении, которые его категорически не устроили. Эмбер может быть очень эгоистична и часто манипулирует другими», — сообщал источник из близкого окружения пары. Доходы Илона Маска В августе 2017 года Forbes сообщил, что состояние Илона Маска, чуть не обанкротившегося после запуска Tesla Motors и ракетной компании SpaceX, впервые превысило $ 20 млрд. В ежегодном списке богатейших технологических миллиардеров. Маск занял 12-е место с $ 20,7 млрд, опередив соучредителя корпорации Microsoft Пола Аллена ($ 20,5 млрд) и председателя совета директоров компании Alphabet Эрика Шмидта ($ 12,4 млрд). Сообщается, что с марта 2017 года, по версии Forbes, Илон Маск разбогател почти на $ 7 млрд. Эти данные издание пояснило ростом капитализации SpaceX, стоимость которой была оценена в $ 21 млрд. Маску принадлежит более половины SpaceX. В то же время в биографии Маска в Википедии говорится, что в июле 2017 года он занял 80-е место в списке самых богатых людей мира с 16,1 млрд долл. В декабре 2016 года Илон Маск занял 21 место в списке самых влиятельных людей мира, составленном Forbes. Илон Маск в кино Илон Маск очень популярен в США. По словам Джона Фавро, режиссёра фильма «Железный человек» (2008), Илон Маск послужил прообразом Тони Старка, которого сыграл Роберт Дауни-младший. В 2010 году Маск появился в фильме «Железный человек 2» в роли самого себя (по сюжету Илон — приятель Тони Старка). Кадр из фильма «Железный человек-2» Илон Маск озвучил камео в 12 эпизоде 26 сезона мультсериала «Симпсоны», вышедшеем 25 января 2015 года. В 9 эпизоде 9 сезона сериала «Теория большого взрыва» Маск также сыграл камео. В 2017 году снялся в комедии «Почему он?» в роли самого себя. Маск умеет водить самолет. Илон владел самолетом Aero L-39 Albatros чехословацкого производства, реактивным самолетом Dassault Falcon 900. В октябре 2013 года Маск выкупил на аукционе за 997 тысяч долларов автомобиль-субмарину Wet Nelliе из фильма 1977 года о Джеймсе Бонде «Шпион, который меня любил». Источник:svpressa.ru

Автопилот Теслы с каждом разом становится безопаснее

В январе 2016 года Элон Маск предсказал, что автомобили Tesla смогут самостоятельно проехать от восточного побережья США до западного «примерно через 2 года», но этого не произошло. Недавно страница автопилота Tesla была наконец обновлена, и по мнению её автора она сможет стать настолько хорошей, что в обозримом будующем больше не потребует человеческого контроля. Тесла цепляется за старую общепринятую мудрость В 2014 году компания Tesla начала поставки первого поколения оборудования для автопилота. Общество инженеров-автомобилестроителей опубликовало пятиуровневую таксономию автономных систем вождения, которая предусматривала постепенную трансформацию систем помощи водителю, известную как «уровень 2» на языке SAE, в полностью автономные системы, которые могли бы работать без человеческого контроля, «уровни 4 и 5». Но в последние пять лет произошли серьезные изменения в философии компании. Большинство автопроизводителей теперь рассматривают человеческий контроль и полное автономное вождение как совершенно отдельные самостоятельные секторы автомобильного рынка. Ни одна из компаний не продвинулсь в автопилотировании так далеко, как Google, чей проект автопилотирования был выделен как Waymo. Примерно в 2012 году инженеры Google разработали систему вождения по шоссе и позволили некоторым рядовым пользователям протестировать её. Водители были предупреждены, что система ещё не была полностью автономной, и им было поручено постоянно следить за дорогой. Но команда самостоятельного управления обнаружила, что пользователи слишком быстро стали доверять системе. Автомобильные камеры показали, что пользователи-контролёры дремлют или общаются по мобильнику, опустив голову. И это создавало большой риск для их безопасности. «Трудно одержать победу, потому что бета-тестеры потеряли контекстную осведомленность», — заявил в 2017 году генеральный директор Waymo Джон Крафчик. Таким образом, Google отказался от планов по проекту помощи водителю на шоссе и решил заняться другим видом беспилотного движения — службой такси, которая первоначально будет распространена в столичным районе Феникс (Washington DC). Там есть широкие, хорошо обозначенные улицы, а снег и лед там крайне редки. Предоставление услуг по автопилотированию в Финиксе должно быть значительно проще, чем разработка автомобиля с автопилотом с его применением в разных городах. У этого подхода есть и другие преимущества. Автомобили с автоматическим управлением получают информацию из базы карт высокого разрешения. Сбор картографических данных в одном районе города сделать намного проще, чем пытаться составить карту всего мира. Такие автомобили не используют лидарные датчики ориентации, стоящие десятки тысяч долларов, что существенно удешевляет стоимость автомобиля. Предложенный экономичный проект более жизнеспособен для служб такси без водителя, поскольку система с автопилотом заменяет дорогого живого таксиста. За последние три года большинство других компаний, работающих над технологиями самостоятельного вождения, последовали примеру Waymo. Так в 2016 году General Motors купила стартап под названием Cruise и начала работать над созданием автономной службы такси в Сан-Франциско. В 2017 году Ford сделал аналогичную ставку на Argo, и сейчас компания разрабатывает проект автономной службы такси в Майами и Вашингтоне. Volkswagen и Hyundai заключили сделку со стартапом Aurora, соучредителем которого является Крис Урмсон, бывший лидер проекта Google по самостоятельному вождению, — для разработки полностью автономных служб такси. Технологические компании, такие как Uber и Zoox, также планируют ввести автономные службы такси. Бизнес-модель Теслы Тесла, тем временем, упорно выдвигается вперед со своей первоначальной стратегией. В течение двух лет Tesla взимала с клиентов 3000 долларов за пакет с полным самостоятельным вождением. Но прогресс был медленным. И это поставило Теслу в тупик. Отказ от старой стратегии, скорее всего, потребует возмещения средств клиентам, которые заплатили за пакет «Самостоятельное вождение», что было в конечном итоге неудобно и дорого. Вместо этого, решение Тесла состояло в том, чтобы изменить стратегию. «У нас уже есть все возможности для вождения автопилотом на автомагистралях», — сказал в январе Элон Маск. «Таким образом, сейчас мы можем ездить автопилотом не только прямо по шоссе, но и делать повороты на развязки и боковые дороги». Очевидно, что водитель должен следить за автомобилем, чтобы он не разбился. На прошлой неделе Tesla объявила о перестановке ценовой структуры автопилота, которая отражает это новое, более щедрое определение полного самостоятельного вождения. Ранее функции помощи водителю продавались как часть уровня расширенного автопилота Tesla, стоимость которого составляла 5000 долларов. Клиенты могут заплатить дополнительно 3000 долларов за пакет «Самостоятельное вождение». Но люди, которые уже заплатили за этот пакет, не получили никакой дополнительной функциональности. Они ждали, ну, в общем, «полного вождения», т.к. машины, способной вести себя без присмотра человека. Новая структура ценообразования определяет полное самостоятельное вождение по-разному. Например, возможность навигации по развязкам на автостраде была изменена с «Расширенного автопилота» в старой структуре ценообразования на «Полное самостоятельное вождение» в новой. Позднее в этом году Tesla с пакетом «Full Self-Driving» сможет «распознавать светофоры и знаки остановки и реагировать на них», а также выполнять «автоматическую езду по улицам города». Следовательно, сейчас Тесла, похоже, определяет «полное самостоятельное вождение» как систему, которая может справиться с большинством дорожных условий под наблюдением водителя-человека. Тесла все еще стремится улучшить систему настолько, чтобы — в конечном итоге она могла работать без человеческого контроля. Но в то же время новая структура ценообразования делает вещи более комфотными для пользователя, поскольку Tesla теперь может утверждать, что клиенты уже получили функции «полного самостоятельного вождения», такие как способность останавливаться у знаков «стоп». Стратегия Теслы может покалечить людей С точки зрения бизнес-стратегии, сдвиг Теслы имеет определенный смысл. Вспомните историю о том, как ранние бета-тестеры Google наносили макияж или возились со своими телефонами, когда им следовало следить за прототипами автомобилей Google. Человеку действительно трудно обращать внимание на дорогу, когда едешь на машине, которая в основном движется сама. Чем лучше технология самостоятельного вождения, тем легче для ума водителю терять бдительность и тем меньше вероятность, что он будет готов, когда потребуется вмешательство. Эта динамика имела трагические последствия год назад, когда автомобиль Uber сбил и убил пешехода в Темпе, штат Аризона. Видео с видеорегистратора показывает, как водитель безопасности несколько секунд смотрел вниз на колени перед аварией. Записи из Хулу показывают, что в то время она транслировала телевизионное шоу на свой телефон. Ведущие автомобильные компании предпринимают ряд мер предосторожности, чтобы избежать повторения этой трагедии. Водители безопасности проходят обширную подготовку, прежде чем им разрешают садиться в авто. Некоторые компании ограничивают часы работы своих водителей. Многие компании помещают в каждую машину по два человека — один за рулем, а другой — «штурман», следящий за тем, чтобы водитель оставался бдительным. План Tesla состоит в том, чтобы по сути запустить масштабный проект по тестированию автомобилей без водителей, используя своих клиентов в качестве неоплачиваемых водителей безопасности. Водители не получают реальной подготовки об опасностях невнимательного использования автопилота. Тесла не ограничивает количество часов, в течение которых люди могут водить машины, и компания, очевидно, не нанимает кого-то, чтобы сидеть на пассажирском сиденье. Тесла принимает несколько важных мер предосторожности. Автомобиль Тесла обнаруживает, не находятся ли руки водителя на руле, и выдает серию возрастающих предупреждений, который в конечном итоге останавливается, если водитель их игнорирует. Сообщения на экране предупреждают водителей об опасностях невнимательного вождения. Тем не менее, есть основания сомневаться в том, что эти меры достаточны для того, чтобы водители могли выполнять свои задачи. И эта проблема будет только усугубляться, поскольку автопилот начинает перемещаться по развязкам на автостраде, поворачивать и останавливаться на светофорах. Если ваша машина благополучно отвезет вас домой с работы в течение 100 дней подряд, естественно можно немног притупить бдительность. Но если автомобиль совершает серьезную ошибку во время 101-й поездки, возможно, вы не уделяете достаточного внимания вмешательству и предотвращению аварии. Всего несколько секунд невнимания, и можно пропустить смертельную ошибку. Владелец Tesla Уолтер Хуанг умер в марте 2018 года после того, как его модель X направилась в бетонную полосу движения со скоростью 70 миль в час. Малоконтрастные полосы движения вынудили транспортное средство покинуть свою полосу движения и перейти в «зону гор» — треугольную зону асфальтированной дороги, которая отделяла полосы движения шоссе от полосы движения. Если бы Хуан не ожидал, что Модель X совершит эту конкретную ошибку, было бы легко предположить, что это был отрезок пути, который не требовал его пристального внимания. Маск утверждает, что период тестирования будет довольно коротким, потому что вскоре технология станет намного безопаснее, чем водитель-человек. «Когда мы подумаем, что это безопасно для полного самостоятельного вождения? Вероятно, ближе к концу года», — сказал Маск. Но это похоже на еще один из чрезмерно оптимистичных прогнозов. Отсутствие датчиков ориентации (лидаров) осложнит автопилотное вождение. Лидар помогает убедиться, что автомобиль не направляется прямо в большие препятствия, такие как бетонные перегородки или другие транспортные средства. Совсем недавно, в октябре прошлого года, «Автопилот» все еще врезался в остановленные машины. Тем не менее, даже с лидаром и многолетним опережением Теслы, Вэймо изо всех сил пытался добиться работы без водителя в одном мегаполисе. Тесла работает над достижением полностью автономной работы в широком диапазоне транспортных и погодных условий на разных континентах. Очень трудно поверить, что это произойдет в 2019 году.