Maliyyə Nazirliyi gələn ilin dövlət büdcəsində “zəif bənd” axtaranlara cavab verib

c230a856-b284-446a-9dfe-ffc587fddd3f

Maliyyə Nazirliyinin mətbuat xidməti son günlər bəzi internet resurslarında dərc olunmuş “2020-ci ilin dövlət büdcəsinin 20 zəif bəndi” adlı məqalədə səslənən ittihamlarla bağlı sualları cavablandırıb.

Məqalədə səslənən ittihamlara münasibətiniz necədir?

- Sözügedən məqalədə elə ilk baxışda büdcə sənədinin əsas parametrlərinin dəqiq və dərindən təhlil olunmadığı barədə ənənəvi, şablon və cəfəng fikirlər, hökumətin büdcə siyasəti və büdcə prosesinin mütərəqqi beynəlxalq standartlara uyğun olaraq təkmilləşdirilməsi, şəffaflığın, açıqlığın və büdcə müzakirələrində ictimaiyyətin daha geniş iştirakının təmin edilməsi istiqamətində fəaliyyətinə kölgə salmaq cəhdləri aydın şəkildə görünür. Maraqlıdır ki, məqalənin ilk cümləsində Maliyyə Nazirliyinin artıq 2020-ci il üçün Azərbaycanın dövlət büdcəsinin layihəsini açıqladığını yazan müəllif daha sonra büdcə sənədinin qapalı olduğunu iddia edərək müəyyən ittihamlar səsləndirir və beləliklə də özü-özünü inkar edir. Əgər ictimaiyyət büdcə xərcləri barədə məlumatlı deyilsə, göstərdiyiniz bu məlumatlar haradan və necə əldə olunur?

Məqalədəki iddialardan biri budur ki, Azərbaycanda büdcə danışıqları aparılmır. Azərbaycanda büdcə proqnozlarının tərtib edilməsində hansı qurumlar iştirak edir?

- Dövlət büdcəsindən maliyyələşən və maliyyə yardımı alan təşkilatlar növbəti il və sonrakı üç il üçün büdcə layihələrini tərtib edib (sektor strateji planlar, mövcud və davam etməkdə olan layihələr üzrə cari və əsaslı xərclərə dair sifarişlər, yeni siyasət təşəbbüsləri ilə bağlı sifarişlər də daxil olmaqla) sifarişlərini mart ayının 1-dək Maliyyə Nazirliyinə təqdim edirlər.

"Büdcə sistemi haqqında" Qanunun 11.12-ci maddəsinə əsasən növbəti büdcə ili üzrə təqdim olunan büdcə layihələri bütün parametrlər üzrə müvafiq büdcə təşkilatlarının iştiraki ilə müzakirə olunur və protokollaşdırılır. Bununla yanaşı büdcə layihəsi hökümətin üzvlərinin iştirakı ilə Nazirlər Kabinetinin iclaslarında müzakirə edilir. İctimai əlçatanlığın təmin edilməsi üçün büdcənin bütün parametrləri üzrə geniş və ətraflı məlumatlar toplusu Maliyyə Nazirliyinin internet səhifəsində yerləşdirilir. Ona görə də “büdcə danışıqları” dedikdə nə nəzərdə tutulduğu aydın deyil.

Milli Məclisin büdcə prosesində rolunun nominal xarakter daşıdığını demək olarmı?

- Hər bir ölkənin büdcəsi özünün qanunvericiliyinə uyğun olaraq tərtib, müzakirə və təsdiq olunur. Azərbaycanda da “Büdcə sistemi haqqında” Qanunun 15-ci maddəsinə əsasən növbəti büdcə ili üzrə dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi və təsdiqi Milli Məclisin daxili Nizamnaməsinə uyğun olaraq həyata keçirilir. Yəni, hökumət tərəfindən təqdim olunmuş büdcə zərfi ilə bağlı Milli Məclisin istənilən sorğusu aidiyəti üzrə cavablandırılır və büdcə zərfi ilə bağlı müzakirələrin istənilən vaxtda, formatda və müddətdə müzakirəsinin təşkili ilə bağlı bütün təşəbbüslər parlamentdə olur.

Qanunla da Milli Məclis dekabr ayının 20-nə kimi büdcə layihəsini bütün komitə və plenar iclaslarda 3 oxunuşda müzakirə edir və səsə qoyularaq müvafiq qanun qəbul edilir. Eyni zamanda qeyd olunmalıdır ki, bütün müzakirələrdə, o cümlədən həm parlament komitələrinin, həm də plenar iclaslarda mətbuat nümayəndələrinin geniş iştirakı təmin edilir. Müzakirələr zamanı səsləndirilən şərh və təkliflər təhlil edilir, bir qayda olaraq onların bəziləri müzakirə olunan ilin büdcə layihəsində və yaxud sonrakı illərin büdcə layihələrində nəzərə alınır. Misal üçün göstərmək olar ki, son illərdə büdcə müzakirələri zamanı Milli Məclisdə səslənən - ölkənin müdafiə potensialının daha da gücləndirilməsi, sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi, elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət sahələrinə əlavə büdcə vəsaitinin cəlb edilməsi, bu sahələr üzrə əmək haqlarının və digər sosial ödənişlərin artırılması, aqrar sektora dövlət dəstəyinin artırılması, sosial, yol, qaz, su, kanalizasiya və kənd təsərrüfatı infrastrukturlarının tikintisi və əsaslı təmiri və bu kimi işlərin yerinə yetirilməsinə dair təklif və tövsiyyələr büdcə layihələrinin hazırlanması zamanı nəzərə alınıb.

Azərbaycanda nəticə əsaslı büdcə tərtib oluna bilərmi?

- Nəticə əsaslı büdcə tərtibi mexanizminin təşkili kifayət qədər mürəkkəb bir islahat prosesi olmaqla onun bu sahədə uğur qazanmış digər ölkələrin təcrübəsində də olduğu kimi, mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi məqsədəuyğun hesab edilir. Bu islahatların tam həyata keçirilməsi bütün büdcə təşkilatlarında strateji planlaşdırma və proqnozlaşdırma sahəsində işçilərin bilik və bacarıqlarının artırılması, müxtəlif sahələr üzrə dövlət inkişaf proqramlarının prioritetləşdirilməsi, əhatəli xərc-fayda təhlillərinin aparılması və bu proqramların icrası məqsədilə dövlət büdcəsinin xərc yükünün müəyyən edilməsi mexanizmləri formalaşdırılmalıdır. Ortamüddətli Xərc Çərçivəsinin tam şəkildə tətbiqinə başlandıqdan sonra nəticə əsaslı büdcə mexanizminin mərhələli təşkili mümkün olacaq.

Beynəlxalq təcrübəyə əsasən nəticə əsaslı büdcə sisteminə keçid prosesi təxminən 8-11 il (Xorvatiya – 8 il, Slovakiya - 9 il, Latviya - 11 il və s.) davam edir. Eyni zamanda qeyd edilməlidir ki, bir çox ölkələrdə nəticə əsaslı büdcə mexanizmi hələ də tətbiq edilməyib və yaxud onun tətbiqi illərdir davam edir.

Yeni qəbul olunan maliyyə qaydası neft gəlirlərinin xərclənməsinə nə kimi məhdudiyyət qoyur?

- Makroiqtisadi sabitliyin təmin olunması məqsədilə dayanıqlı fiskal çərçivənin formalaşdırılması, büdcə siyasətinin protsiklliyinin məhdudlaşdırılması və təbii aktivin daimi maliyyə aktivinə çevrilməsinin dəstəklənməsi məqsədilə ötən ildən büdcə qaydasının tətbiqinə başlanılıb.

Büdcənin sabitliyini və dövlət maliyyə sisteminin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin etmək məqsədilə icmal büdcə xərclərinin yuxarı həddi büdcə qaydasına uyğun olaraq müəyyən edilir. Buna uyğun olaraq 2020-ci il dövlət büdcəsinin layihəsi üzrə makro-fiskal çərçivə müəyyən edilməsi prosesində, ilk növbədə ölkənin xalis maliyyə aktivləri, daha sonra proqnozlaşdırılan qeyri-neft gəlirləri də nəzərə alınmaqla icmal büdcə xərclərinin, xərclənə bilən neft gəlirlərinin, o cümlədən Azərbaycan Dövlət Neft Fondundan (ARDNF) transfertin yuxarı hədləri müəyyən edilib.

Müxtəlif multifaktorlu simulyasiyalar əsasında ortamüddətli dövr üçün neftin bir barrelinin 55 ABŞ dolları səviyyəsində proqnozlaşdırılması büdcənin ortamüddətli dayanıqlığı və kontrtsiklikliyinin təmin edilməsi baxımından daha məqbul hesab edilib ki, bu da bizim yanaşmamızdır.

Ölkə prezidentinin 22 dekabr 2018-ci il tarixli Fərmanına əsasən, 2020, 2021, və 2022-ci illərdə icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft ümumi daxili məhsulda xüsusi çəkisi üzrə hədəf göstəriciləri müvafiq olaraq 30,1%, 29,1% və 28,1% müəyyən edilib. Müəyyən edilmiş fiskal çərçivə və dövlət büdcəsinin 2020-ci ilə olan xərcləri nəzərə alınarsa, 2020-ci ildə icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft ÜDM-ə nisbəti 29,1% səviyyəsində olması proqnozlaşdırılır ki, bu da hədəf göstərici olan 30,1%-dən daha aşağıdır. İqtisadiyyat Nazirliyinin ortamüddətli dövrdə qeyri-neft ÜDM-in artımına dair proqnozları əsas götürülərsə, icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft ÜDM-ə nisbəti orta müddətli dövrdə də hədəflənən azalma dinamikasından daha sürətlə azala bilər.

Büdcə qaydasına uyğun icmal büdcə xərclərinin yuxarı həddi mühafizəkar ssenari üzrə pessimist fərziyyələr əsasında hesablanıb ki, bu da xalis maliyyə aktivlərinin real gözləntilərdən daha aşağı məbləğdə müəyyən edilməsi ilə səciyyələnir. Müvafiq olaraq, xalis maliyyə aktivləri əsasında hesablanmış xərclənə bilən neft gəlirləri də real gözləntilərdən daha aşağı səviyyədə qərarlaşır ki, bu da neft gəlirlərinin qənaətlə istifadəsinə yönəlmiş məqsədəuyğun tədbirdir. Eyni zamanda, büdcə qaydasına əsasən icmal büdcə xərclərinin yuxarı həddinə təyin olunmuş inflyasiya səviyyəsini nəzərə alan 3%lik limit də öz növbəsində büdcə protsiklikliyinin qarşısını alaraq, nəticə etibarilə xərclənə bilən neft gəlirlərinin növbəti dəfə qənaətlə istifadə edilməsi məqsədini daşıyır.

Büdcədə neftin hər barrelinin qiyməti optimist ssenariyə əsaslanır, real deyil?

- Dövlət büdcəsinin gəlirləri hesablanarkən xam neftin 1 barrelinin qiyməti 55 dollar səviyyəsində müəyyən edilib. Qlobal enerji bazarında baş verən tendensiyalar nəzərə alınmaqla beynəlxalq maliyyə qurumları tərəfindən verilmiş proqnozlar isə daha optimistdir. Belə ki, Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozlarına əsasən, 2020-ci il üçün “Brent” markalı neftin bir barrel üzrə orta illik qiymətinin 57,94 dollar, Dünya Bankının proqnozlarına əsasən isə 58 dollara bərabər olacağı gözlənilir. Bununla yanaşı, Amerika Enerji Məlumat Bürosunun (US Energy İnformation Administration) 2020-ci il üçün “Brent” markalı neftin bir barrelinin orta qiymətinə verdiyi proqnoz isə müvafiq olaraq 60 dollar təşkil edir.

Qeyd etdiyimiz kimi, müxtəlif ssenarilər əsasında apardığımız təhlillər nəticəsində ortamüddətli dövr üçün neftin bir barrelinin 55 dollar proqnozlaşdırılması daha məqbul hesab edilib, icmal büdcə xərclərinin yuxarı həddi isə büdcə qaydasına uyğun olaraq mühafizəkar ssenari üzrə pessimist fərziyyələr əsasında hesablanıb. Bu yanaşma, proqnozlaşdırılan xalis maliyyə aktivlərinin (başqa sözlə desək, büdcə gəlirlərinin proqnozunun) real gözləntilərdən daha aşağı məbləğdə müəyyən edilməsi ilə səciyyələnir ki, bunu da optimist ssenari kimi qələmə verməklə qeyri-real adlandırmaq qərəzli və qeyri-peşəkar yanaşmanın təzahürüdür.

Eyni zamanda, növbəti ilin dövlət büdcəsi büdcə qaydalarına uyğun tərtib edilib ki, həmin qaydalar mahiyyətcə kontrtsiklik xərclər siyasətinin həyata keçirilməsini dəstəkləyir və xam neftin dünya bazar qiymətinin dəyişməsinin dövlət büdcəsinin illik xərclərinə təsirini əhəmiyyətli dərəcədə neytrallaşdırır. Lakin məlumdur ki, dünya bazarında yarana biləcək əhəmiyyətli şoklardan heç bir dövlətin tam sığortalanması mümkün deyil.

Büdcə iqtisadiyyatın maliyyə potensialına adekvat deyil?

- Qeyri-neft sektoru üzrə ÜDM-in ümumi ÜDM-də xüsusi çəkisinin yüksək olduğu halda həmin sektor üzrə büdcə gəlirlərinin aşağı olduğu bildirilir. Öz-özlüyündə belə müqayisənin aparılması çox bəsit bir məntiqdir. Belə ki, qeyri-neft sektorunun inkişafı streteji yol xəritələrində müəyyən edilmiş əsas hədəflərdəndir. Bu məqsədlə vergi və gömrük qanunvericiliyi aktlarında kənd təsərrüfatı, maliyyə xidmətləri, sənaye və texnologiya parkları, investisiya təşviqi verilən fəaliyyət sahələri üzrə əsaslı güzəştlər müəyyən edilib. Həmin sahələr ÜDM-in formalaşmasında iştirak etsə də, azadolmanın nəticəsi olaraq büdcə daxilolmalarını artırmır. Adambaşına düşən büdcə gəlirlərinin digər ölkələrlə müqayisəsini göstərilən amilləri nəzərə almaqla aparmaq daha məntiqli olardı.

Büdcənin neft gəlirlərindən asılılığı artır? Bu nə dərəcədə reallığa uyğundur?

- Qeyri-neft sektoru üzrə büdcə gəlirlərinin dinamikasının təhlili həmin sektordan daxilolmaların ardıcıl şəkildə artdığını göstərir. Belə ki, növbəti il üçün qeyri-neft sektorundan dövlət büdcəsinə daxilolmaların qeyri-neft ÜDM-də xüsusi çəkisi 19,4% nəzərdə tutulur ki, bu da 2019-cu ilin təsdiq edilmiş proqnozu ilə müqayisədə 0,6% bənd çoxdur. Eyni zamanda həmin sektordan daxilolmalar cari illə müqayisədə 1,1 milyard manat və yaxud 12% çox, 2018-ci ilin faktı ilə müqayisədə isə 1,5 milyard manat və yaxud 16,4% çox artımla proqnozlaşdırılıb.

Göründüyü kimi qeyri-neft sektorunun inkişafı məqsədilə qeyri neft sektoru üzrə ÜDM-nin 10%-dən çox məbləğində vergi və gömrük güzəştlərinin olmasına baxmayaraq həmin sektordan daxilolmalar artımla nəzərdə tutulur.

Büdcədən neft qoxusu gəlir. 2020-ci il üçün proqnozlaşdırılan Azərbaycan dövlət büdcəsinin hər 100 manatından 56,1 manatı neft, 43,9 manatı isə qeyri-neft gəlirlərindən formalaşacaq. Büdcə gəlirlərinin hər 100 manatından 47 manatını ARDNF, 32,6 manatını Vergilər Nazirliyi, 16,6 manatınə Dövlət Gömrük Komitəsi yığacaq, büdcəyə çatacaq hər 100 manatdan 3,5 manatı cərimə və sanksiyalar hesabına toplanacaq. Büdcə xərclərinə gəlincə, hər 100 manatdan 64,2 manat irbaşa cari xərclərə, yəni istehlaka, 29 manat əsaslı xərclərə, yəni inkişafa, 6,8 manat isə dövlət borcuna xidmətlə bağlı xərclərə yönəldiləcək.

- “Qoxu” məsələsi üzrə Maliyyə Nazirliyinin ekspertizası tənqid edənlərin iyibilmə (organoleptik xüsusiyyətləri aşkarlamaq) qabiliyyətindən xeyli aşağıdır.

Qaldı ki, büdcə gəlirlərində neftin payının yüksək olmasına, məlum olduğu kimi, neft-qaz sektoru Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas ənənəvi sahələrindən biridir. Eyni zamanda qeyd edilməlidir ki, Azəri-Çıraq-Günəşli” neft yataqları üzrə saziş yenidən işlənilmiş və 2050-ci ilə qədər uzadılmış, Şahdəniz layihəsi isə tam gücü ilə işə başlamış, digər yataqlar üzrə də işlər davam etməkdədir. Şübhəsiz ki, bu layihələrin həyata keçirilməsindən əldə ediləcək gəlirlərin bir hissəsi növbəti illərdə də icmal büdcəyə daxil ediləcək və dövlət büdcəsinin vacib bir hissəsini təşkil edəcək.

Büdcənin strukturunda cərimələrin payına gəlincə, hər büdcə gəlirinin 100 manatının 3,5 manatının cərimə və sanksiyalar hesabına formalaşması tam cəfəngiyyatdır. Belə ki, “2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında” Qanununun 2-ci maddəsində əks olunan mədaxil mənbələrində cərimə və sanksiyalardan daxilolmalar yoxdur. Bir sıra təşkilatlar üzrə cərimə və sanksiyalar büdcədənkənar gəlirlərə aid edilir ki, bu da ümumi daxilolmanın 1,1%-ni (270 milyon manat ) təşkil edir. Bu isə o deməkdir ki, cərimə və sanksiyalardan daxilolmalar ümumi büdcənin daxilolmalarında cəmi 1,1%, yəni cəmi 1,1 manat təşkil edir.

Məqalədə vurğulanır ki, büdcə gəlirlərinin yığılması xərcləri ildən-ilə çoxalır? Bu sahədə hansı işlər aparılır?

- Hazırda vergidən yayınma hallarının aradan qaldırılması üçün texnoloji informasiya bazasının təkmilləşdirilməsi və zənginləşdirilməsi yolu ilə yoxlamaya getmədən, subyektivlik amilini aradan qaldırmaq və insan amilinin rolunu minimuma endirməklə aşkara çıxarmaq istiqamətində təsirli tədbirlər görülməkdədir. Vergilərin toplanması sahəsində rəqəmsallaşma və elektron xidmətlərin tətbiqinin genişləndirilməsi prioritet istiqamət olaraq qalır. Növbəti ildə də elektron xidmətlərin sayının genişləndirilməsi, vergi və gömrük orqanları tərəfindən birlikdə idxal-ixrac əməliyyatlarına nəzarət işinin təşkili, yeni nəsil kassa aparatlarının quraşdırılması və vergi orqanlarının mərkəzləşdirilmiş sisteminə inteqrasiyası, fiskal xidmətlərin mobil cihazlar vasitəsilə əldə edilməsi imkanlarının yaradılması, istehlakçılar tərəfindən ödənilmiş ƏDV-nin müəyyən hisssənin qaytarılması ilə bağlı proqram təminatının hazırlanması əlavə xərc tələb edir.

Bununla yanaşı, 2019-cu ildən vergi orqanlarına sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqlarının yığılması sahəsində səlahiyyətin həvalə edilməsi ilə bağlı əlavə 650 ştat vahidinin ayrılması, gömrük sərhəd-keçid məntəqələrindən mal və nəqliyyat vasitələrinin keçidinin sürətləndirilməsi məqsədilə nəzarət avadanlığının tətbiqi, gömrük rəsmiləşdirilməsinin operativliyini və şəffaflığını artırmaq məqsədilə göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, habelə sosial sahədə aparılmış islahatlara uyğun olaraq əmək haqqlarının artımı şübhəsiz həmin orqanların xərclərinin artmasına səbəb olub.

Qeyd olunan amillər nəzərə alınmaqla 2020-ci ildə vergi orqanlarının xərcləri cari illə müqayisədə 83,7 milyon manat artıb. Bunun da 21,6 milyon manatı və yaxud 25,8%-i əmək haqqı üzrə ödənişlərə, 60 milyon manatı və yaxud 71,7%-ni işçilərin iş şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün inzibati binanın tikintisi üzrə xərclər təşkil edir.

Gömrük orqanlarına gəlincə isə, 22 milyon manat artımın 60,4%-nin və yaxud 13,3 milyon manatının əmək haqqı xərclərinə, 8,7 milyon manatı isə yuxarıda qeyd olunan məqsədlərə sərf ediləcəyi proqnozlaşdırılır.

ARDNF-dən büdcəyə transfertlər üzrə ardıcıl siyasət yoxdur?

- Neft gəlirlərindən asılılığın azaldılması fonunda görülmüş işlərin məntiqi davamı olaraq 2020-ci ilə dövlət büdcəsinin gəlirlərində neft sektorunun payı 56,1% olmaqla 2019-cu ilin müvafiq proqnoz göstəricisinə nisbətən 3,7% daha az proqnozlaşdırılmışdır. Neft gəlirlərindən asılılığın azaldılması qeyri-neft gəlirlərinin büdcə gəlirlərindəki payının artımını özündə ehtiva edir.

Bundan əlavə, hazırda büdcə tərtibində büdcə qaydasının tətbiqi təbii sərvət gəlirlərinin istehlakı və yığımının kombinasiyası arasında optimal seçimin edilməsinə, habelə neft - qaz resurslarının tükənən və bərpa olunmayan sərvətlərə aid olmasını nəzərə alaraq, həmin gəlirlərin gələcəkdə ölkə iqtisadiyyatının aparıcı qüvvəsinə çevriləcək qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəldilməsinə imkan yaradır ki, bu da iqtisadi strategiyamıza tam olaraq uyğundur.

Bu qaydanın tətbiqi, həmçinin xərclərin konyukturdan asılılığının aradan qaldırılmasına və fiskal dayanıqlığın təmin edilməsinə şərait yaradır.

Növbəti ildə cərimə və sanksiyalardan daxilolmaların artması gözlənilirmi?

- Qeyd edək ki, cərimə və sanksiyalardan büdcəyə daxilolmaların növbəti ildə cari illə müqayisədə 2 dəfə azalması nəzərdə tutulur. Artıq cari ilin 9 ayının nəticələrinə əsasən, maliyyə sanksiyalarının hesablanmış məbləği 42,6 milyon manat təşkil edir ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 154,6 milyon manat az və yaxud 3 dəfə az deməkdir. Belə ki, vergi və gömrük sahəsində aparılan islahatlara uyğun olaraq vergi yoxlamalarının sayının azalması, uçotun şəffaflaşdırılması məqsədilə elektron xidmətlərin təkmilləşdirilməsi, vergi öhdəlikləri ilə əvəz edilməklə yeni nəsil kassa aparatlarının tətbiqinə başlanılması, qeyri-rəsmi məşğulluğun aradan qaldırılması, üçüncü şəxslər tərəfindən idxal-ixrac əməliyyatları sahəsində nəzarətin gücləndirilməsi cərimə və sanksiyalar üzrə daxilomaların azalmasına müsbət təsirini göstərmişdir.

Büdcə gəlirlərinin formalaşmasında regionların töhfəsi yenə də aşağıdır?

- 2020-ci ildə Bakı şəhəri istisna olmaqla digər şəhər və rayonlar üzrə gəlirləri 840,6 milyon manat nəzərdə tutulur ki, bu da 2019-cu ilin təsdiq olunmuş dövlət büdcəsi ilə müqayisədə 187 milyon manat 28,6% çoxdur. Qeyd olunmalıdır ki, yerli gəlirlərin artımı ölkə üzrə ümumi artım faizini 3 dəfədən çox üstələyir.

Gələn il büdcədən rayon və şəhərlərə dotasiyaların artırılması gözlənilirmi?

- Belə ki, 2016-cı ildə 6 rayon və şəhər cari xərclərini öz gəlirləri hesabına təmin edirdisə növbəti ildə 39 rayon və şəhər xərclərini öz gəlirləri hesabına təmin edəcək. Bununla yanaşı, regionların inkişafı üçün dövlət büdcəsinin əsaslı qoyuluşu fondlarından vəsaitin rayon və şəhərlərdə sosial və fiziki infrastrukturun yaradılması və yenidənqurulması məqsədləri üçün ayrılması davam edəcək.

Büdcənin cari xərclərin artım tempi qeyri-neft ÜDM-in nominal artım tempini üstələyir? 

2020-ci il dövlət büdcəsinin xərclərinin tərkibində cari xərclərin xüsusi çəkisinin artması bir sıra obyektiv səbəblərlə bağlıdır.

İlk növbədə qeyd olunmalıdır ki, 2020-ci ildən dövlət büdcəsi yeni beynəlxalq standartlara cavab verən vahid büdcə təsnifatına uyğun hazırlanıb. Həmin təsnifata uyğun olaraq funksional və iqtisadi təsnifat səviyyəsində büdcə xərclərinin strukturunda ciddi dəyişiklik edilib, əvvəllər əsaslı xərclərə aid olan bir sıra xərclər beynəlxalq standartlara müvafiq olaraq cari xərclər statusunu alıb.

Belə ki, ölkədə investisiya qoyuluşu hesabına həyata keçirilən sosial-mədəni və məişət, inzibati, istehsalat təyinatlı layihələrin, bina və qurğuların, yolların tikintisi, yenidən qurulması və əsaslı təmiri, o cümlədən işıq, qaz, su və digər kommunal kommunikasiya, abadlıq, rabitə, internet və s. xərclər bilavasitə cari xərclərə aid edilib ki, bu da, təbii olaraq, cari büdcə xərclərinin artmasına səbəb olub.

İkinci, hamıya məlum olduğu kimi 2019-cu ildə sosialyönlü xərclərdə əhəmiyyətli artımlar mövcuddur.

Prezidentin 2019-cu ilin mart və sentyabr aylarında əməkhaqlarının, pensiyaların, sosial müavinətlərin, təqaüdlərin və digər sosial ödənişlərin artımı ilə bağlı təsdiq etdiyi 2 mərhələli sosial paketin normal icrasına başlanılmışdır. Bu zəmində minimum əməkhaqqının təxminən 2 dəfə artırılaraq 130 manatdan 250 manata, eləcə də minimum pensiyaların 72,0% artırılaraq 116 manatdan 200 manata çatdırılması bu sahədə atılmış mühüm addımlardandır.

Artımlar eyni zamanda dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatlarda çalışan işçilərin əməkhaqlarını da (sahələr üzrə müxtəlif artım faizləri tətbiq olunmaqla 2019-cu ildə orta hesabla 50%-ə qədər) əhatə edib.

Eyni zamanda, gələn ildən ölkədə ehtiyac meyarının həddinin və yaxud yaşayış minimumunun məbləğinin artırılması nəzərdə tutulur.

Nəticə etibarı ilə 2019-cu ildə tətbiq olunmuş artımların əhəmiyyətli maliyyə tutumu və onların 2020-ci ilə təsiri dövlət büdcəsinin cari xərclərində nəzərə alınıb.

Bütün bunlar birmənalı olaraq cari xərclərin artımına ciddi zəmin yaratmışdır.

Büdcə xərclərinin bölgüsü ədalətsizdir?

- Bu da növbəti cəfəngiyyat və böhtandır. 2020-ci ilin dövlət büdcəsini əsas səciyyələndirən xüsusiyətlərdən biri sosialyönlü xərclərinin ümumi büdcə xərclərində xüsusi çəkisinin əhəmiyyətli artırılmasıdır. Məlum olduğu kimi, ölkə əhalisinin sosial müdafiəsinin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində 2019-cu ildə bir sıra mühüm qərarlar qəbul edilərək aztəminatlı əhali təbəqəsinin sosial müavinət və təqaüdləri, minimum pensiya məbləği, dövlət büdcəsindən maliyyələşən və maliyyə yardımı alan təşkilatlarında çalışanların əmək haqları əhəmiyyətli artırılıb. Həmin sosialyönlü qərarların icrası olaraq 2020-ci ilin dövlət büdcəsində müvafiq maliyyə təminatı yaradılıb və büdcənin strukturunda dəyişiklik baş verib.

Bundan əlavə, icbari tibbi sığortanın tətbiqinin yeni mərhələsi, ali məktəblərə dövlət sifarişi əsasında tələbə qəbulu sayının genişləndirilməsi ilə bağlı tədbirlərin maliyyə təminatı xərcləri də sosialyönlü xərclərdə əksini tapıb.

Büdcə xərclərinin (icmal büdcə) tərkibində sosialyönlü xərclərin xüsusi çəkisi 40,7% təşkil edəcək ki, bu da 2019-cu illə müqayisədə 9,9 % və yaxud 2 milyard 664,2 milyon manat çoxdur. Büdcədə digər sahələrin hər biri üzrə (əsaslı xərclər istisna olmaqala) əhəmiyyətli artımlar nəzərdə tutulub.

İndi sual olunur, büdcə xərclərinin 40,7%-nin sosialyönlü xərclər təşkil etməsi ədalətsizlikdirmi?! Və yaxud bizi tənqid edənlərin “ədalət meyarı” nədir?!

Bəzi internet resurslarında səsləndirilən fikirlər – “Büdcə xərclərinin yarıya qədərinin açılışı yoxdur” nə qədər düzgündür?

- “Büdcə xərclərinin yarıya qədərinin açıqlığı yoxdur”, “Büdcə xərclərinin 46,5%-i qapalıdır” ifadələri tamamilə həqiqəti əks etdirmir. Belə ki, Milli Məclisə təqdim edilən büdcə zərfində hər bir xərc istiqamətinə aid vahid büdcə təsnifatının bütün parametrləri (gəlirlərin təsnifatı, xərclərin funksional, iqtisadi və inzibati təsnifatları səviyyəsində) üzrə 2018-2020-ci illəri əhatə edən müqayisəli məlumat var.

Eyni zamanda qeyd olunmalıdır ki, büdcə zərfinə 2020-2023-cü illəri əhatə edən dövlət investisiya proqramının əsas istiqamətləri üzrə bölgüsü də daxil edilib.

Bir qayda olaraq investisiya xərcləri cari büdcə ili başa çatdığı ərəfədə (əsasən dekabr ayında) təhlil olunur, başa çatmış layihələr, keçid layihələri və növbəti ildə başlanılması zəruri hesab edilən layihələr dəqiqləşdirildikdən sonra növbəti ilin investisiya xərclərinin konkret layihələr üzrə bölgüsü aparılmaqla müvafiq normativ-hüquqi aktla təsdiqlənir.

Həmçinin, gəlirlərin və xərclərin strukturu və əsas istiqamətləri barədə ətraflı məlumatlar Maliyyə Nazirliyinin internet səhifəsində yerləşdirilmiş “2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında” qanun layihəsində və “2020-ci ilin dövlət və icmal büdcələri üzrə layihələrin təqdimatı” sənədlərində və digər sənədlərdə öz əksini tapıb.

Bununla yanaşı qeyd olunmalıdır ki, hər ilin dövlət büdcəsi haqqında qanunun tətbiqinə dair müvafiq fərmanla dövlət büdcəsinin xərclərinin funksional və inzibati təsnifat üzrə (hər bir təşkilat üzrə) təsdiq olunur və ictimaiyyətə açıqlanır.

Ölkədə mətbuat azadlığı bərqərardır. İstənilən hüquqi və fiziki şəxslər büdcə ilə bağlı dövlət sirrinə aid olan məlumatlar istisna olmaqla digər məlumatları Maliyyə Nazirliyindən, İqtisadiyyat Nazirliyindən və Milli Məclisdən almaq imkanına və hüququna malikdirlər.

Sonda yuxarıda da verdiyimiz sualı təkrarlamaq yerinə düşər: Əgər ictimaiyyət büdcə xərcləri barədə məlumatlı deyilsə, göstərdiyiniz bu məlumatlar haradan və necə əldə olunub?

Gələn ilin büdcəsi inflyasiyaya necə təsir göstərəcək?

- Əvvala, inflyasiyada əsas amil pul kütləsinin artmasıdır, ona mütənasib şəkildə mal təklifidir.

Növbəti ildə sosialyönümlü xərclərin artması nəzəri cəhətdən inflyasiyanın artması riskini yüksəldir. Həmin yanaşma növbəti il üçün hökumətin makroiqtisadi proqnozunda öz əksini tapıb. Cari ilin 2,4% inflyasiyasına rəğmən gələn il 4,6% səviyyəsində inflyasiya proqnozlaşdırılır.

Lakin ölkədə həyata keçirilən tarazlaşdırılmış fiskal və pul siyasəti, o cümlədən büdcə qaydalarının tətbiqi, pul kütləsinin effektiv idarəolunması və milli valyutanın alıcılıq qabiliyyətinin sabit saxlanılması antiinflyasiya siyasətinin formalaşmasına və bununla da inflyasiyanın idarəolunan səviyyədə saxlanılmasına yönəldilib. Cari ilin təcrübəsi, xüsusilə də əmək haqlarının, pensiya və müavinətlərin artımı fonunda inflyasiyanın nəzərəçarpacaq artımı ilə müşahidə edilməməsi bizdə bu sahədə görülən əks tədbirlərin səmərəli olmasına əminlik yaradır.

Belə də bir fikir səslənir ki, qapalı büdcə korrupsiyanın həcmini yüksəldəcək? Bu nə dərəcədə realdır?

- Büdcəyə “qapalı” damğasının vurulması növbəti cəfəngiyyat cəhdidir. Belə ki, 1880 səhifə dolğun və ətraflı məlumat toplusundan ibarət olan büdcə zərfi hökumət tərəfindən Milli Məclisin müzakirəsinə təqdim olunub. Bundan əvvəl isə sentyabrın 13-də Maliyyə Nazirliyi “Dövlət və icmal büdcələrinin ilkin göstəricilərinə dair açıqlama” (“İlkin büdcə bəyanatı”) ilə çıxış edib. Ardınca “2020-ci ilin dövlət və icmal büdcələri üzrə layihələrin təqdimatı” və parametrləri, o cümlədən “2020-ci il və sonrakı üç il üzrə makroiqtisadi proqnoz”, “2020-ci il üzrə icmal büdcənin göstəriciləri”, “2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında qanun layihəsi”, “2018-2020-ci illər üzrə dövlət büdcəsi xərclərinin funksional, iqtisadi və inzibati təsnifatlarının paraqrafları səviyyəsində göstəriciləri”, “Növbəti büdcə ilinə ortamüddətli dövr və ötən 2 il üzrə büdcənin vergi və qeyri vergi gəlirlərinin ümumi məbləği, habelə hər iki kateqoriyanın daxilolma mənbələri üzrə göstəriciləri”, “2020-ci il üzrə büdcələrarası transfertlər haqqında”, “2020-ci ilin dövlət büdcəsində dövlət şirkətlərinə və müəssisələrinə nəzərdə tutulan subsidiyalar”, “Növbəti büdcə ili üzrə yeni siyasət təşəbbüslərinin büdcə xərclərinə və gəlirlərinə təsirləri və buna dair izahat”, “Əhalinin yoxsul təbəqələrinin dəstəklənməsinə yönəlik siyasətlər barədə yazılı izahat”, “Vergi güzəştlərinin məqsədi, benefisiarları və onların sektorlar üzrə bölgüsü, bu güzəştlərin yaratdığı gəlir itkisi və onun hesablanması zamanı nəzərdə tutulan fərziyyələr barədə”, “2018-2020-ci illəri və növbəti üç il üzrə dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş proqramlar və bu qəbildən olan tədbirlər barədə məlumat”, “Ötən 2 il üçün faktiki, 2020-ci il və sonrakı üç il üçün dövlət borcları üzrə proqnoz göstəriciləri”, “Növbəti ilin sonuna (gözlənilən) və ötən 2 il üzrə cəmi borc göstəricisinin tərkibi”, “Növbəti büdcə ili üzrə keçən ildən yaranan öhdəliklər”, “Maliyyə və qeyri-maliyyə donorlarından alınan qrantlar”, “2020-ci ilin dövlət büdcəsi zərfində vergi qanunvericiliyinə təklif olunan dəyişikliklər və ona dair izahat”, “Sosial təminatı və müdafiəni həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) 2020-ci il büdcəsi haqqında”, “İşsizlikdən sığorta fondunun 2020-ci il büdcəsi haqqında”, “Dövlət Neft Fondunun 2020-ci il üzrə büdcəsinin göstəriciləri” və digər sənədlər Maliyyə Nazirliyinin saytında yerləşdirilərək ictimaiyyətə açıqlanıb. Beləliklə, yuxarıda qeyd olunan kifayət qədər təfərrüatlı və təfsilatlı məlumatların ictimaiyyət üçün əlçatan olmasına baxmayaraq, büdcəni qapalı adlandırmaq, büdcə xərclərinin açılışının olmamasını söyləmək açıq-aşkar qərəzdir. Büdcənin parametrləri açıqdır, şəffafdır, bəllidir!

Növbəti ilin büdcəsi xarici şoklardan sığortalanmayıb, kənar risklərin təsir dairəsindən çıxarılmayıb?

- İfrat xarici şoklardan heç bir ölkənin iqtisadiyyatı tam sığortalanmayıb. Azərbaycan hökuməti büdcənin gəlirləri və xərcləri üzrə riskləri, o cümlədən xarici mənşəli riskləri tanıyır və bu barədə “2020-ci ilin dövlət və icmal büdcələri üzrə layihələrin təqdimatı”nda da açıq şəkildə fikirlər qeyd olunub. Ən əsası isə ondan ibarətdir ki, hökumətin həmin risklərə qarşı tədbirlərinin olması və effektiv həyata keçirilməsidir.

Düzgün fikirdir ki, gələn il büdcənin kəsiri böhran həddini keçəcək?

- Kəsirin universal, yəni dünyanın bütün dövlətləri üçün tövsiyə olunan səviyyəsi mövcud deyil. Kəsir nə qədər böyük olarsa bir o qədər də onun örtülməsi üçün mənbələrin təmin edilməsi ağır olur. 2020-ci ildə dövlət büdcəsinin kəsiri 2779,2 milyon manat müəyyən edilməklə ÜDM-ə nisbəti 3,3% təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır. 3%lik hədd avrozona yaradılan zaman Avropanın inkişaf etmiş ölkələri üçün nəzərdə tutulmuş Maastrixt sazişində müəyyən edilib. Nəzərə alınmalıdır ki, bu cür məhdudiyyətin qəbul edilməsi vahid gömrük və monetar məkana daxil olan ölkələr üçün olduqca vacib hesab olunur. Bu sahədə aparıcı ekspertlərin, o cümlədən Beynəlxalq Valyuta Fondunun mütəxəssislərinin qənaətinə görə, inkişaf etməkdə olan ölkələr (Azərbaycan daxil olmaqla) üçün bu kriteriya olduqca sərtdir.

Qeyd olunmalıdır ki, büdcə kəsirinin artması və onun maliyyələşdirilməsi üçün daha çox borc alətlərindən istifadə olunması orta və uzun müddətdə büdcə dayanıqlığı, habelə makroiqtisadi sabitlik üçün təhdidlər yarada bilər. O ki qaldı Azərbaycana, növbəti ilin dövlət büdcəsinin kəsirinin maliyyələşdirilməsi üçün vahid xəzinə hesabında toplanmış, əsasən dövlət büdcəsinin əvvəlki illərdən toplanan ehtiyyatlarından, o cümlədən cari ildə vergi və gömrük daxilolmaları üzrə proqnozla nəzərdə tutulmuş məbləğdən əlavə yığılan vəsaitdən istifadə olunacaq. Qeyd olunan mənbə hesabına büdcə kəsirinin 60%-i örtüləcək. Digər tərəfdən, Azərbaycan üçün zənnimizcə icmal büdcənin kəsirinin səviyyəsi daha önəmli göstəricidir.

Şərhlər

Hər hansısa bir şərh yazılmayıb.

Son yazılar


Новости

8 Часто задаваекмых вопросов по поводу вспышки короновируса

Вспышка коронавируса, сосредоточенная в Китае, развивается с головокружительной скоростью.В последние дни Россия и Сингапур закрыли свои границы с Китаем, и Всемирная организация здравоохранения объявила о вспышке чрезвычайной ситуации в области общественного здравоохранения. Между тем, правительство США резко усилило свой ответ - выпустило консультативную помощь на самом высоком уровне, изолировало 195 граждан, эвакуированных из Китая, и временно запретило въезд иностранным гражданам, недавно прибывшим в Китай. С учетом того, что число случаев заболевания резко возросло, достигнув 3 февраля более 17 000, с 362 смертельными случаями и масками для лица, вылетевшими с прилавков магазинов, неудивительно, что вопросы - и страхи - циркулируют вокруг 2019-нКоВ, как известно о вирусе. Однако для большинства людей в США нет причин для беспокойства. И хотя разобраться в рисках с новым быстро распространяющимся патогеном сложно, эксперты по инфекционным болезням могут помочь нам разобраться с этим. Здесь приведены ответы на самые острые вопросы о новом коронавирусе и его рисках. 1) Что это за новый коронавирус и каковы симптомы? Коронавирусы - это большое семейство вирусов, которые обычно поражают дыхательную систему. Название происходит от латинского слова corona, означающего корону, из-за остроконечной бахромы, которая окружает эти вирусы. Большинство заражают животных, таких как летучие мыши, кошки и птицы. Известно, что только семь, включая 2019-нКоВ, SARS и MERS, заражают людей. Считается, что атипичная пневмония перешла от летучих мышей к людям в Китае; MERS превратился из летучих мышей в верблюдов для людей на Ближнем Востоке. Никто не знает, откуда появился 2019-нКоВ. На данный момент считается, что он совершил скачок от животных в Ухане, Китай, городе с 11 миллионами, в конце прошлого года. Но исследователи все еще пытаются выяснить его точное происхождение. Что касается симптомов: два из семи коронавирусов, поражающих человека, SARS и MERS, могут вызывать тяжелую пневмонию и даже смерть в 10 и более 30 процентах случаев соответственно. Но другие приводят к более легким симптомам, таким как простуда. На данный момент мы знаем, что 2019-nCoV может убить, но не ясно, как часто или как его смертность сравнивается с SARS и MERS. Снизил ли Китай эпидемию коронавируса на ранней стадии? По данным Центров по контролю и профилактике заболеваний, большинство пациентов сейчас начинают с лихорадки, кашля и одышки. Ранний отчет, опубликованный в The Lancet, предоставил еще более подробную информацию. Было обследовано подмножество первых 41 пациента с подтвержденным 2019 нКоВ в Ухани.Наиболее распространенными симптомами были лихорадка, кашель, мышечные боли и усталость; реже были головная боль, диарея и кашель слизи или крови. У всех были пневмонии и аномалии легких при компьютерной томографии. Что касается тяжести заболевания: 13 пациентов были госпитализированы в ОИТ, а 6 умерли. К 22 января большинство (68 процентов) пациентов были выписаны из больницы. Совсем недавно появились сообщения о людях с очень легкими симптомами, например, о четырех случаях на юге Германии. Есть также свидетельства бессимптомных случаев. Возможно, что когда мы узнаем больше, 2019-нКоВ будет больше похож на грипп, чем на SARS. Это потому, что инфекционные заболевания, как правило, выглядят более серьезными, когда их впервые обнаруживают, поскольку люди, появляющиеся в больницах, как правило, самые больные. И уже новый вирус кажется менее смертоносным, чем как SARS, так и MERS. 2) Как распространяются коронавирусы? Мы еще не знаем, как именно распространяется 2019-нКоВ, но у нас есть много данных о том, как MERS, SARS и другие респираторные вирусы передаются от человека к человеку. И это главным образом из-за воздействия капель от кашля или чихания. Поэтому, когда инфицированный человек кашляет или чихает, он выпускает спрей, и если эти капли попадают в нос, глаза или рот другого человека, они могут передать вирус, сказала Дженнифер Нуццо, эксперт по инфекционным заболеваниям и старший ученый в Центр безопасности здоровья Джона Хопкинса. В более редких случаях человек может опосредованно подхватить респираторное заболевание, «прикасаясь к каплям на поверхности, а затем прикасаясь к слизистым оболочкам» во рту, глазах и носу, добавила она. Вот почему мытье рук является важной мерой общественного здравоохранения - постоянно, особенно во время вспышки. 3) Должен ли я путешествовать во время этой вспышки?   Турист, одетый в респираторную маску у фонтана Треви в центре Рима 31 января 2020 года. Итальянское правительство объявило чрезвычайное положение, чтобы предотвратить распространение нового коронавируса после подтверждения двух случаев заболевания в Риме. Филиппо Монтефорте / AFP через Getty Images И CDC, и Госдепартамент выпустили свои высокопоставленные предупреждения о поездках в Китай, советуя американцам избегать поездок туда на данный момент. (Эти рекомендации могут измениться по мере развития вспышки, поэтому продолжайте проверять их.) И это не только потому, что существует риск заражения этим новым вирусом. Сейчас многие авиакомпании отменяют или сокращают рейсы в Китай, частично из-за снижения спроса. «Меня больше беспокоит непредсказуемость реакции [вспышки] на данный момент», - сказал Нуццо. «Не было бы весело поехать в Китай и как-то там застрять. И возвращаясь, вы будете подвергнуты дополнительному скринингу.» Безопасно ли путешествовать во время вспышки коронавируса? Специалист по инфекционным заболеваниям объясняет. Но люди, обеспокоенные путешествиями, должны помнить, что эти рекомендации ориентированы на Китай, где эпидемия в настоящее время разворачивается. На данный момент 99 процентов приходится на материковый Китай. И более половины из них в Хубэй. «Риск заражения этой инфекцией за пределами Хубэя и, действительно, за пределами Китая, удивительно низок», - сказал Исаак Богох, профессор Университета Торонто, который изучает, как воздушные путешествия влияют на динамику вспышек, включая новую коронавирусную инфекцию. Люди с вирусом были обнаружены в других странах, поэтому ВОЗ объявила вспышку чрезвычайной ситуации в области общественного здравоохранения. Но на сегодняшний день это в основном путешественники из Китая. «Мы можем подсчитать количество людей, которые никогда не сталкивались с Хубэем или Китаем, которые были заражены этим вирусом одной или двумя руками», - сказал Богох. «Поэтому, если люди путешествуют [за пределами Китая,] ваш риск близок к нулю процентов». Что если вам нужно путешествовать и вы сидите рядом с больным? Богоч сказал, что даже не время паниковать. «Была проведена определенная работа по изучению риска заражения инфекционными заболеваниями в результате авиаперелетов. Риск заражения респираторной инфекцией воздушным транспортом по-прежнему чрезвычайно низок ». Риск возрастает, если вы оказались в шести футах от человека с респираторной инфекцией. Но даже там простая близость не обязательно означает, что вы поймаете что-нибудь. Вместо этого, чем более заразен человек, и чем дольше вы сидите рядом с ним, тем выше ваш риск. Если вы не находитесь рядом с человеком очень долго или не очень заразны, тем ниже риск. И опять же, маловероятно, что у больного даже есть коронавирус. 4) Я все еще беспокоюсь о новом коронавирусе. Что я должен сделать, чтобы защитить себя? Купить маску?   Люди носят медицинские маски в качестве меры предосторожности против коронавируса, прогуливаясь по Нью-Йорку 30 января 2020 года. Tayfun Coskun / Anadolu Agency by Getty Images В США риск для населения в настоящее время считается низким. И почти каждый эксперт в области здравоохранения, с которым говорил Вокс, сказал, что нет убедительных доказательств в поддержку использования масок для лица для профилактики заболеваний среди населения в целом. Маски полезны только в том случае, если у вас уже есть респираторная инфекция и вы хотите свести к минимуму риск ее распространения среди других людей или если вы работаете в больнице и находитесь в прямом контакте с людьми с респираторными заболеваниями. (Кроме того, есть сообщения о том, что маски и другие материалы принадлежат медицинским работникам, чтобы оставаться в безопасности.) Как технические компании пытаются справиться с мошенничеством по поводу коронавируса? Вот почему CDC советует против использования масок для обычных американцев. «Вирус не распространяется в широких кругах общества», - объяснила Нэнси Мессонье, директор Национального центра иммунизации и респираторных заболеваний CDC, на брифинге для прессы 30 января. Но люди все равно копят их по неправильным причинам. По словам Мессонье, лучшее, что вы можете сделать, чтобы предотвратить всевозможные болезни, это «вымыть руки, прикрыть кашель, позаботиться о себе и следить за информацией, которую мы предоставляем». 5) Как насчет случаев, когда люди распространяют вирус до того, как у него появятся симптомы? Разве это не беспокоит? У нас есть лучшее доказательство того, что вирус может распространиться до того, как у человека появятся симптомы, из Германии. Там, как известно, четыре человека имеют вирус. Вспышка была выявлена ​​в Баварии 27 января, когда немецкому бизнесмену был поставлен диагноз. Он встречался с коллегой-женщиной, который приезжал из Шанхая и имел вирус, но не знал об этом. Женщина только начала чувствовать симптомы - такие как лихорадка и кашель - после того, как она покинула Германию, и через несколько дней после встречи с немецким бизнесменом. Это говорит о том, что она, возможно, передала вирус человеку, прежде чем узнает, что она больна. К 28 января три сотрудника бизнесмена были диагностированы с вирусом, согласно сообщению случая Нового английского медицинского журнала. У одного был контакт с женщиной из Шанхая; двое других, похоже, получили вирус от немецкого бизнесмена. «Тот факт, что бессимптомные люди являются потенциальными источниками инфекции 2019-нКоВ, может потребовать переоценки динамики передачи текущей вспышки», - пишут авторы исследования. Но они также подчеркнули, насколько легкое заболевание оказалось у немецких пациентов. И возникает вопрос о том, действительно ли женщина была без симптомов и насколько бессимптомный риск представляет собой для общественного здравоохранения. «Даже если бы были случаи бессимптомной передачи этогоинфекции, как правило, это будут редкие случаи, и почти со всеми другими инфекциями дыхательных путей, известными человечеству, это не люди, которые ведут эпидемию », - сказал Богох. 6) Означает ли заявление ВОЗ, что коронавирус является глобальной чрезвычайной ситуацией в области здравоохранения, означает, что это станет смертельной пандемией?   Генеральный директор ВОЗ Тедрос Адханом Гебреесус (справа) вместе с руководителем Программы ВОЗ по чрезвычайным ситуациям в области здравоохранения Майклом Райаном на пресс-конференции после Комитета по чрезвычайной ситуации ВОЗ, на которой обсуждается вопрос о том, является ли новый коронавирус международной чрезвычайной ситуацией в области здравоохранения, 30 января 2020 года в Женеве. Фабрис Коффрини / AFP через Getty Images Объявление ВОЗ «чрезвычайной ситуации в области общественного здравоохранения, имеющей международное значение», или PHEIC, не означает, что это станет смертельной пандемией. Вместо этого PHEIC - это политический инструмент, который агентство может использовать, чтобы попытаться предотвратить пандемию - привлечение внимания к серьезной угрозе заболевания, вовлечение мирового сообщества в скоординированные ответные меры на вспышку, мобилизация ресурсов и предоставление странам рекомендаций о том, как реагировать, и остановить распространение болезни через границы. Генеральный директор агентства Тедрос Адханом Гебреесус очень четко заявил, что они объявили тревогу в качестве меры предосторожности: агентство обеспокоено потенциальным ущербом, который может нанести вирус в странах с более слабыми системами здравоохранения, и призвало международное сообщество оказать помощь. Он подчеркнул, что подавляющее большинство случаев по-прежнему в Китае, и что Китай быстро принял меры по контролю над вспышкой. Два ключевых вопроса, которые определят, станет ли вспышка коронавируса пандемией Хотя есть случаи, по крайней мере, в 23 других странах, они не превратились в локальные вспышки. Так что на данный момент CDC и ВОЗ все еще называют это вспышкой. Однако очень скоро эксперты в области здравоохранения могут определить, что в Китае достаточно случаев, чтобы назвать вспышку эпидемией. И если заболевание будет продолжать распространяться локально в других странах, оно может перерасти в пандемию (которая определяется как эпидемия, распространяющаяся на два или более регионов мира). «Это очень, очень трансмиссивно, и почти наверняка это будет пандемия», - сказал New York Times доктор Энтони Фаучи, директор Национального института аллергии и инфекционных заболеваний. «Но будет ли это катастрофическим? Я не знаю." Это подводит нас к вопросу о смертельности: мы еще не знаем, насколько смертельна эта болезнь. Если взять текущее количество смертей и разделить его на число известных случаев, «смертность от случаев составляет 2 процента, а в первые дни она снизилась с 3 процентов», - говорит Говард Маркел из Мичиганского университета, изучающий вспышки.«И если он будет действительно очень низким, мы, вероятно, скажем - как мы это делали в Мексике в 2009 году со свиным гриппом - что это нечто очень похожее, если не менее смертельное, чем обычный сезонный грипп». Так что, как только будет обнаружено больше таких легких или бессимптомных случаев, этот вирус может выглядеть гораздо менее пугающим. «Мы живем [с] и терпим большое количество респираторных вирусов, - сказал Нуццо, - некоторые из них даже более передаваемы, чем оценки, которые люди придумали для этого - но они не попадают в заголовки». новый коронавирус выглядит менее серьезным, добавила она, «возможно, мы отходим от сдерживания вируса как цели до минимизации его распространения». 7) Есть ли риск возникновения вспышки в моем городе?   Две женщины в лицевых масках 31 января 2020 года в Ньюкасл-апон-Тайн, Англия. Некоторые из лучших исследований по этому вопросу принадлежат Богочу и его коллегам. В последние пару недель они провели отличные исследования в городах, наиболее уязвимых к новым коронавирусным инфекциям. Что такое большой вынос? Это действительно Восточная Азия и Юго-Восточная Азия, которые наиболее подвержены риску. Исследователи - из Оксфордского университета, Университета Торонто и Лондонской школы медицины и тропической гигиены - использовали данные 2019 года от Международной ассоциации воздушного транспорта, чтобы найти все города Китая, которые приняли в течение февраля не менее 100 000 пассажиров из Ухани в течение февраля. Апрель. Затем они смоделировали, как болезнь могла распространиться из этих городов, если они столкнулись с локальными вспышками. Вот 15 из 50 лучших направлений, в которых могут наблюдаться вспышки (также обратите внимание на число IDVI - Индекс уязвимости к инфекционным болезням - число. Это показатель способности страны управлять инфекционными заболеваниями. Баллы ближе к нулю означают, что они меньше подготовлены.)   Оксфордский журнал медицины путешествий: «Никто не удивится, если в Европу и США будет экспортировано больше дел», - сказал Богоч. «Но места, в которых будет наибольший объем и количество экспортируемых инфекций, будут в центрах Восточной Азии и Юго-Восточной Азии». 8) Когда это закончится? Как объяснил мой коллега Брайан Резник, эта вспышка может быть прекращена несколькими способами. Возможно, меры общественного здравоохранения - быстрое выявление случаев заболевания, изоляция зараженных людей - остановят распространение этого коронавируса. (Вот что остановило распространение атипичной пневмонии в 2003 году.) Поскольку это зоонозная болезнь, исходящая от животного, поиск и устранение этого источника также поможет. Или, может быть, будет изобретена вакцина или противовирусный препарат, чтобы обуздать более широкую эпидемию (хотя это, вероятно, займет годы). Наконец, есть вероятность, что вирус просто вымрет.«Вспышки болезней напоминают пожары», - пишет Резник. «Вирус - это пламя. Чувствительные люди - топливо. В конце концов огонь сгорает сам, если у него кончается растопка. Вспышка вируса закончится, когда он перестанет находить подверженных заражению людей ». Существует также шанс, как сказал Нуццо Вокс, что это просто становится одной из болезней в обращении, которые обычно заражают людей. Какое беспокойство снова зависит от того, насколько серьезным окажется 2019nCoV.

Проблема климата и насколько её сложно решить

Все варианты обмена Сталелитейщик. Работа с доменной печью для производства стали и чугуна. Эта часть была впервые опубликована в октябре 2019 года и была слегка обновлена. Климатические активисты любят говорить, что у нас есть все решения, которые нам нужны для борьбы с климатическим кризисом; нам не хватает только политической воли. Хотя с точки зрения политики это действительно так - у нас, безусловно, достаточно решений, чтобы начать работу и вносить большие изменения, но с технической точки зрения это неправильно. Истинное поражение от изменения климата будет означать получение чистых нулевых выбросов углерода и в конечном итоге отрицательных выбросов. Это означает обезуглероживание всего. Каждый сектор экономики. Каждое использование ископаемого топлива. И на самом деле, есть некоторые сектора, некоторые виды использования ископаемого топлива, которые мы еще не знаем, как обезуглерожить. Возьмем, к примеру, промышленное тепло: чрезвычайно высокотемпературное тепло, используемое для производства стали и цемента. Это не сексуально, но это важно. На тяжелую промышленность приходится около 22 процентов глобальных выбросов CO2. Сорок два процента из этого - около 10 процентов глобальных выбросов - поступают от сжигания с целью производства большого количества высокотемпературного тепла для промышленных продуктов, таких как цемент, сталь и нефтехимия. Чтобы поместить это в перспективу, промышленное тепло на 10 процентов больше, чем выбросы CO2 всех автомобилей в мире (6 процентов) и самолетов (2 процента) вместе взятых. Тем не менее, подумайте, сколько вы слышите об электромобилях. Подумайте, как много вы слышите о стыдливом полете. Теперь подумайте, сколько вы слышите о ... промышленном тепле. Не очень, я думаю. Но дело в том, что сегодня практически все это сжигание происходит на ископаемом топливе, и существует очень мало жизнеспособных низкоуглеродных альтернатив. По разным причинам промышленное тепло будет одним из самых крепких орешков с точки зрения выбросов углерода. И мы даже не начали.   Цементный завод в сумерках. Цементный завод в сумерках. Getty Images Некоторый свет пролился на это слепое пятно с выпуском в конце 2019 года двух докладов Хулио Фридмана, исследователя из Центра глобальной энергетической политики (CGEP) при Колумбийском университете (среди многих предметов в длинном резюме). Первый доклад, в соавторстве с Чжиюань Фаном и Ке Тангом из CGEP, посвящен текущему состоянию промышленной тепловой технологии: «Низкоуглеродистые тепловые решения для тяжелой промышленности: источники, варианты и затраты сегодня». Второй, в соавторстве с группой ученых для Форума «Инновации для прохладной земли» (МИЭФ), представляет собой дорожную карту по декарбонизации промышленного тепла, включая набор политических рекомендаций. В этих отчетах их много, но я предполагаю, что ваше терпение к промышленному теплу ограничено, поэтому я свел его к трем разделам.Во-первых, я кратко расскажу о том, почему промышленное тепло так трудно декарбонизировать; во-вторых, обзор доступных вариантов обезуглероживания; и в-третьих, некоторые рекомендации о том, как двигаться вперед. Почему промышленное тепло является такой неприятной углеродной дилеммой Есть причина, по которой вы мало слышите о промышленном тепле: потребители не покупают его. На этом рынке преобладают крупные, малоизвестные промышленные фирмы, которые работают вне поля зрения общественности. Таким образом, в отличие от электричества или автомобилей, существует небольшая перспектива продвижения рынка через популярный потребительский спрос. Политики должны будут сделать это самостоятельно. И это будет нелегко. Крупнейшими промышленными источниками выбросов являются цементная, сталелитейная и химическая промышленность; также внесли заметный вклад в переработку, удобрения и стекло. Как группа, эти отрасли имеют три примечательные особенности. Во-первых, почти все они являются предметом мировой торговли. Их цены не установлены внутри страны. Они конкурируют с оптимизированными цепочками поставок по всему миру с минимальной наценкой. Внутренняя политика, которая повышает цены, может привести к «утечке углерода» (то есть компаниям, которые просто переезжают за границу, чтобы найти более дешевую рабочую среду и условия эксплуатации). Более того, некоторые из этих отраслей, особенно цемент и сталь, особенно ценятся национальными правительствами за их рабочие места и их последствия для национальной безопасности. Политики опасаются любой политики, которая может оттолкнуть эти отрасли. «В качестве одного из признаков, большинство цемента, стали, алюминия и нефтехимических продуктов получили экологические отказы или были политически освобождены от углеродных ограничений, - говорится в отчете CGEP, - даже в странах с жесткими углеродными целями.   Печь на алюминиевом литейном заводе. Печь на алюминиевом литейном заводе. Getty Images / Культура РФ Во-вторых, они включают оборудование и оборудование, рассчитанное на срок от 20 до 50 лет. Доменные печи иногда доходят до 60. Это крупные, долгосрочные капитальные вложения, с относительно низким товарооборотом. «Немногие промышленные объекты демонстрируют признаки скорого закрытия, особенно в развивающихся странах, - говорится в отчете CGEP, - что делает проблематичным развертывание заменяющих объектов и технологий». По крайней мере, решения, которые могут работать с существующим оборудованием, будут иметь преимущество. В-третьих, их эксплуатационные требования являются строгими и разнообразными. Общим для всех них является то, что им требуется большое количество высокотемпературного тепла и высокий «тепловой поток», способность поставлять большое количество тепла стабильно, надежно и непрерывно. Простои в этих отраслях невероятно дороги. В то же время конкретные требования и процессы в этих отраслях сильно различаются.В качестве примера можно привести сталь и чугун с использованием доменных печей, в которых сжигается кокс (форма «приготовленного» угля с высоким содержанием углерода). «Кокс также обеспечивает углерод в качестве восстановителя, выступает в качестве структурной опоры для удержания рудной нагрузки и обеспечивает пористость для растущего горячего газа и тонущего расплавленного железа», - говорится в отчете CGEP. «Из-за этих многочисленных ролей прямая замена сжигания кокса на альтернативный источник технологического тепла нецелесообразна». Цементная печь работает несколько иначе, как и реакторы, которые приводят в действие химические превращения, как и стеклодув. Разнообразие конкретных эксплуатационных характеристик затрудняет повсеместную замену промышленного тепла. Каждая из этих отраслей потребует своего решения. И это должно быть решение, которое не сильно увеличивает их расходы или, по крайней мере, предпринимает шаги по защите их от международной конкуренции. Вариантов на сегодняшний день не так много, чтобы говорить о. Варианты обезуглероживания промышленного тепла ограничены Каковы альтернативы, которые могли бы обеспечить высокую температуру и высокий тепловой поток с меньшими или нулевыми выбросами углерода? Отчет не является оптимистичным: «Путь к чистой эмиссии углерода для промышленности не ясен, и сегодня только несколько вариантов кажутся жизнеспособными». Альтернативы можно разбить на пять основных категорий: Биомасса: биодизель или щепа могут быть сожжены напрямую. Электричество: «резистивное» электричество можно использовать, например, для питания дуговой печи. Водород: технически это подкатегория электричества, так как она получена из процессов, приводимых в действие электричеством; он производится паровым риформингом метана (SMR) для производства «серого» водорода с интенсивным выбросом углерода, SMR с улавливанием и хранением углерода для получения «голубого» водорода, или электролизом, вытягивающим водород непосредственно из воды, чтобы сделать низкоуглеродистым « зеленый »водород. Ядерная энергия: Атомные электростанции, как обычные реакторы, так и новые реакторы третьего поколения, выделяют тепло, которое можно переносить в виде пара. Улавливание и хранение углерода (УХУ): Вместо того, чтобы обезуглероживать сами процессы, их выбросы CO2 могут быть уловлены и захоронены, либо CO2 непосредственно от источника тепла («тепло CCS»), либо CO2 от всего предприятия («CCS с полным оборудованием» «). Все эти варианты имеют свои трудности и недостатки. Ни один из них не близок к паритету затрат с существующими процессами. Некоторые из них ограничены интенсивностью тепла, которое они могут производить. Вот разбивка:   Требования к промышленной температуре Некоторые варианты ограничены конкретными требованиями конкретных производственных процессов.Цементные печи лучше работают с плотным внутренним топливом; резистивное электричество на внешней поверхности также не работает. Но самые большие ограничения - это затраты, когда новости несколько разочаровывают по двум причинам. Во-первых, даже самые перспективные и жизнеспособные варианты существенно повышают эксплуатационные расходы. И, во-вторых, варианты, которые в настоящее время являются наименее дорогими, не совсем те, которые могут предпочесть экологи. В отчете много говорится о методологии сравнения затрат по технологиям, но главное, что следует иметь в виду, является то, что эти оценки являются предварительными. Они включают в себя различные оспариваемые предположения, а реальные данные о производительности часто недоступны. Так что все это нужно взять с крошкой соли в ожидании дальнейших исследований. Тем не менее, вот примерное сравнение стоимости:   Сравнение стоимости промышленных вариантов отопления Вы можете заметить, что большинство синих полос, низкоуглеродистых вариантов, слишком дорого. Единственно доступными являются ядерный и синий водород. Водород является наиболее перспективной альтернативой С точки зрения способности генерировать высокотемпературное тепло, доступности и пригодности для различных целей, водород, вероятно, является ведущим кандидатом среди альтернатив промышленного тепла. К сожалению, уравнение затрат на водород не является хорошим: чем оно чище, тем оно дороже. Самый дешевый способ получения водорода, способ, которым сейчас производится около 95 процентов его, - это паровой риформинг метана (SMR), который реагирует пар с метаном в присутствии катализатора при высоких температурах и давлениях. Это чрезвычайно углеродоемкий процесс, поэтому «серый водород». Выбросы углерода от SMR могут быть уловлены и захоронены с помощью CCS (хотя сегодня они редки). Как видно из диаграммы выше, этот вид «голубого водорода» является самой дешевой низкоуглеродной альтернативой высокотемпературному промышленному теплу. «Зеленый водород» получают электролизом, используя электричество для отделения водорода от воды. Если это сделано с безуглеродной энергией, это также безуглеродное. Существует несколько различных форм электролиза, в которые нам не нужно вмешиваться. Главное, что нужно знать, это то, что они дорогие - наименее дорогой в два с лишним раза дороже голубого водорода.   Затраты на водород Вот упрощенная диаграмма затрат, чтобы сделать эти сравнения более понятными:   Промышленные затраты на тепло Примечание. Эти цифры отражают то, «что можно сделать сегодня на существующих объектах». В отчете CGEP подчеркивается, что «авторы не сбрасывают со счетов будущий потенциал для более дешевых систем». Подробнее об этом позже. На данный момент, в первом приближении, все доступные низкоуглеродистые альтернативы существенно повышают стоимость промышленных тепловых процессов по сравнению с базовым уровнем. И вот что действительно важно: в большинстве случаев улавливать и закапывать СО2 в этих процессах дешевле, чем переключать системы на низкоуглеродные альтернативы. CCS часто дешевле альтернатив с низким содержанием углерода Взять цементную продукцию. Для него требуется температура не менее 1450 ° C, поэтому единственными возможными вариантами являются водород, биомасса, резистивный электрический или CCS. Вот как бы они увеличили затраты на производство цемента («клинкера»):   затраты на производство цемента Как видите, каждая низкоуглеродистая альтернатива повышает затраты более чем на 50 процентов по сравнению с базовым уровнем. Единственные, которые не повышают его более чем на 100 процентов, - это CCS (только от источника тепла), синий водород или резистивный электрический в местах с чрезвычайно дешевой и обильной не содержащей углерода энергией. Альтернативой, которую предпочитают климатические ястребы, безуглеродный вариант, который лучше всего подойдет для большинства применений, является зеленый водород. Но это в настоящее время повышает затраты между 400 и 800 процентами. Ситуация примерно такая же для стали:   Стоимость стали И так далее, от химикатов до стекла и керамики; Практически в каждом случае самое дешевое решение по обезуглероживанию в ближайшей перспективе заключается только в улавливании и захоронении выбросов углерода. Конечно, это только в среднем. Фактические затраты будут зависеть от географии - есть ли подходящие места захоронения для CO2, дешевый ли природный газ, есть ли поблизости много воды или ветра - но нет никакой простой правды о сегодняшних альтернативах промышленного тепла: что такое зеленый не очень выполнимо, а то, что выполнимо, не очень зелено. Вот качественный график, который пытается понять эти отношения.   Промышленное отопление Что наиболее выполнимо - это справа. Что самое дорогое, так это топ. На данный момент в этом правом нижнем допустимом / дешевом квадранте не так много, кроме голубого водорода. В отчете подчеркивается, что эти начальные технологические рейтинги являются «в лучшем случае временными» и «весьма спекулятивными, неопределенными и условными.«Нужно понимать гораздо больше о стоимости и целесообразности этих вариантов. Их относительная привлекательность может быстро измениться с развитием технологий. Что приводит нас к рекомендациям. Как сделать зеленое промышленное тепло дешевле, а дешевое промышленное тепло зеленее Фридманн несколько раз подчеркивает, что одним из самых ясных результатов всего этого исследования является необходимость проведения дополнительных исследований. Доступные данные по промышленным альтернативным источникам тепла являются редкими и противоречивыми, и существует несколько попыток сравнить затраты по категориям. Самая насущная необходимость - это дополнительный анализ и исследования. Тем не менее, есть путь вперед. В документе МИЭФ рассматривается вышеупомянутая информация, а затем предлагается ряд политических рекомендаций. Первое и самое важное - это усиление государственной поддержки исследований и разработок (НИОКР). Именно здесь сообщение «у нас есть решения, в которых мы нуждаемся» может быть контрпродуктивным. Да, нам нужно немедленно начать развертывание доступных чистых технологий в масштабе. Но нам также необходимо уделить внимание тем секторам экономики, которые мы еще не знаем, как обезуглерожить. Мы должны определить перспективные технологии, как это делают эти отчеты, и начать сознательно работать, чтобы снизить их стоимость. По крайней мере, США нужно увеличить свои ежегодные расходы на исследования в области чистой энергии (около 15 миллиардов долларов) примерно в десять раз, создать некоторые региональные и отраслевые исследовательские центры и привлечь партнеров из промышленности для ускорения процесса коммерциализации. Во-вторых, промышленное тепло - это та область, где государственные закупки могут сыграть огромную роль - правительства закупают большое количество стали, бетона и химикатов. «Стандарты закупок, в которых предпочтение отдается продуктам с наименьшим содержанием встроенного углерода, могут привести к значительным изменениям в промышленном поведении», - говорится в докладе МИЭФ. В-третьих, правительство должно помочь компенсировать возросшие затраты на альтернативы с помощью фискальных субсидий, будь то кредитные гарантии, прямые гранты, льготные тарифы или что у вас есть. Общественные деньги нужны, чтобы двигаться вперед. В-четвертых, для многих альтернатив требуется новая инфраструктура (например, электрические или водородные трубопроводы), и правительство может помочь в ее создании.   Коробка передач Нужно больше таких, наверное. Shutterstock Пятое (примечание: не первое, пятое): цена на углерод будет ускорять все. Непонятно, насколько высокой должна быть цена, чтобы полностью компенсировать дополнительные затраты на альтернативы - в некоторых приложениях она, вероятно, будет неосуществимо высокой, поэтому все же потребуется политика в конкретных секторах - но любая цена вообще поможет.В-шестых, для защиты от международной конкуренции со стороны стран с более низкими стандартами тарифы на углерод могут взиматься с импортируемых промышленных товаров с более высоким содержанием углерода. В-седьмых, всегда есть хорошие старомодные мандаты: правительство может просто потребовать отказа от использования ископаемого топлива в этих секторах. Наконец, добровольные отраслевые ассоциации могут содействовать распространению знаний и передового опыта среди компаний, в то время как министерство по чистой энергии на международном уровне может сделать то же самое среди стран. Как ясно из этого списка, многое предстоит сделать, прежде чем «у нас есть все необходимые решения» в секторах тяжелой промышленности. Есть и другие сектора, которые по-прежнему трудно обезуглерожить (судоходство, тяжелые грузы, самолеты), и все они выиграют от такой же политики. Нам нужно развернуть то, что мы знаем, и узнать больше о том, чего мы не знаем одновременно. Последнее замечание об электрификации Эти два отчета могут показаться про-CCS, но это не главное, что нужно от них отнять. Даже если это правда, что CCS является самым дешевым текущим вариантом декарбонизации для некоторых отраслей и секторов, он просто не будет доступен во многих областях. И в долгосрочной перспективе цель все еще должна состоять в том, чтобы по возможности искоренить ископаемое топливо, сделав альтернативы более осуществимыми и менее дорогостоящими. Единственное технологическое решение с потенциальным путем снижения кривой затрат до уровня конкурентоспособности с ископаемым топливом (по правильной цене) - это электрификация. Приведенные выше диаграммы показывают две вещи об электрификации промышленного тепла. Во-первых, резистивное электричество - это единственный низкоуглеродистый вариант промышленного тепла, конкурирующий с CCS или голубым водородом, и только в этом случае чистое электричество чрезвычайно дешево и в изобилии. И, во-вторых, единственная действительно безуглеродная, неограниченная, универсальная альтернатива - это зеленый водород, который требует обильных возобновляемых источников энергии. Оба приводят доводы в пользу абсолютной необходимости удешевления чистой электроэнергии. В текущих ценах и с современными технологиями у полностью или в основном возобновляемой сети будут проблемы с промышленным теплом, которое требует огромных, интенсивных количеств энергии, надежно и непрерывно поставляемых. Некоторые промышленные приложения могут вовремя сместить свои потребности, чтобы приспособиться к возобновляемым источникам энергии или сделать их процессы прерывистыми, но большинство не могут. Им нужна управляемая, управляемая сила.   Электродуговая печь. Электродуговая печь.Getty Images / iStockphoto Построение энергосистемы на основе возобновляемых источников энергии, которая могла бы обслуживать тяжелую промышленность, потребовало бы гораздо более дешевого и энергоемкого хранилища, большей и лучшей передачи, более интеллектуальных счетчиков и приборов и лучшего реагирования на спрос, но, прежде всего, это потребовало бы чрезвычайно дешевого и обильного углерода. бесплатное электричество. Все становится проще, если чистая энергия становится дешевле. Это верно для резистивного электричества, это верно для зеленого водорода, и это верно почти для всех трудных для декарбонизации секторов. Дешевое, обильное, чистое электричество - это единственный путь к действительно устойчивой энергетической системе, объединенной вокруг энергосистемы и свободного обмена электронами. Технологии экологически чистой энергии угрожают разрушить энергосистему. Вот как он может адаптироваться. Хотя CCS может быть самым дешевым доступным вариантом для некоторых секторов сегодня, это не может быть конечным пунктом назначения; это должно быть временным. Нам необходимо максимизировать количество CO2, которое мы извлекаем из воздуха, и закапывать его, снижая концентрацию в атмосфере и минимизируя количество, которое мы выделяем. Это может быть неосуществимо в ближайшее время, но в некоторых временных масштабах должно преобладать электричество (и водородное топливо, которое оно может создать). Таким образом, стоит добавить последний кусочек политической рекомендации, о чем явно не говорится в отчете МИЭФ: сделать электроэнергию без выбросов углерода дешевле, любыми необходимыми средствами. Расширить налоговые льготы на возобновляемые источники энергии и расширить их на другие технологии экологически чистой энергии; принять национальный стандарт экологически чистой энергии; пройти отраслевые стандарты производительности; строить междугородние линии электропередачи; использовать государственные закупки; исследования и коммерциализация передовых ядерных и геотермальных технологий; исследовать новые русловые гидроэлектростанции; и ради бога, назначьте цену на углерод. На безуглеродном электричестве держите педаль на полу. Даже когда речь идет о промышленном тепле, которое является настолько сложным, чувствительным к ценам и разнообразным в применении - где CCS может быть лучшим краткосрочным способом - все еще остается верным, что снижение затрат на чистую электроэнергию делает все проще в долгосрочной перспективе. «Дайте мне точку опоры и место, чтобы стоять, - сказал древний математик Архимед, - и я переверну мир».«Дешевое, обильное, безуглеродное электричество - точка опоры для рычага Архимеда, точка рычага, которая делает возможным перемещение остального мира