MƏRD VƏ CƏSARƏTLİ MÜSTƏNTİQİ XATIRLAYARKƏN... - Keçmiş prokuror həyatla vidalaşan dostu haqda yazır

20 mart 2020-ci ildə əziz dostum Məhəmməd Əhmədalı oğlu haqqın dərgahına qovuşdu. Bu kədərli anlarda qələmə aldığım yazıda məqsəd təkcə dost itkisinin yanğısını ifadə etmək deyil, həm də vəzifə sahibi olub, insan taleyi ilə məşğul olan ədaləti, mərdliyi, cəsarəti, bütövlüyü, kişiliyi özündə birləşdirən bir vətən oğlunu ictimaiyyətə olduğu kimi tanıtmaqdır. 

İlk tanışlıq 

1979-cu ildə ADU-nun hüquq fakültəsini bitirən Məhəmməd Əhmədov təyinatla Kirov (indiki Binəqədi) rayon Milis İdarəsinə CAX-i üzrə əməliyyatçı vəzifəsinə təyin edilir. Əməliyyat işinə həvəsi olmadığından 1981-ci ildə öz xahişi ilə Masallı rayon DİŞ-nin istintaq bölməsinə müstəntiq vəzifəsinə təyinat alır. Elə ilk tanışlıqdan həyata və hadisələrə eyni baxışlar, ədaləti hər şeydən üstün tutmaq və digər oxşar keyfiyyətlərimiz olduğundan, yaş fərqinə baxmayaraq, aramızda bu günə qədər davam edən səmimi yoldaşlıq, dostluq münasibəti yaranmışdı. Həmişə bir yerdə olur, həyati və hüququ mövzularda söhbətlər edir, məsləhətləşərdik (Həmin vaxt mən Masallı rayon prokurorunun böyük köməkçisi vəzifəsində işləyirdim.).

Məhəmməddə məni ən çox cəlb edən xüsusiyyət ədalətlilik və cəsarət idi. Onun üçün insan taleyi həmişə idarəçilik mənafeyindən üstün oldu.

Müstəntiq kimi fəaliyyətinin ilk aylarında baş vermiş bir hadisə ona qarşı münasibəti büsbütün dəyişdi -bəziləri üçün, necə deyərlər, arzuolunmaz şəxs, digərləri üçün haqq, ədalət uğrunda heç nədən çəkinməyən mərd və cəsarətli insan oldu.

Belə ki, rayon DİŞ-nin əməkdaşları növbətçi otağında sovxozların birində manqa başçısı işləyən şəxsin üstünə baxış keçirərkən, pencəyinin cibindən narkotik maddəyə oxşar bükülü aşkar edib götürürlər. Şübhəli şəxs kimi saxlanılan manqa başçısı haqında materiallar istintaq bölməsinə göndərilir. Məhəmməd Əhmədov fakta görə cinayət işi başlayır və istintaq aparır. Rayon DİŞ-nin növbətçi hissəsində baxışda iştirak etmiş milis əməkdaşları və hal şahidləri manqa başçısının üstünə baxış keçirilərkən pencəyinin cibindən həqiqətən narkotik maddəyə oxşar bükülü aşkar olunmasını ifadələrində təsdiq edirlər. Ekspertiza rəyi ilə bükülünun narkotik maddə olması məlum olur.

İstintaq zamanı müəyyən edilir ki, milis əməkdaşları iki dəfə manqa başçısının iş yerinə getmiş, onu tapmadıqlarına görə fəhlələrə şöbəyə gəlməsini tapşırmışlar. Manqa başçısı ifadəsində milis əməkdaşlarının iki dəfə dalınca gəlmələrini, hər ikisində işdə olmamasını, DİŞ-nə çağırılmasını eşidən kimi evə gedib özünü səliqəyə salıb, üst- başını dəyişib şöbəyə gəlməsini, üstünə baxış keçirilərkən pencəyimin cibindən bükülü çıxmasını, lakin heç bir vaxt narkotik maddədən istifadə etməməsini, həyatı boyu içki içməməsini, hətta siqaret çəkməməsini, bükülünün onun cibinə milis əməkdaşları tərəfindən qoyulmasını göstərir. Manqa başçısının ifadəsini - milis əməkdaşlarının iki dəfə onun iş yerinə gəlmələrini, milis şöbəsinə çağırılmasını bilən kimi evə gələrək paltarını dəyişib milis şöbəsinə getməsini, heç bir vaxt içki içib, siqaret çəkmədiyini bütün manqa və ailə üzvləri təsdiq edirlər. Doğrudan da milis şöbəsinə gələn adamın cibinə narkotik maddə qoyması absurddur... 

Məhəmməd mənimlə də məsləhətləşdi. İşin faktiki hallarına görə həmin şəxsə ittiham elan etmək olmazdı. Ona görə də cinayət işinin manqa başçısı haqqında olan hissəsi xitam olundu və iş bağlı qaldı. Müstəntiqin bu hərəkəti DİŞ-nin rəhbərliyi tərəfindən narazılıqla qarşılansa da, Məhəmməd qərarında israrlı idi. İlk vaxtlar Məhəmməd Əhmədovun bu “özbaşınalığının” təcrübəsizlikdən irəli gələn “ərköyünlük” olmasını güman edən DİŞ-nin rəhbərliyi yanılmışdı. 

Məhəmməd saxtakarlığa və ədalətsizliyə qarşı keçilməz qala olmuşdu. Məhz bu xüsusiyyətinə görə o, tezliklə rayon sakinlərinin dərin rəğbətini qazandı (1990-cı ildə yeni təyinat almış prokurorluğun gənc əməkdaşının uyğunsuz hərəkəti rayon ictimaiyyətinin narazılığına səbəb olmuş, ona qarşı kampaniya başlanmışdı. Vəziyyətin ciddiliyini görən Məhəmməd məsələyə müdaxilə edib, rayon ağsaqqalları və ziyalıları ilə görüşüb narazılığı aradan götürür, başqa sözlə, prokurorun və DİŞ-nin rəisinin görə bilmədiyi işi bacarır.).

Haşiyə: Cinayət işinin bağlı qalması hüquq-mühafizə orqanlarının, xüsusilə DİO-nın həmişə ağrılı yeri olub. Belə ki, rəhbərlik birinci növbədə işlərin açılma faizi ilə maraqlanıb, tabe əməkdaşların işinə bu baxımdan qiymət verir. Ona görə də, milis müstəntiqinin “şöbə üçün bağlı iş saxlaması” fövqəladə hadisə kimi qiymətləndirilirdi. Açıq demək lazımdır ki, prokurorluğun müstəntiqinə nisbətən, idarəçilik baxımından DİŞ-nin rəisinə tabe olan milis müstəntiqinin vəziyyəti həmişə çətin olmuşdur. Ona görə də, hərdən Məhəmmədə deyirdim ki, kaş prokurorluğun müstəntiqi olaydın. Bir neçə ildən sonra Məhəmməd Masallı rayon DİŞ-nin istintaq bölməsinin rəisi vəzifəsinə təyin edildi. O, heç vaxt rəisin və ya əməliyyatçıların diqtəsi ilə hərəkət etmirdi.

Məsələn: 1987-1988-ci illərdə Masallının kəndlərində qəribə oğurluq hadisəsi baş vermişdi. İri buynuzlu heyvanın başı kəsilir, bud hissələri aparılır, heyvanın leşi qurda-quşa yem olurdu. Bir ildən artıq aparılan istintaq-əməliyyat tədbirləri nəticəsində bu hadisəni törədən şəxs tapılıb istintaqa cəlb edildi. Müqəssir 65 yaşında cəlimsiz bir adam idi. O, ilkin ifadələrində törətdiyi cinayət əməlini etiraf edərək, hadisə yerlərini dəqiqliklə göstərirdi. İstintaq yolu ilə onun 12 baş heyvanı oğurlayıb kəsməsi, hara və kimlərə verməsi və.s.tam sübut olundu. Lakin bu, əməliyyatçıları qane etmirdi. Bu yaşda və görkəmdə kişinin cinayətləri təkbaşına törətməsi onlara şübhəli görünürdü. Odur ki, qeyri-prosessual qaydada onu sorğu-sual edir, dəfələrlə “cinayətkar yoldaşlarının kimliyini” soruşurdular (Görünür bağlı qalan digər oğurluq işlərini də ona calamaq istəyirmişlər.). 

Məhəmməd istintaq eksperimenti aparmaq qərarına gəlir. DİŞ-nin həyətində hal şahidləri və milis əməkdaşlarının iştirakı ilə keçirilən istintaq eksperimenti hamını təəcübləndirir. 65 yaşlı çəlimsiz kişi iri cöngənin başına bağlanmış ipi ayaqlarına dolayıb 3 dəqiqə ərzində heyvanı yerə yıxıb, əlindəki kiçik bıçaqla başını kəsmişdi. Həmin cinayət işinin istintaq və məhkəmə görüntüləri iki dəfə Respublika televiziyası ilə göstərildi...

Məhəmməd ədalətli olmaqla yanaşı cəsarətli və hazırcavab adam idi. Onun cəsarəti və hazırcavablığı ilə əlaqədar iki hadisəni xatırlamaq istəyirəm...

Fedorçukun agentinin susdurulması

1982-ci il SSRİ DİN-də ciddi dəyişikliklərlə əlamətdar oldu. Nazirlər Soveti yanında DTK-nın sədri Fedorçuk SSRİ Daxili İşlər naziri təyin edilmişdi. Milis sistemində çoxlu kadr dəyişikliyi baş verirdi. Bir çox respublikalarda milis işçiləri haqqında cinayət işləri başlanır, yüksək çinli əməkdaşlar həbs olunur, bir çox əməkdaşlar orqandan xaric edilir, çox vaxt qurunun oduna yaş da yanırdı. Birçə məlumat kifayət edirdi ki, işçini cəzalandırsınlar və yaxud orqandan xaric etsinlər. İşin xüsusiyyəti, kadr potensialı nəzərə alınmadan, təhlükəsizlik orqanlarına qoyulan tələb DİO sisteminə də tətbiq edilirdi. Bir sözlə, milis işçiləri arasında ciddi çaxnaşma başlamışdı. Belə gərgin dövrdə Moskvadan SSRİ DİN-nin İqor adlı əməkdaşı Masallı Rayon Milis Şöbəsinə “məxviçilik işində praktiki kömək” məqsədi ilə 5 günlük ezamiyyətə gəlmişdi.

1983-cü ilin yayında, həftənin bazar günü Məhəmməd Əhmədov telefonla məndən xahiş etdi ki, dənizə getsən, bizim qonagı da apararsan. Masallı rayon Dövlət notariusu Şükür Məmmədovla yaxın dostum Vadar müəllimin maşınında İqorla birlikdə Lənkərana, çimərliyə getdik. İqor bir neçə dəfə bizi təəccübləndirdi. Əvvəla, məlum oldu ki, o, ingilis dilini təmiz bilir. Çimərlikdə üzməyi baçarıb-bacarmadığını soruşduqda “Xeyr, üzə bilmirəm” cavabını verdi. Lakin birdən suya baş vurub, təxminən 300 metr sahildən uzaqlaşdı. Bu zaman o, üzgüçülüyün bütün növlərini nümayiş etdirirdi. Yemək yeyərkən xeyli içməsinə baxmayaraq, sifətinin rəngində və danışığında heç bir dəyişiklik hiss olunmurdu.

Şükür Məmmədov yumor sevən adam idi. Azərbaycan dilində atmacalar atır, partiya və hökumət rəhbərləri barədə lətifələr danışır, bəzən də əndazədən çıxırdı. İqor bir neçə dəfə onun da başa düşməsi üçün rus dilində danışmağı xahiş etsə də Şükür zarafatlarından qalmırdı. Axşamüstü İqoru milis şöbəsində düşürub onunla xudahafizləşdik. Çünki saat 22-də qatar ilə Bakıya getməli idi.

Axşam saat 22:00 radələrində milis rəisi İnşalla Əsədov telefonla mənə zəng edərək, şöbəyə gəlməyimi xahiş etdi. Şöbəyə gəlib rəisin otağına girəndə, rəhbər heyətin bir yerdə olduğunu gördüm. Hamının üzündə həyəcan var idi

Səbəbi...

Biz xudahafizləşib gedəndən sonra İqor müstəntiqlərin otağına gəlir. Edisson Səfərov İqordan bizimlə əlaqədar təəssüratını soruşarkən, İqor təmiz Azərbaycan dilində danışmağa başlayır:

- Yaxşı yoldaşlardır, amma Şükür bütün günü anti-sovet lətifələr danışırdı. O, haradan bilsin ki, mən Azərbaycan dilini təmiz bilirəm...

Sonra o, sözünə davam edərək, “Qorxmayın, sizi satmaram” deyir. Bu zaman Məhəmməd “Biz niyə qorxuruq ki, sən özün dünən bizim yanımızda Fedorçuku söymürdün?” - deyə, cavab verir və onun bu cavabından sonra İqor çaşıb qalır.

Məsələ burasındadır ki, İqorun ezamiyyətdə olduğu 5 gün ərzində ona Azərbaycan qonaqpərvərliyinin bütün çalarlarını göstərmişdilər. Sahə müvəkkili Nurəlinin təqaüdə çıxması ilə əlaqədar təşkil edilmiş, İqorun da iştirak etdiyi yolasalma mərasimi səhərə qədər davam etmişdi. Bu hadisədən sonra ilin axırına kimi hamı təşviş içərisində qaldı. 

Əlikramın Masallıdan qaçması 

1993-cü ilin avqust ayında Əlikram Hümbətov yaraqlıları ilə Masallı rayonuna gəlir. Bundan bir gün əvvəl Əlikramın yaraqlıları Cəlilabada “hücum etmiş”, rayon prokuroru Kərimağa Tağıyevi tapa bilmədiklərindən prokuror köməkçisini tutub Lənkərana aparmışdılar.

Əlikramın Masallıya gəlişini bilən rayon hüquq-mühafizə otqanlarının rəhbərləri – prokuror, milis rəisi, müavinləri və digər rəhbər işçilər qaçıb gizlənirlər.

Rayon İcra Hakimiyyətinin binasında məskunlaşmış Əlikram milis rəisini çağırmaq üçün, dörd nəfər yaraqlını şöbəyə göndərir. Onlar rəisin yerində olmadığını bilib müavinləri soruşurlar. Müavinləri də tapa bilməyən yaraqlılar, “Bəs böyüklərdən kim var?”, - deyə soruşduqda, növbətçi zabit yalnız istintaq bölmə rəisinin yerində olduğunu bildirir. Yaraqlılar Məhəmmədin iş otağına girir və onların arasında aşağıdakı dialoq baş verir:

Yaraqlı: 

- Bizimlə getməlisiniz. Sizi Bəy çağırır. 

Məhəmməd: 

- Bəy kimdir? 

Yaraqlı: 

- “Talış muğan respublikasının” prezidenti Əlikram Hümbətov. 

Məhəmməd:

- Mən nə “talış muğan respublikasını”, nə də Əlikram adlı prezidenti tanıyıram. Əgər görüşmək istəyirsə özü mənim yanıma gəlsin! 

Yaraqlılar gözləmədiyi sərt cavabdan duruxur və tez Əlikramın yanına qayıdırlar. Əlikram bu cəsarətli söhbəti eşidən kimi “qardaş qanı tökülməsin” bəhanəsi ilə dəstəsini də götürüb Masallıdan çıxır. 23 avqust 1993-cü ildə xalqın müqaviməti ilə üzləşən Əlikram və dəstəsi qaçıb dağılmalı oldular. Ətraf bölgələrdə, o cümlədən, Masallıda da hakimiyyət strukturları bərpa olundu. DİN-nin müavini Zahid Dünyamalıyev və idarə rəisi Zakir Nəsirov Masallıda olarkən DİŞ-nin rəisinin müavini və CAX-i üzrə bölmə rəisi şikayət edirlər ki, istintaq bölmə rəisi M.Əhmədov cinayətkarlıqla mübarizədə onlara mane olur, işlərin açılmasına kömək etmir. Məhəmməd həqiqətən də saxta işlərə heç vaxt rəvac verməz, rəis və digərlərinin sözü ilə saxta “kartoçka” yazmazdı. ”Müdrük rəhbərlər” öz postunu qoyub qaçan şəxslərin sözünə inanaraq, dövlətçiliyi qoruyan Məhəmməd Əhmədovun vəzifədən çıxarılmasına nail olurlar (Xalq Cəbhəsi hakimiyyətə gələn ərəfədə də eyni motivlə nazir İsgəndər Həmidovun əmri ilə Məhəmməd İB-nin rəisi vəzifəsindən azad olunmuş, lakin bir gün sonra əsl həqiqət aşkar olan kimi onu işinə bərpa etmişdilər.).

Mən həmin vaxt Zaqatala rayon prokuroru vəzifəsində işləyirdim. DİN-nin istintaq idarəsinin rəisi, polkovnik Əbdül Əhmədova zəng etdim. O məsələ ilə maraqlanıb mənə telefonla bildirdi ki, nazir Vaqif Novruzov əmri dəyişdirə bilməz. Bir müddətdən sonra Məhəmmədi Bakı səhəri Nəsimi rayon Polis İdarəsinə müstəntiq vəzifəsinə təyin etdilər. Taleyin işinə bax! Təxminən 2 ildən sonra yenə də “kartoçka” məsələsinə görə onu müstəntiq vəzifəsindən azad edib, aşağı vəzifəyə - növbətçi hissəyə göndərdilər. Məhəmməd işə çıxmadı. Mən nazir Ramil Usubovun qəbuluna gedib, Məhəmmədlə əlaqədar bütün hekayəti danışdım. Ramil müəllim məni diqqətlə dinləyib Məhəmmədi də söhbətə dəvət etdi (Məhəmməd mənim təkidli xahişimdən sonra forma geyinmişdi). Ramil müəllim Məhəmmədi görən kimi tanıdı (Onlar bir neçə il əvvə görüşmüşdülər). Ramil müəllim Məhəmmədin pozulmuş hüquqlarını artıqlaması ilə bərpa edib, səhərisi gün onu Bakı şəhər BPİ-nin istintaq idarəsinə baş müstəntiq vəzifəsinə təyin etdi. Məhəmməd pensiya yaşına qədər həmin idarədə işlədi.

Biz gənclik illərində hansısa çətin işi açmaqla deyil, kimi isə əsassız məhkumluqdan qurtarmağımızla fəxr edirdik. Başqaları kimi isə ilişdirməkdən zövq aldığı vaxt, biz insanların hüquqlarını qorumaqdan zövq alırdıq. Bizi birləşdirən də bu idi.

Bəzən düşünürsən ki, eyni təhsilə, eyni vəzifəyə malik əməkdaşın biri müti, buyruq qulu olur, digəri qanunun aliliyini hər şeydən üstün tutub, insan taleyinə həssas yanaşır, bu yolda əziyyətləri də olur. Mən bunun səbəbini genefondda və ailə tərbiyəsində görürəm. Məhəmmədin atası Əhmədalı kişi Samuxun sayılıb-seçilən, sözü üzə deyən, mərd insanlarından biri olub. 1941-ci ildə o, kəndlərində kolxoz sədri işləyirdi. Bir gün qardaşı Məşdi üçün hərbi komissarlıqdan çağırış vərəqi gəlir. Əhmədalı kişi qardaşını əsgərlikdən saxlamaq imkanı olsa da bunu etmir. Sonralar qohumları qınayır Əhmədalı kişini. ”İstəsəydin saxlayardın qardaşını əsgərlikdən” - deyirlər ona. O, cavabında iki qardaşdan biri getməli idi deyir. Elin qınağından qorxurmuş Əhmədalı kişi. Bu həmin Məşdidir ki, xalq yazıçısı İsmayıl Şıxlı “Kerç sularında” adlı yazısında onu xüsusi qeyd etmişdi. Anasının məktubunu bir yerdə oxumuşdular...

Məhəmmədin böyük qardaşı Nizami müəllim 1966-cı ildə hüquq fakültəsini btirdikdən sonra DİO-da müstəntiq vəzifəsində işləyir. Həmin vaxt Lənkəran rayon DİŞ-nin istintaq bölmə rəisi işləmiş Babaxan Cahangirov mənimlə söhbətində Nizami haqqında deyirdi ki, tərbiyəli, ədəbli və utancaq oğlan idi. Lakin bildiyini, necə deyərlər, dədəsinə də verməzdi. Olduqca prinsipial adam idi. Sonra o, Şəmkir rayonunda xalq hakimi işləyir. Lakin I katib Məmməd Əsgərovla yola getmir, sifariş qəbul etmir və nəhayət, raykomun büro qərarı ilə hakimlikdən geri çağırılır.

Mən əminəm ki, Məhəmmədin ədalətliliyi və cəsarəti də məhz ailə tərbiyəsindən və qandan gəlir. Bütün bunlar, əslində bir ailənin, hətta bir nəsilin kimliyi – Ömür kitabının hay-küysüz, necə deyərlər, səssiz – için-için oxunan hekayələridir. Bu hekayələrin mövzusu da, ana xətti də, qəhrəmanı da, inanc və inamı da Ədalət, Mərdlik, Dəyanət, Kişilik və Əyilməz Bütövlükdür!

Təbii ki, bütün bu çalarların, xüsusiyyətlərin həyat kredosu isə İnsan və Təəssübkeş Vətəndaşdı! Bax, mənim dostum Məhəmməd də bu özülün üzərində qürurla dayanmağı haqq etmiş bir nümayəndə idi! Allah rəhmət eləsin. 

Ələmdar Məmmədov, 

Təqaüddə olan baş ədliyyə müşaviri

Şərhlər

Ələmdar Məmmədov 2020-04-01 12:46:04

Şərh yazanlara təşəkkürümü bildirirəm.Məhəmmədsevərlərin münasibətini görüb,onun haqqında kitab yazmaq qərarına gəldim.Odur ki,Məhəmməd haqqında xatirələrinizi mənim elektron poçtuma göndərmənizi xahiş edirəm.Hesab edirəm ki,bu Məhəmmadin xatirəsinə ən layiqli hədiyyə,bizlər üçün təsəlli olardı.Mənim elektron poçtum: [email protected]

İsa Məmmədov-İmişli 2020-03-31 13:52:00

Məhəmməd müəllii əmimoğluna görə tanımışam.Tezliklə o hamımızın sevimlisi oldu.Allah rəhmət eləsin.

Naser Malekzadeh 2020-03-30 17:01:22

Məhəmməd dostligin abidəsiydi,dostligin heykəliydi!Məhəmməd çox dəyərli bir insan və çox gözəl bir qardaşiydi .butun dostlar uçun çox böyük itkidir.

Based Malekzadeh 2020-03-30 16:41:06

Məhəmməd dostlig abidəsi,dostlig heykəiydi!Məhəmməd gözümün dostlarını axtarirdi hal həvalə soruşurdu,,hər cəhətdən mükəmməl bir l

Huseyn 2020-03-25 22;48 2020-03-29 20:01:59

Ezizimiz Mehemmed eminin vaxtsiz vefati ailelikce bizi cox sarsitdi bizim ucun de cox cetindir ele bir qururlu savadli aiicenab bir sexsin vefati. Qardaslarina aile uzvlerine butun qohumlara bas sagligi verirerem.Allah rehmet elesin.Hec vaxt onun vefati ile barisa bilmerem. E

Huseyn 2020-03-25 22;48 2020-03-29 20:01:58

Ezizimiz Mehemmed eminin vaxtsiz vefati ailelikce bizi cox sarsitdi bizim ucun de cox cetindir ele bir qururlu savadli aiicenab bir sexsin vefati. Qardaslarina aile uzvlerine butun qohumlara bas sagligi verirerem.Allah rehmet elesin.Hec vaxt onun vefati ile barisa bilmerem. E

Sabir 2020-03-29 01:34:07

Heyif ki,insanları sağlığında dəyərləndirə bilmirik.

Səfər Əskərov 2020-03-28 20:16:26

Ələmdar müəllim, xalqımızın mərd oğullarından biri haqda xatirələrinizə görə sizə təşəkkür edirəm. Belə insanları xalq unutmaz, yazılan coxsaylı rəylər də bunu sübut edir. Allah rəhmət eləsin

Səfər Əskərov 2020-03-28 20:16:25

Ələmdar müəllim, xalqımızın mərd oğullarından biri haqda xatirələrinizə görə sizə təşəkkür edirəm. Belə insanları xalq unutmaz, yazılan coxsaylı rəylər də bunu sübut edir. Allah rəhmət eləsin

Nadir masalli 2020-03-27 03:02:48

Mani 85 ci ilda milisin sarindan qurtardin Allah sana rahmat elasin

Doktor mirzayev imisli 2020-03-27 02:56:15

Allah sana rahmàt elasin gozal mahammad qardasim

Nazim 2020-03-26 22:52:53

Mehmmed haminin derdini cekdin.Derdini hec kese demedin.Millet yanqisi vardi sende 20 yawda 40 yawda 50 60 yawdada olum yataqindada.Allah sene rehmet elesin.

Vidadi M. 2020-03-26 18:52:20

Bu gün əziz dostumuz Məhəmmədin vəfatının yeddinci günüdür. Dostlarla qəbrini ziyarət etdik, üzərinə güllər qoyduq. Allahdan rəhmət dilədik. Gün keçdikcə onun yoxluğunu daha çox hiss edirik. Onun səsini eşitmək istəyirəm. Bir dəfə gecə yarısı mənə zəng eləmişdi. Televiziyada elklassikonu göstərirdilər. Məhəmməd Barselonaya, mən Reala azarkeşlik edirdik. Soruşdu ki, gec zəng etdiyim üçün səni narahat etmirəm? Dedim ki, əksinə, sənin səsini eşitmək həmişə mənə xoşdir. Güldü. Bilirdim ki, Real uduzanda mənim keçirdiyim hissləri görmək ona ləzzət eliyir. İndi heç futbol da yoxdur. Ancaq telefonda da olsa onun səsini eşitmək istəyirəm.

Huseyn 2020-03-25 22;48 2020-03-25 22:54:37

Ezizimiz Mehemmed eminin vefati ailemizi cox sarsitdi. Qardaslarina aile uzvlerine butun qohumlara bas sagligi verirerem.Allah rehmet elesin.Hec vaxt onun vefati ile barisa bilmerem. El- oba tessufkesliyi qohumcanliligi ile secilen bir emimiz olub yeri behistlik olsun hemise xatiremizde yasiyacaq.

Rüfət və Nigar 2020-03-25 21:32:12

Əziz və dəyərli Məhəmməd müəllimin vaxtsız vəfatından kədərləndiyimizi bildirir, ailəsinə, Hörmətli Üzeyir Əmimizə dərin hüznlə başsağlığı veririk.

Sevil m 2020-03-25 19:40:46

Məhəmməd müəllimin bütün gözəl insani keyfiyyətlərinin arasından hər kəs onun son dərəcə ədalətli olduğunu ön plana çəkir.Amma bu qədər ədalətli insana həyat elə bir ədalətsizlik etdi ki ...Həyat ,yoxsa tale ?!Qoy hər kəs bilsin ki, taleyinin bu acı qismətinə kişi kimi sinə gərdi Məhəmməd müəllim.Amansız xəstəliklə çarpışarkən ağlasığmaz mətanət ,dözüm,qürur nümayiş etdirdi haqq-ədalət carçısı - Eloğlumuz.Nur içində yatsın!

Məmməd və Nicat Həşimovlar 2020-03-25 15:30:29

Biz Məhəmməd Əhmədov barəsində əmimizdən eşitmişik, onunla keçdikləri keşməkeşli yollardan danışardı. Allah rəhmət eləsin.

Üzeyir Əhmədalı oğlu Əhmədov 2020-03-25 14:23:04

Əzizlərim! Mən qardaşım Məhəmmədlə fəxr edirəm. Onun həm də sizin kimi etibarlı, sədaqətli, yanımcıl və qayğıkeş dostlarının olması mənə qürur verir. Başda Ələmdar müəllim olmaqla qardaşım Məhəmmədi ehtiramla anan hər kəsə ailəmizin dərin minnətdarlığını bildirirəm. ALLAH hamınızdan razı olsun!

Sədi müəllim 2020-03-25 14:19:51

Məhəmməd müəllim fəaliyyəti boyu, istər istintaq epizodunda, istərsə də adi məişət səviyyəsində, heç vaxt haqqı nahaqqa verməyib, çıxardığı qərarlar həmişə ədalətli olub. İnsanların haqqını-hüququnu müdafiə edən Məhəmməd müəllim onlar sarıdan həmişə narahat, lakin alnıaçıq yaşayıb, şərəfli ömür sürüb. ALLAH qəbrini nurla doldursun! Yeri behişt olsun!

Aynur Nizami qızı 2020-03-25 09:35:51

Başda Ələmdar Müəllim! Ailəmiz adından hər birinizə dərin təşəkkürümü bildirəm. Əmimin vaxtsız ölümü hərkəsi hədsiz kədərləndirdi. Məhəmməd əmim bizim qəlbimizdə mehriban, qayğıkeş, yumşaq qəlbli, eyni zamanda sərt və ədalətli İnsan kimi daim yaşayacaq ! Allah sənə rəhmət etsin, məkanın cənnət olsun mənim əziz Əmim !

Mir Ədalət Talışxanov-Həşimov 2020-03-24 20:38:54

Məhəmməd Əhmədov vəfat edib. Çox heyif. Allahın işinə kim qarışa bilər, Allah rəhmət eləsin. Məhəmməd Əhmədov çox şərəfli polis zabiti, namuslu və ləyaqətli dost, sədaqətli vətəndaş idi. Var-dövlətə, mənsəbə satılmayan, yaltaqlıqdan uzaq bir qardaş idi. Dostlar! İndi belə adamlar yetişmir. Qısa müddətdə yüksək mənsəb alanların, CM-ni CPM-dən fərqləndirməyi bacarmayan “şampunçiklər”in dövrüdür. İtin qabağına ot, atın qabağına ət qoyulan dövrdür. Hörmətli Ələmdar müəllimə də minnətdaram. O, həmişə ləyaqətlilərin yanında olub. Allah sənin köməyin, ömrün uzun olsun.

Abbas 2020-03-24 17:46:52

Allah rəhmət eıesin. Məkanı cənnət olsun. Amin

Afaq 2020-03-24 16:40:05

Allah qəni-qəni rəhmət eləsin! Qəbriniz nurla dolsun

ZAHİD 2020-03-24 15:28:00

Polisdə sənin kimi neçə nəfər qalıb?! Allah sənə qəni-qəni rəhmət eləsin,MƏHƏMMƏD!

Kerbelayi Mahir hekim 2020-03-23 23:34:34

Mehemmed,tekce Elemdar muellimin ve onun ailesinin dostu deyildi.O,haci Elemdarin cox boyuk olan neslinin dostu idi.Onun olum xeberi meni de cox sarsitdi.Yazidaki butun xususiyyetlerin Mehemmed muellimde cemlesmesi ile beraber onun duzlu yumoru hemise dostlarinin xatirinde olacaq.Allah sene rehmet elesin,Mehemmed!

Deyanet Mirsalam oglu 2020-03-23 19:23:28

Allah rehmet elesin

Nüsrət 2020-03-23 16:22:46

Əziz dost həmişə dəbdəbədən qaçardın.Taleh belə qismət etdi ki,yas məclisinə gəlmək istəyənlərin yüzdə biri gələ bilmədi.Sən böyük insan idin.Yerin cənnətlik olsun

İsmayıl 2020-03-23 16:16:31

Məhəmməd kimi mərd və ədalətli insanlar çox az qalıb.Allah sənə rəhmət eləsin,əziz dost.

Mahir Nuriyev 2020-03-23 12:33:19

Hormətli Ələmdar muəllim: Məhəmmədin olum xəbəri məni cox kədərləndirdi...ALLAH rəhmət etsin.Ruhu şad olsun..dostluq etdiyim 30 il muddətində Məhəmmədi gunəş kimi bir uzlu gordum..O, savadli huquqşunas ,ədalətli və pirinsipial polis işcisi,fərdi xarakterə malik olan bir insan idi...qohumlarina və dostlarina bas sagligi verirəm.

Elnure Nurəddin qızı Ehmedova 2020-03-23 00:04:43

Allah o dünyanizi versin Məhəmməd əmi.

ADMİN 2020-03-22 23:03:43

Hörmətli şərh yazanlar, göndər düyməsiniz 1 dəfə basmaq kifayətdir. Bir şərhi yüz dəfələrlə göndərib bizim işimizi ağırlaşdırırsınız. Lütfən nəzərə alın...

Əmrulla Şirvanov 2020-03-22 22:51:03

20 mart 2020-ci ildə tələbə yoldaşımız, əziz dostumuz Məhəmməd Əhmədov haqq dünyasına qovuşdu. Onun ölümü biz dostları üçün ağır itkidir... Məhəmmədlə vidalaşmaq, son mənzilə yola salmaq üçün tələbə yoldaşlarından Vidadi Mahmudov, Talıb Talıbov, Yaqub Sultanov, Fuad Cavadov, İlham Hüseynov, dostlarından Ələmdar Məmmədov, Fəxrəddin Məmmədov, İsrafil Bağırov və başqaları gəlmişdilər. Biz həmin gün dostumuzu qardaşları Nizami müəllim, Üzeyir və başqa qohumları, yaxınları ilə birlikdə göz yaşımızla hamımızın gedəcəyi son mənzilə - qara torpağa tapşırdıq... Məhəmməd haqqında xatirlərimi yazanda uzun illər onunla dostluq etmiş Cəlilabad, Goranboy və Zaqatala rayonlarında prokuror vəzifəsində işləmiş, yaxın dostumuz Ələmdar Məmmədovun Məhəmməd haqqında xatirələrini yayması barədə məlumat aldım. Yazını oxuyandan sonra xatirələrimi tamamlamaq fikrindən daşındım. Çünki Ələmdar müəllim demək olar ki, Məhəmmədin ona məlum olan bütün insani keyfiyyətlərini tam qələmə ala bilmişdir. O, tələbə vaxtından belə idi. Məhəmməd son dərəcə prinsipail, cəsarətli, qorxmaz və ədalətli adam idi. Ələmdar müəllimin dediyi kimi hüquq mühafizə orqanlarında işləyən işçinin ən müsbət keyfiyyəti onun ədalətli olmasıdır. Bu keyfiyyətlərə malik olmaq üçün isə hər şeydən əvvəl bir hüquqşunas kimi yüksək biliyə, dünyagörüşə, əxlaqa sahib olmaq, təmiz, dürüst, saf olmaq lazımdır. Milisdə-polisdə işləyən dostlar, tanışlar inciməsinlər, bu orqanlarda işləyib dürüst olmaq, saf, təmiz qalmaq çox çətindir. Məhəmməd bu adı qorudu, həm də başqalarına nümunə oldu, ədalətli milis-polis işçisi adını şərəflə qoruya bildi. Əqidəsi, vicdanı yol vermədiyini qəbul etmir və ona qəbul etdirmək də mümkün deyildi. Bir neçə dəfə vəzifəsindən azad edilməsinin əsas səbəbi də məhz Ələmdar müəllimin göstərdiyi kimi möhkəm əqidə sahibi olması, bəzi işçilər kimi rəislərin qanunsuz göstərişlərinə əməl etməməsi idi. Məhəmməd xasiyyətinə, xarakterinə, dünyagörüşünə uyğun gəlməyən adamlarla dostluq etmirdi, edə bilmirdi. Bax, Məhəmməd belə xarakterli bir insan, dost idi. Sonda Məhəmməd haqqında ətraflı məlumat verdiyi üçün Ələmdar Məmmədova təşəkkür edirəm. Yazıda verdiyi şəkildə solda Məhəmməd Əhmədov, ortada Ələmdar Məmmədov, sağda isə 14.01.2014-cü ildə vəfat etmiş tələbə yoldaşımız, dostumuz Əzizağa Həsənovdur. O, 1987-1992-ci illərdə Masallı rayon prokuroru, Məhəmməd isə rayon polis şobəsinin istintaq bölməsinin rəisi işləmişdir. Möhkəm dost idilər. Əzizağa vəfat edəndə Məhəmməd bütün yas mərasimlərində iştirak etdi, amma ehsan qəbul etmədi, “mən Əzizağanın ehsanını qəbul edə bilmərəm”-, dedi. Məhəmməd hər il ad və anım günlərində onu yad edir, məzarını birgə ziyarət edirdik. Bu il amansız xəstəlik ona dostunun anım günündə qəbrini ziyarət etməyə imkan vermədi... İndi isə onu özünü anmaq, yad etmək, məzarını ziyarət etmək borcumuza necə, nə qədər əməl edəcəyimiz taleyin biz dostlarına verəcəyi ömrün qədərindən asılıdır... Sən unudulan dost deyilsən, Məhəmməd! Biz səni unutmarıq, əziz dost! Allah səni rəhmət eləsin! Ruhun şad olsun!... 20 mart 2020-ci ildə əziz dostum Məhəmməd Əhmədalı oğlu haqqın dərgahına qovuşdu. Bu kədərli anlarda qələmə aldığım yazıda məqsəd təkcə dost itkisinin yanğısını ifadə etmək deyil, həm də vəzifə sahibi olub, insan taleyi ilə məşğul olan ədaləti, mərdliyi, c....

Abisalam 2020-03-22 22:38:16

Mehemmed onu taniyanlarin qelbinde daima yasayacaq. Allah rehmet elesin.

Azər Kazımov 2020-03-22 22:28:58

Rəhmətlik atam Əzizağa Kazımovla birlikdə işləyirdi Məhəmməd əmi. Onun haqında atam həmişə deyərdi:"Məhəmməd çox ədalətli və savadlı insandır, Cinayət Məcəlləsinin kommentariyasıdır!". Məhəhəmməd əminin ölüm xəbərini eşidib ailəlikcə sarsıldıq. Allah onu rəhmət eləsin! Məkanı cənnət olsun! Allah yaxınlarına səbr versin!!! "

Adil 2020-03-22 21:53:09

Dost kəlməsi müqəddəsdir.Belə yazını görəndə dostluğa inam artır.Sağ olun.

Ələmdar Məmmədov 2020-03-22 21:34:14

ardı-Bu məsəsləni mənə 1986-cı ildə 30 SƏDM əməkdaşı ilə Cəlilabada"hücum edib"heç bir fakt tapa bilməyən əməliyyat qrupunun rəhbəri N.Reşetnyak demişdi.O deyirdi ki biz bir fakt tapanda sizinkilər iki fakt verirdilər.Təəssüf ki nə o zaman nə də indi Məhəmməd kimi vətənsevərlər ç

Nurəddin Əhmədov 2020-03-22 21:22:02

Ömrü boyu təmiz vicdanla, haqqın və ədalətin tərəfində barışmaz olaraq duran 38 illik ən yaxın dostum, 8 il iş yoldaşım Məhəmməd Əhmədov Allah sənə rəhmət etsin. Çox heyf həyatdan tez getdin.... Nizami müəllim sizə və yaxınlarına Allah səbr versin.

Saide muellime 2020-03-22 20:46:45

Bele insanin itkisi tekce ailesi ucun yox hem de xalqi ucundur Texmini etdim ki bu gozel insan menim dayimla eyni dovrde oxuyub ve isleyib Ibrahim Qehremanovla O da olduqca qeyretli bir huquqsunas idi Bele ogullari itirmek cetindir !Allah ailesine sebr versin!Balalari yerinde yurdcu olsun!

Sabir Rustəmxanlı 2020-03-22 20:15:56

İstefada olan baş ədliyyə müşaviri, uzun müddət rayonlarımızda prokror işləmiş dəyərli dostumuz Ələmdar bəyin verdiyi xəbərdən- təcrübəli hüquq işçisi Məhəmməd Əhmədovum ölümündən kədərləndiyimi bildirirəm.

Ələmdar Məmmədov 2020-03-22 20:15:18

Vidadi müəllimin fikirlərinə şərikəm.Bu doğrudur ki,həmin dövrdə Şəmkir rayon hüquq-mühafizə əməkdaşları ruslar fəal kömək edir,özlərini "cinayətkarlıqla mübarizədə fəal işçi kimi göstərirdilər.Bu məsələni mən 1986-cı ildə Cəlilabada 30 SƏDM əməkdaşı ilə "hücum edib"heça

Aliakbar 2020-03-22 19:20:47

Məhəmməd elə bir insan idi ki onun haqqında nə qədər danışsan yenə azdır. Onun kimi dosta can yandıran, diqqətli yoldaş, prinsipial polis işcisi, həssas qəlbi olan vətəndaş cox az idi. Onun itkisi bizə cox təsir edib. Allah ona rəhmət eləsin qəbri nurla dolsun. Amin!

Aliakbar 2020-03-22 19:20:47

Məhəmməd elə bir insan idi ki onun haqqında nə qədər danışsan yenə azdır. Onun kimi dosta can yandıran, diqqətli yoldaş, prinsipial polis işcisi, həssas qəlbi olan vətəndaş cox az idi. Onun itkisi bizə cox təsir edib. Allah ona rəhmət eləsin qəbri nurla dolsun. Amin!

Vidadi M. 2020-03-22 18:25:55

Məhəmməd əsl vətən oğlu, xalqını sevən adam idi. Məhəmmədlə bağlı çox xatirələrim, onun ibrətamiz davranışları barədə danışmalı çox söhbətlər var. Ötən əsrin 80- ci illəri idi. Moskvanın və ermənilərin senarisi ilə SSRİ DİN-nin istinaq qrupları Azərbaycanda at oynadır, pambıq cnayəti adı ilə çoxlu sayda adamları ağır ittihamlarla həbs edirdilər. O vaxtkı məhşur Lıskovun qrupu Şəmkir rayonunda istintaq aparırdı. Rayonun birinci katibini, rəis müavinini, təhsil şöbəsinin müdirini də həbs eləmişdilər. Şəmkir rayon Soveti İcraiyyə Komitəsində şöbə müdiri işləyirdim. Bir gün qəflətən Məhəmməd mənim iş yerimə gəldi. Görüşdük. Dedi ki, DİN-dən onu Lıskovun istintaq qrupuna müstəntiq təyin ediblər. Bildirdi ki, bu qrupda işləməyəcək, ölkə əhalisinə qarşı repressiyada iştirak etməyəcək. O vaxtlar belə tapşırıqdan boyun qaçırmaq polis zabiti üçün mümkünsüz görünürdü. Məsləhətləşdik, nə etmək olar? Əvvəlcə Məhəmməd göndərişi istintaq qrupunun rəhbərinə təqdim elədi. Həmin vaxtlar. Şəmkir rayon Mərkəzi Xəstəxanasının baş həkimi İlham Seyidov idi. Seyidovun yanına getdik. Dedik, bizə kömək elə. Məhəmmədi buradan qurtaraq. Düzü baş həkim çox həyəcanlanırdı. Ancaq sağolsun. Məhəmməd tələbə vaxtı bir-iki dəfə əməliyyat keçirmişdi. Onu əsas tutub Bakı şəhərinə stasionar müalicəyə göndəriş verdi. Bu yolla Məhəmməd Şəmkir rayon sakinlərinin qanunsuz həbslərində iştirakdan boyun qaçırdı. Allah rəhmət eləsin! Onu həmişə axtaracağıq.

Əliəkbər 2020-03-22 17:42:23

Əziz dosrum və qardaşım! Ölüm sənə heç yaraşmır.Sən bu vətənə,millətə daha çox xeyirlər verə bilərdin.Lakin səndən asılı olmayan səsəblərdən edə bilmədin.Etiraf edək biz də səni layiqincə qiymətləndirə bilmədik.Sənin böyüklüyünü görə bilmədik.Sən zamana sığışmırdın.Axı,nəhəng balıqlar yalnız okeanda üzə bilir!!

Esgerov Asif 2020-03-22 16:31:59

Allah rehmet elesin. Mehemmed cox yaxsi dost,insan idi.

Terlan 2020-03-22 16:14:57

Allah rehmet elesin. Cox gozel insan idi.

Hacı Mirsalam Əliyev 2020-03-22 15:56:01

Allah rəhmət eləsin,yeri cənnət olsun.Mən Məhəmməd Əhmədovu Masallıya gələn gündən tanıyıram. Mən onunla qonşu və dost olmuşam. Məhəmməd müəllim çox savadlı,intellekt sahibi,mərifətli, yüksək ailə tərbiyəsi görmüş bir şəxs və ədalətli,tələbkar polis işçisi idi. Onun Masallı camaatı arasında yüksək hörməti və nüfusu var idi. Haqqı nahaqqa verən adam deyildi. O Masallıdan gedəndən sonrada Bakı şəhərində müxtəlif vəzifələrdə işləyərkən əlaqələrimizi kəsməmişdik. Həmişə şad günlərdə və xeyirli işlərdə görüşərdik. Tez-tez zəngləşərdik. O mənim qəlbimdə əbədi dost kimi yaşayacaqdır. Mən onun qardaşları Nizami müəllimə və Üzeyirə dərin hüznlə baş sağlığı verirəm. Hörmətlə Hacı Mirsalam Əliyev

İlyas 2020-03-22 15:48:47

Allah rəhmət eləsin! Yazılarla çox yazıyam, səmimi dost idi, həmişə sözün insanın üzünə deyərdi, ölkədə baş verən ictimai siyasi proseslərə də biganə deyildi

Asif Esgerov 2020-03-22 15:47:36

eziz dost Allah rehmet elesin. menim ucun agir itkidi

Vidadi M. 2020-03-22 15:15:54

Allah rəhmət eləsin! Biz dostları, onu sevənlər, dəyərini bilənlər üçün ağır itkidir. Məhəmmədin əziz xatirəsi həmişə qəlbimizdə yaşayacaq. Ələmdar müəllim, çox düzgün qeyd eləmisiniz, Məhəmməd çox qürurlu, ləyaqətli, müstəqil və cəsarətli adam idi. Biz Məhəmmədlə 1974-cü ildən, BDU-nin hüquq fakültəsinin birinci kursunda təhsil alarkən tanış olmuşuq. O vaxtdan dostluğumuz başlayıb. Heç bir vaxt yadımdan çıxmaz Məhəmməd Masallı rayon milis şöbəsində istintaq bölməsinin rəisi işləyirdi. Siz isə Cəlilabadın prokuroru idiniz. Masallı rayonunda olarkən Məhəmmədin iş otağında oldum. Ondan soruşdum ki, naqili kəsilmiş daxili telefon kimindir. O, bildirdi ki, polis rəisinin telefonudur. Mənə qanunsuz göstərişlər verdiyi üçün kəsmişəm. Bu hadisə həmişəlik yadımda qalıb. Məhəmməd həmişə dostları axtarıb, bir yerə toplayıb. O, dostarsız bir gün də keçirə bilmirdi. Biz onu hər an, hər yerdə axtaracağıq. Çox təəssüf. Vaxtsız ölüm onu bizdən ayırdı.

Məmmədov Fəxrəddin. 2020-03-22 14:36:47

Allah ona rəhmət etsin.Aramızdan çox tez ayrıldı.Ölüm ona yaraşmadı.

Israfil 2020-03-22 14:05:02

Məhəmməd mənim üçün əsl dost və deyərdim ki kişilk nüemunəsi idi.Onunla tanişlığım 1985 ci ildən Masallidan başladi və son gününə kimi əsl dost kimi davam etdi.O dostlarla səmimi olmala haqsisılıqlarla heç barışmazdı.Onun barəsində keçmiş zamanla yazmaq çox çətindir.Bizi bağıla bəy səni qoruya bilmədik.Belə bir insanı itirdiyimə görə çox üzüntülüyəm.Sən əlbimizdə əbədi olaraq bizim üçün yaşayacaqsan BƏY.Allah rəhmət esin.

Orxan Mikayıl 2020-03-22 13:57:03

Allah rəhmət eləsin Məhəmməd əmi.... yerin behişt olsun..

Şükür Məmmədli 2020-03-22 13:46:56

Adamın inanmağı gəlmir...!981- ci ildən dost olmuşuq. Bir mənzildə yaşamış, bütün gəncliyimizi bir yerdə keçirmişik. Savadlı, prinsipial, Vətənini, xalqını sevən adam idi. Çox heyif, öz imkanlarının, özündən asılı olmayan səbəblər üzündən,çox kiçik bir hissəsini reallaşdıra bilmədi. Hesab edirəm ki, Vətən, xalq üçün çox işlər görə bilərdi.Çox üzüldüm...Allah rəhmət eləsin, bu günün hüquqşünaslarına örnək olmalı birisiydi..

Əvəz 2020-03-22 06:20:46

Allah rəhmət eləsin. Oxudum və çox mütəəssir oldum. Sağ olun, var olun, Ələmdar müəllim. Məhəmmədi şəxsən tanımırdım. Əsədovun bacısı oğlu praktikada Biləcəridə olub və dəmir yolu qovşaq yataqxanasında qalıb.

Rahib-Masallı 2020-03-22 00:35:51

Məhəmməd Allah sənə rəhmət eləsin.

Amin 2020-03-22 00:33:28

Məhəmmədin ölümünə inanmağım gəlmir.Yazılanlarla tam şərikəm.Əlavə olaraq deyə bilərəm ki,uzun illər keçməsinə baxmayaraq Məhəmmədi bu gündə Masallıda xatırlayırlar.Allah rəhmət eləsin.

Son yazılar


Новости

8 Часто задаваекмых вопросов по поводу вспышки короновируса

Вспышка коронавируса, сосредоточенная в Китае, развивается с головокружительной скоростью.В последние дни Россия и Сингапур закрыли свои границы с Китаем, и Всемирная организация здравоохранения объявила о вспышке чрезвычайной ситуации в области общественного здравоохранения. Между тем, правительство США резко усилило свой ответ - выпустило консультативную помощь на самом высоком уровне, изолировало 195 граждан, эвакуированных из Китая, и временно запретило въезд иностранным гражданам, недавно прибывшим в Китай. С учетом того, что число случаев заболевания резко возросло, достигнув 3 февраля более 17 000, с 362 смертельными случаями и масками для лица, вылетевшими с прилавков магазинов, неудивительно, что вопросы - и страхи - циркулируют вокруг 2019-нКоВ, как известно о вирусе. Однако для большинства людей в США нет причин для беспокойства. И хотя разобраться в рисках с новым быстро распространяющимся патогеном сложно, эксперты по инфекционным болезням могут помочь нам разобраться с этим. Здесь приведены ответы на самые острые вопросы о новом коронавирусе и его рисках. 1) Что это за новый коронавирус и каковы симптомы? Коронавирусы - это большое семейство вирусов, которые обычно поражают дыхательную систему. Название происходит от латинского слова corona, означающего корону, из-за остроконечной бахромы, которая окружает эти вирусы. Большинство заражают животных, таких как летучие мыши, кошки и птицы. Известно, что только семь, включая 2019-нКоВ, SARS и MERS, заражают людей. Считается, что атипичная пневмония перешла от летучих мышей к людям в Китае; MERS превратился из летучих мышей в верблюдов для людей на Ближнем Востоке. Никто не знает, откуда появился 2019-нКоВ. На данный момент считается, что он совершил скачок от животных в Ухане, Китай, городе с 11 миллионами, в конце прошлого года. Но исследователи все еще пытаются выяснить его точное происхождение. Что касается симптомов: два из семи коронавирусов, поражающих человека, SARS и MERS, могут вызывать тяжелую пневмонию и даже смерть в 10 и более 30 процентах случаев соответственно. Но другие приводят к более легким симптомам, таким как простуда. На данный момент мы знаем, что 2019-nCoV может убить, но не ясно, как часто или как его смертность сравнивается с SARS и MERS. Снизил ли Китай эпидемию коронавируса на ранней стадии? По данным Центров по контролю и профилактике заболеваний, большинство пациентов сейчас начинают с лихорадки, кашля и одышки. Ранний отчет, опубликованный в The Lancet, предоставил еще более подробную информацию. Было обследовано подмножество первых 41 пациента с подтвержденным 2019 нКоВ в Ухани.Наиболее распространенными симптомами были лихорадка, кашель, мышечные боли и усталость; реже были головная боль, диарея и кашель слизи или крови. У всех были пневмонии и аномалии легких при компьютерной томографии. Что касается тяжести заболевания: 13 пациентов были госпитализированы в ОИТ, а 6 умерли. К 22 января большинство (68 процентов) пациентов были выписаны из больницы. Совсем недавно появились сообщения о людях с очень легкими симптомами, например, о четырех случаях на юге Германии. Есть также свидетельства бессимптомных случаев. Возможно, что когда мы узнаем больше, 2019-нКоВ будет больше похож на грипп, чем на SARS. Это потому, что инфекционные заболевания, как правило, выглядят более серьезными, когда их впервые обнаруживают, поскольку люди, появляющиеся в больницах, как правило, самые больные. И уже новый вирус кажется менее смертоносным, чем как SARS, так и MERS. 2) Как распространяются коронавирусы? Мы еще не знаем, как именно распространяется 2019-нКоВ, но у нас есть много данных о том, как MERS, SARS и другие респираторные вирусы передаются от человека к человеку. И это главным образом из-за воздействия капель от кашля или чихания. Поэтому, когда инфицированный человек кашляет или чихает, он выпускает спрей, и если эти капли попадают в нос, глаза или рот другого человека, они могут передать вирус, сказала Дженнифер Нуццо, эксперт по инфекционным заболеваниям и старший ученый в Центр безопасности здоровья Джона Хопкинса. В более редких случаях человек может опосредованно подхватить респираторное заболевание, «прикасаясь к каплям на поверхности, а затем прикасаясь к слизистым оболочкам» во рту, глазах и носу, добавила она. Вот почему мытье рук является важной мерой общественного здравоохранения - постоянно, особенно во время вспышки. 3) Должен ли я путешествовать во время этой вспышки?   Турист, одетый в респираторную маску у фонтана Треви в центре Рима 31 января 2020 года. Итальянское правительство объявило чрезвычайное положение, чтобы предотвратить распространение нового коронавируса после подтверждения двух случаев заболевания в Риме. Филиппо Монтефорте / AFP через Getty Images И CDC, и Госдепартамент выпустили свои высокопоставленные предупреждения о поездках в Китай, советуя американцам избегать поездок туда на данный момент. (Эти рекомендации могут измениться по мере развития вспышки, поэтому продолжайте проверять их.) И это не только потому, что существует риск заражения этим новым вирусом. Сейчас многие авиакомпании отменяют или сокращают рейсы в Китай, частично из-за снижения спроса. «Меня больше беспокоит непредсказуемость реакции [вспышки] на данный момент», - сказал Нуццо. «Не было бы весело поехать в Китай и как-то там застрять. И возвращаясь, вы будете подвергнуты дополнительному скринингу.» Безопасно ли путешествовать во время вспышки коронавируса? Специалист по инфекционным заболеваниям объясняет. Но люди, обеспокоенные путешествиями, должны помнить, что эти рекомендации ориентированы на Китай, где эпидемия в настоящее время разворачивается. На данный момент 99 процентов приходится на материковый Китай. И более половины из них в Хубэй. «Риск заражения этой инфекцией за пределами Хубэя и, действительно, за пределами Китая, удивительно низок», - сказал Исаак Богох, профессор Университета Торонто, который изучает, как воздушные путешествия влияют на динамику вспышек, включая новую коронавирусную инфекцию. Люди с вирусом были обнаружены в других странах, поэтому ВОЗ объявила вспышку чрезвычайной ситуации в области общественного здравоохранения. Но на сегодняшний день это в основном путешественники из Китая. «Мы можем подсчитать количество людей, которые никогда не сталкивались с Хубэем или Китаем, которые были заражены этим вирусом одной или двумя руками», - сказал Богох. «Поэтому, если люди путешествуют [за пределами Китая,] ваш риск близок к нулю процентов». Что если вам нужно путешествовать и вы сидите рядом с больным? Богоч сказал, что даже не время паниковать. «Была проведена определенная работа по изучению риска заражения инфекционными заболеваниями в результате авиаперелетов. Риск заражения респираторной инфекцией воздушным транспортом по-прежнему чрезвычайно низок ». Риск возрастает, если вы оказались в шести футах от человека с респираторной инфекцией. Но даже там простая близость не обязательно означает, что вы поймаете что-нибудь. Вместо этого, чем более заразен человек, и чем дольше вы сидите рядом с ним, тем выше ваш риск. Если вы не находитесь рядом с человеком очень долго или не очень заразны, тем ниже риск. И опять же, маловероятно, что у больного даже есть коронавирус. 4) Я все еще беспокоюсь о новом коронавирусе. Что я должен сделать, чтобы защитить себя? Купить маску?   Люди носят медицинские маски в качестве меры предосторожности против коронавируса, прогуливаясь по Нью-Йорку 30 января 2020 года. Tayfun Coskun / Anadolu Agency by Getty Images В США риск для населения в настоящее время считается низким. И почти каждый эксперт в области здравоохранения, с которым говорил Вокс, сказал, что нет убедительных доказательств в поддержку использования масок для лица для профилактики заболеваний среди населения в целом. Маски полезны только в том случае, если у вас уже есть респираторная инфекция и вы хотите свести к минимуму риск ее распространения среди других людей или если вы работаете в больнице и находитесь в прямом контакте с людьми с респираторными заболеваниями. (Кроме того, есть сообщения о том, что маски и другие материалы принадлежат медицинским работникам, чтобы оставаться в безопасности.) Как технические компании пытаются справиться с мошенничеством по поводу коронавируса? Вот почему CDC советует против использования масок для обычных американцев. «Вирус не распространяется в широких кругах общества», - объяснила Нэнси Мессонье, директор Национального центра иммунизации и респираторных заболеваний CDC, на брифинге для прессы 30 января. Но люди все равно копят их по неправильным причинам. По словам Мессонье, лучшее, что вы можете сделать, чтобы предотвратить всевозможные болезни, это «вымыть руки, прикрыть кашель, позаботиться о себе и следить за информацией, которую мы предоставляем». 5) Как насчет случаев, когда люди распространяют вирус до того, как у него появятся симптомы? Разве это не беспокоит? У нас есть лучшее доказательство того, что вирус может распространиться до того, как у человека появятся симптомы, из Германии. Там, как известно, четыре человека имеют вирус. Вспышка была выявлена ​​в Баварии 27 января, когда немецкому бизнесмену был поставлен диагноз. Он встречался с коллегой-женщиной, который приезжал из Шанхая и имел вирус, но не знал об этом. Женщина только начала чувствовать симптомы - такие как лихорадка и кашель - после того, как она покинула Германию, и через несколько дней после встречи с немецким бизнесменом. Это говорит о том, что она, возможно, передала вирус человеку, прежде чем узнает, что она больна. К 28 января три сотрудника бизнесмена были диагностированы с вирусом, согласно сообщению случая Нового английского медицинского журнала. У одного был контакт с женщиной из Шанхая; двое других, похоже, получили вирус от немецкого бизнесмена. «Тот факт, что бессимптомные люди являются потенциальными источниками инфекции 2019-нКоВ, может потребовать переоценки динамики передачи текущей вспышки», - пишут авторы исследования. Но они также подчеркнули, насколько легкое заболевание оказалось у немецких пациентов. И возникает вопрос о том, действительно ли женщина была без симптомов и насколько бессимптомный риск представляет собой для общественного здравоохранения. «Даже если бы были случаи бессимптомной передачи этогоинфекции, как правило, это будут редкие случаи, и почти со всеми другими инфекциями дыхательных путей, известными человечеству, это не люди, которые ведут эпидемию », - сказал Богох. 6) Означает ли заявление ВОЗ, что коронавирус является глобальной чрезвычайной ситуацией в области здравоохранения, означает, что это станет смертельной пандемией?   Генеральный директор ВОЗ Тедрос Адханом Гебреесус (справа) вместе с руководителем Программы ВОЗ по чрезвычайным ситуациям в области здравоохранения Майклом Райаном на пресс-конференции после Комитета по чрезвычайной ситуации ВОЗ, на которой обсуждается вопрос о том, является ли новый коронавирус международной чрезвычайной ситуацией в области здравоохранения, 30 января 2020 года в Женеве. Фабрис Коффрини / AFP через Getty Images Объявление ВОЗ «чрезвычайной ситуации в области общественного здравоохранения, имеющей международное значение», или PHEIC, не означает, что это станет смертельной пандемией. Вместо этого PHEIC - это политический инструмент, который агентство может использовать, чтобы попытаться предотвратить пандемию - привлечение внимания к серьезной угрозе заболевания, вовлечение мирового сообщества в скоординированные ответные меры на вспышку, мобилизация ресурсов и предоставление странам рекомендаций о том, как реагировать, и остановить распространение болезни через границы. Генеральный директор агентства Тедрос Адханом Гебреесус очень четко заявил, что они объявили тревогу в качестве меры предосторожности: агентство обеспокоено потенциальным ущербом, который может нанести вирус в странах с более слабыми системами здравоохранения, и призвало международное сообщество оказать помощь. Он подчеркнул, что подавляющее большинство случаев по-прежнему в Китае, и что Китай быстро принял меры по контролю над вспышкой. Два ключевых вопроса, которые определят, станет ли вспышка коронавируса пандемией Хотя есть случаи, по крайней мере, в 23 других странах, они не превратились в локальные вспышки. Так что на данный момент CDC и ВОЗ все еще называют это вспышкой. Однако очень скоро эксперты в области здравоохранения могут определить, что в Китае достаточно случаев, чтобы назвать вспышку эпидемией. И если заболевание будет продолжать распространяться локально в других странах, оно может перерасти в пандемию (которая определяется как эпидемия, распространяющаяся на два или более регионов мира). «Это очень, очень трансмиссивно, и почти наверняка это будет пандемия», - сказал New York Times доктор Энтони Фаучи, директор Национального института аллергии и инфекционных заболеваний. «Но будет ли это катастрофическим? Я не знаю." Это подводит нас к вопросу о смертельности: мы еще не знаем, насколько смертельна эта болезнь. Если взять текущее количество смертей и разделить его на число известных случаев, «смертность от случаев составляет 2 процента, а в первые дни она снизилась с 3 процентов», - говорит Говард Маркел из Мичиганского университета, изучающий вспышки.«И если он будет действительно очень низким, мы, вероятно, скажем - как мы это делали в Мексике в 2009 году со свиным гриппом - что это нечто очень похожее, если не менее смертельное, чем обычный сезонный грипп». Так что, как только будет обнаружено больше таких легких или бессимптомных случаев, этот вирус может выглядеть гораздо менее пугающим. «Мы живем [с] и терпим большое количество респираторных вирусов, - сказал Нуццо, - некоторые из них даже более передаваемы, чем оценки, которые люди придумали для этого - но они не попадают в заголовки». новый коронавирус выглядит менее серьезным, добавила она, «возможно, мы отходим от сдерживания вируса как цели до минимизации его распространения». 7) Есть ли риск возникновения вспышки в моем городе?   Две женщины в лицевых масках 31 января 2020 года в Ньюкасл-апон-Тайн, Англия. Некоторые из лучших исследований по этому вопросу принадлежат Богочу и его коллегам. В последние пару недель они провели отличные исследования в городах, наиболее уязвимых к новым коронавирусным инфекциям. Что такое большой вынос? Это действительно Восточная Азия и Юго-Восточная Азия, которые наиболее подвержены риску. Исследователи - из Оксфордского университета, Университета Торонто и Лондонской школы медицины и тропической гигиены - использовали данные 2019 года от Международной ассоциации воздушного транспорта, чтобы найти все города Китая, которые приняли в течение февраля не менее 100 000 пассажиров из Ухани в течение февраля. Апрель. Затем они смоделировали, как болезнь могла распространиться из этих городов, если они столкнулись с локальными вспышками. Вот 15 из 50 лучших направлений, в которых могут наблюдаться вспышки (также обратите внимание на число IDVI - Индекс уязвимости к инфекционным болезням - число. Это показатель способности страны управлять инфекционными заболеваниями. Баллы ближе к нулю означают, что они меньше подготовлены.)   Оксфордский журнал медицины путешествий: «Никто не удивится, если в Европу и США будет экспортировано больше дел», - сказал Богоч. «Но места, в которых будет наибольший объем и количество экспортируемых инфекций, будут в центрах Восточной Азии и Юго-Восточной Азии». 8) Когда это закончится? Как объяснил мой коллега Брайан Резник, эта вспышка может быть прекращена несколькими способами. Возможно, меры общественного здравоохранения - быстрое выявление случаев заболевания, изоляция зараженных людей - остановят распространение этого коронавируса. (Вот что остановило распространение атипичной пневмонии в 2003 году.) Поскольку это зоонозная болезнь, исходящая от животного, поиск и устранение этого источника также поможет. Или, может быть, будет изобретена вакцина или противовирусный препарат, чтобы обуздать более широкую эпидемию (хотя это, вероятно, займет годы). Наконец, есть вероятность, что вирус просто вымрет.«Вспышки болезней напоминают пожары», - пишет Резник. «Вирус - это пламя. Чувствительные люди - топливо. В конце концов огонь сгорает сам, если у него кончается растопка. Вспышка вируса закончится, когда он перестанет находить подверженных заражению людей ». Существует также шанс, как сказал Нуццо Вокс, что это просто становится одной из болезней в обращении, которые обычно заражают людей. Какое беспокойство снова зависит от того, насколько серьезным окажется 2019nCoV.

Проблема климата и насколько её сложно решить

Все варианты обмена Сталелитейщик. Работа с доменной печью для производства стали и чугуна. Эта часть была впервые опубликована в октябре 2019 года и была слегка обновлена. Климатические активисты любят говорить, что у нас есть все решения, которые нам нужны для борьбы с климатическим кризисом; нам не хватает только политической воли. Хотя с точки зрения политики это действительно так - у нас, безусловно, достаточно решений, чтобы начать работу и вносить большие изменения, но с технической точки зрения это неправильно. Истинное поражение от изменения климата будет означать получение чистых нулевых выбросов углерода и в конечном итоге отрицательных выбросов. Это означает обезуглероживание всего. Каждый сектор экономики. Каждое использование ископаемого топлива. И на самом деле, есть некоторые сектора, некоторые виды использования ископаемого топлива, которые мы еще не знаем, как обезуглерожить. Возьмем, к примеру, промышленное тепло: чрезвычайно высокотемпературное тепло, используемое для производства стали и цемента. Это не сексуально, но это важно. На тяжелую промышленность приходится около 22 процентов глобальных выбросов CO2. Сорок два процента из этого - около 10 процентов глобальных выбросов - поступают от сжигания с целью производства большого количества высокотемпературного тепла для промышленных продуктов, таких как цемент, сталь и нефтехимия. Чтобы поместить это в перспективу, промышленное тепло на 10 процентов больше, чем выбросы CO2 всех автомобилей в мире (6 процентов) и самолетов (2 процента) вместе взятых. Тем не менее, подумайте, сколько вы слышите об электромобилях. Подумайте, как много вы слышите о стыдливом полете. Теперь подумайте, сколько вы слышите о ... промышленном тепле. Не очень, я думаю. Но дело в том, что сегодня практически все это сжигание происходит на ископаемом топливе, и существует очень мало жизнеспособных низкоуглеродных альтернатив. По разным причинам промышленное тепло будет одним из самых крепких орешков с точки зрения выбросов углерода. И мы даже не начали.   Цементный завод в сумерках. Цементный завод в сумерках. Getty Images Некоторый свет пролился на это слепое пятно с выпуском в конце 2019 года двух докладов Хулио Фридмана, исследователя из Центра глобальной энергетической политики (CGEP) при Колумбийском университете (среди многих предметов в длинном резюме). Первый доклад, в соавторстве с Чжиюань Фаном и Ке Тангом из CGEP, посвящен текущему состоянию промышленной тепловой технологии: «Низкоуглеродистые тепловые решения для тяжелой промышленности: источники, варианты и затраты сегодня». Второй, в соавторстве с группой ученых для Форума «Инновации для прохладной земли» (МИЭФ), представляет собой дорожную карту по декарбонизации промышленного тепла, включая набор политических рекомендаций. В этих отчетах их много, но я предполагаю, что ваше терпение к промышленному теплу ограничено, поэтому я свел его к трем разделам.Во-первых, я кратко расскажу о том, почему промышленное тепло так трудно декарбонизировать; во-вторых, обзор доступных вариантов обезуглероживания; и в-третьих, некоторые рекомендации о том, как двигаться вперед. Почему промышленное тепло является такой неприятной углеродной дилеммой Есть причина, по которой вы мало слышите о промышленном тепле: потребители не покупают его. На этом рынке преобладают крупные, малоизвестные промышленные фирмы, которые работают вне поля зрения общественности. Таким образом, в отличие от электричества или автомобилей, существует небольшая перспектива продвижения рынка через популярный потребительский спрос. Политики должны будут сделать это самостоятельно. И это будет нелегко. Крупнейшими промышленными источниками выбросов являются цементная, сталелитейная и химическая промышленность; также внесли заметный вклад в переработку, удобрения и стекло. Как группа, эти отрасли имеют три примечательные особенности. Во-первых, почти все они являются предметом мировой торговли. Их цены не установлены внутри страны. Они конкурируют с оптимизированными цепочками поставок по всему миру с минимальной наценкой. Внутренняя политика, которая повышает цены, может привести к «утечке углерода» (то есть компаниям, которые просто переезжают за границу, чтобы найти более дешевую рабочую среду и условия эксплуатации). Более того, некоторые из этих отраслей, особенно цемент и сталь, особенно ценятся национальными правительствами за их рабочие места и их последствия для национальной безопасности. Политики опасаются любой политики, которая может оттолкнуть эти отрасли. «В качестве одного из признаков, большинство цемента, стали, алюминия и нефтехимических продуктов получили экологические отказы или были политически освобождены от углеродных ограничений, - говорится в отчете CGEP, - даже в странах с жесткими углеродными целями.   Печь на алюминиевом литейном заводе. Печь на алюминиевом литейном заводе. Getty Images / Культура РФ Во-вторых, они включают оборудование и оборудование, рассчитанное на срок от 20 до 50 лет. Доменные печи иногда доходят до 60. Это крупные, долгосрочные капитальные вложения, с относительно низким товарооборотом. «Немногие промышленные объекты демонстрируют признаки скорого закрытия, особенно в развивающихся странах, - говорится в отчете CGEP, - что делает проблематичным развертывание заменяющих объектов и технологий». По крайней мере, решения, которые могут работать с существующим оборудованием, будут иметь преимущество. В-третьих, их эксплуатационные требования являются строгими и разнообразными. Общим для всех них является то, что им требуется большое количество высокотемпературного тепла и высокий «тепловой поток», способность поставлять большое количество тепла стабильно, надежно и непрерывно. Простои в этих отраслях невероятно дороги. В то же время конкретные требования и процессы в этих отраслях сильно различаются.В качестве примера можно привести сталь и чугун с использованием доменных печей, в которых сжигается кокс (форма «приготовленного» угля с высоким содержанием углерода). «Кокс также обеспечивает углерод в качестве восстановителя, выступает в качестве структурной опоры для удержания рудной нагрузки и обеспечивает пористость для растущего горячего газа и тонущего расплавленного железа», - говорится в отчете CGEP. «Из-за этих многочисленных ролей прямая замена сжигания кокса на альтернативный источник технологического тепла нецелесообразна». Цементная печь работает несколько иначе, как и реакторы, которые приводят в действие химические превращения, как и стеклодув. Разнообразие конкретных эксплуатационных характеристик затрудняет повсеместную замену промышленного тепла. Каждая из этих отраслей потребует своего решения. И это должно быть решение, которое не сильно увеличивает их расходы или, по крайней мере, предпринимает шаги по защите их от международной конкуренции. Вариантов на сегодняшний день не так много, чтобы говорить о. Варианты обезуглероживания промышленного тепла ограничены Каковы альтернативы, которые могли бы обеспечить высокую температуру и высокий тепловой поток с меньшими или нулевыми выбросами углерода? Отчет не является оптимистичным: «Путь к чистой эмиссии углерода для промышленности не ясен, и сегодня только несколько вариантов кажутся жизнеспособными». Альтернативы можно разбить на пять основных категорий: Биомасса: биодизель или щепа могут быть сожжены напрямую. Электричество: «резистивное» электричество можно использовать, например, для питания дуговой печи. Водород: технически это подкатегория электричества, так как она получена из процессов, приводимых в действие электричеством; он производится паровым риформингом метана (SMR) для производства «серого» водорода с интенсивным выбросом углерода, SMR с улавливанием и хранением углерода для получения «голубого» водорода, или электролизом, вытягивающим водород непосредственно из воды, чтобы сделать низкоуглеродистым « зеленый »водород. Ядерная энергия: Атомные электростанции, как обычные реакторы, так и новые реакторы третьего поколения, выделяют тепло, которое можно переносить в виде пара. Улавливание и хранение углерода (УХУ): Вместо того, чтобы обезуглероживать сами процессы, их выбросы CO2 могут быть уловлены и захоронены, либо CO2 непосредственно от источника тепла («тепло CCS»), либо CO2 от всего предприятия («CCS с полным оборудованием» «). Все эти варианты имеют свои трудности и недостатки. Ни один из них не близок к паритету затрат с существующими процессами. Некоторые из них ограничены интенсивностью тепла, которое они могут производить. Вот разбивка:   Требования к промышленной температуре Некоторые варианты ограничены конкретными требованиями конкретных производственных процессов.Цементные печи лучше работают с плотным внутренним топливом; резистивное электричество на внешней поверхности также не работает. Но самые большие ограничения - это затраты, когда новости несколько разочаровывают по двум причинам. Во-первых, даже самые перспективные и жизнеспособные варианты существенно повышают эксплуатационные расходы. И, во-вторых, варианты, которые в настоящее время являются наименее дорогими, не совсем те, которые могут предпочесть экологи. В отчете много говорится о методологии сравнения затрат по технологиям, но главное, что следует иметь в виду, является то, что эти оценки являются предварительными. Они включают в себя различные оспариваемые предположения, а реальные данные о производительности часто недоступны. Так что все это нужно взять с крошкой соли в ожидании дальнейших исследований. Тем не менее, вот примерное сравнение стоимости:   Сравнение стоимости промышленных вариантов отопления Вы можете заметить, что большинство синих полос, низкоуглеродистых вариантов, слишком дорого. Единственно доступными являются ядерный и синий водород. Водород является наиболее перспективной альтернативой С точки зрения способности генерировать высокотемпературное тепло, доступности и пригодности для различных целей, водород, вероятно, является ведущим кандидатом среди альтернатив промышленного тепла. К сожалению, уравнение затрат на водород не является хорошим: чем оно чище, тем оно дороже. Самый дешевый способ получения водорода, способ, которым сейчас производится около 95 процентов его, - это паровой риформинг метана (SMR), который реагирует пар с метаном в присутствии катализатора при высоких температурах и давлениях. Это чрезвычайно углеродоемкий процесс, поэтому «серый водород». Выбросы углерода от SMR могут быть уловлены и захоронены с помощью CCS (хотя сегодня они редки). Как видно из диаграммы выше, этот вид «голубого водорода» является самой дешевой низкоуглеродной альтернативой высокотемпературному промышленному теплу. «Зеленый водород» получают электролизом, используя электричество для отделения водорода от воды. Если это сделано с безуглеродной энергией, это также безуглеродное. Существует несколько различных форм электролиза, в которые нам не нужно вмешиваться. Главное, что нужно знать, это то, что они дорогие - наименее дорогой в два с лишним раза дороже голубого водорода.   Затраты на водород Вот упрощенная диаграмма затрат, чтобы сделать эти сравнения более понятными:   Промышленные затраты на тепло Примечание. Эти цифры отражают то, «что можно сделать сегодня на существующих объектах». В отчете CGEP подчеркивается, что «авторы не сбрасывают со счетов будущий потенциал для более дешевых систем». Подробнее об этом позже. На данный момент, в первом приближении, все доступные низкоуглеродистые альтернативы существенно повышают стоимость промышленных тепловых процессов по сравнению с базовым уровнем. И вот что действительно важно: в большинстве случаев улавливать и закапывать СО2 в этих процессах дешевле, чем переключать системы на низкоуглеродные альтернативы. CCS часто дешевле альтернатив с низким содержанием углерода Взять цементную продукцию. Для него требуется температура не менее 1450 ° C, поэтому единственными возможными вариантами являются водород, биомасса, резистивный электрический или CCS. Вот как бы они увеличили затраты на производство цемента («клинкера»):   затраты на производство цемента Как видите, каждая низкоуглеродистая альтернатива повышает затраты более чем на 50 процентов по сравнению с базовым уровнем. Единственные, которые не повышают его более чем на 100 процентов, - это CCS (только от источника тепла), синий водород или резистивный электрический в местах с чрезвычайно дешевой и обильной не содержащей углерода энергией. Альтернативой, которую предпочитают климатические ястребы, безуглеродный вариант, который лучше всего подойдет для большинства применений, является зеленый водород. Но это в настоящее время повышает затраты между 400 и 800 процентами. Ситуация примерно такая же для стали:   Стоимость стали И так далее, от химикатов до стекла и керамики; Практически в каждом случае самое дешевое решение по обезуглероживанию в ближайшей перспективе заключается только в улавливании и захоронении выбросов углерода. Конечно, это только в среднем. Фактические затраты будут зависеть от географии - есть ли подходящие места захоронения для CO2, дешевый ли природный газ, есть ли поблизости много воды или ветра - но нет никакой простой правды о сегодняшних альтернативах промышленного тепла: что такое зеленый не очень выполнимо, а то, что выполнимо, не очень зелено. Вот качественный график, который пытается понять эти отношения.   Промышленное отопление Что наиболее выполнимо - это справа. Что самое дорогое, так это топ. На данный момент в этом правом нижнем допустимом / дешевом квадранте не так много, кроме голубого водорода. В отчете подчеркивается, что эти начальные технологические рейтинги являются «в лучшем случае временными» и «весьма спекулятивными, неопределенными и условными.«Нужно понимать гораздо больше о стоимости и целесообразности этих вариантов. Их относительная привлекательность может быстро измениться с развитием технологий. Что приводит нас к рекомендациям. Как сделать зеленое промышленное тепло дешевле, а дешевое промышленное тепло зеленее Фридманн несколько раз подчеркивает, что одним из самых ясных результатов всего этого исследования является необходимость проведения дополнительных исследований. Доступные данные по промышленным альтернативным источникам тепла являются редкими и противоречивыми, и существует несколько попыток сравнить затраты по категориям. Самая насущная необходимость - это дополнительный анализ и исследования. Тем не менее, есть путь вперед. В документе МИЭФ рассматривается вышеупомянутая информация, а затем предлагается ряд политических рекомендаций. Первое и самое важное - это усиление государственной поддержки исследований и разработок (НИОКР). Именно здесь сообщение «у нас есть решения, в которых мы нуждаемся» может быть контрпродуктивным. Да, нам нужно немедленно начать развертывание доступных чистых технологий в масштабе. Но нам также необходимо уделить внимание тем секторам экономики, которые мы еще не знаем, как обезуглерожить. Мы должны определить перспективные технологии, как это делают эти отчеты, и начать сознательно работать, чтобы снизить их стоимость. По крайней мере, США нужно увеличить свои ежегодные расходы на исследования в области чистой энергии (около 15 миллиардов долларов) примерно в десять раз, создать некоторые региональные и отраслевые исследовательские центры и привлечь партнеров из промышленности для ускорения процесса коммерциализации. Во-вторых, промышленное тепло - это та область, где государственные закупки могут сыграть огромную роль - правительства закупают большое количество стали, бетона и химикатов. «Стандарты закупок, в которых предпочтение отдается продуктам с наименьшим содержанием встроенного углерода, могут привести к значительным изменениям в промышленном поведении», - говорится в докладе МИЭФ. В-третьих, правительство должно помочь компенсировать возросшие затраты на альтернативы с помощью фискальных субсидий, будь то кредитные гарантии, прямые гранты, льготные тарифы или что у вас есть. Общественные деньги нужны, чтобы двигаться вперед. В-четвертых, для многих альтернатив требуется новая инфраструктура (например, электрические или водородные трубопроводы), и правительство может помочь в ее создании.   Коробка передач Нужно больше таких, наверное. Shutterstock Пятое (примечание: не первое, пятое): цена на углерод будет ускорять все. Непонятно, насколько высокой должна быть цена, чтобы полностью компенсировать дополнительные затраты на альтернативы - в некоторых приложениях она, вероятно, будет неосуществимо высокой, поэтому все же потребуется политика в конкретных секторах - но любая цена вообще поможет.В-шестых, для защиты от международной конкуренции со стороны стран с более низкими стандартами тарифы на углерод могут взиматься с импортируемых промышленных товаров с более высоким содержанием углерода. В-седьмых, всегда есть хорошие старомодные мандаты: правительство может просто потребовать отказа от использования ископаемого топлива в этих секторах. Наконец, добровольные отраслевые ассоциации могут содействовать распространению знаний и передового опыта среди компаний, в то время как министерство по чистой энергии на международном уровне может сделать то же самое среди стран. Как ясно из этого списка, многое предстоит сделать, прежде чем «у нас есть все необходимые решения» в секторах тяжелой промышленности. Есть и другие сектора, которые по-прежнему трудно обезуглерожить (судоходство, тяжелые грузы, самолеты), и все они выиграют от такой же политики. Нам нужно развернуть то, что мы знаем, и узнать больше о том, чего мы не знаем одновременно. Последнее замечание об электрификации Эти два отчета могут показаться про-CCS, но это не главное, что нужно от них отнять. Даже если это правда, что CCS является самым дешевым текущим вариантом декарбонизации для некоторых отраслей и секторов, он просто не будет доступен во многих областях. И в долгосрочной перспективе цель все еще должна состоять в том, чтобы по возможности искоренить ископаемое топливо, сделав альтернативы более осуществимыми и менее дорогостоящими. Единственное технологическое решение с потенциальным путем снижения кривой затрат до уровня конкурентоспособности с ископаемым топливом (по правильной цене) - это электрификация. Приведенные выше диаграммы показывают две вещи об электрификации промышленного тепла. Во-первых, резистивное электричество - это единственный низкоуглеродистый вариант промышленного тепла, конкурирующий с CCS или голубым водородом, и только в этом случае чистое электричество чрезвычайно дешево и в изобилии. И, во-вторых, единственная действительно безуглеродная, неограниченная, универсальная альтернатива - это зеленый водород, который требует обильных возобновляемых источников энергии. Оба приводят доводы в пользу абсолютной необходимости удешевления чистой электроэнергии. В текущих ценах и с современными технологиями у полностью или в основном возобновляемой сети будут проблемы с промышленным теплом, которое требует огромных, интенсивных количеств энергии, надежно и непрерывно поставляемых. Некоторые промышленные приложения могут вовремя сместить свои потребности, чтобы приспособиться к возобновляемым источникам энергии или сделать их процессы прерывистыми, но большинство не могут. Им нужна управляемая, управляемая сила.   Электродуговая печь. Электродуговая печь.Getty Images / iStockphoto Построение энергосистемы на основе возобновляемых источников энергии, которая могла бы обслуживать тяжелую промышленность, потребовало бы гораздо более дешевого и энергоемкого хранилища, большей и лучшей передачи, более интеллектуальных счетчиков и приборов и лучшего реагирования на спрос, но, прежде всего, это потребовало бы чрезвычайно дешевого и обильного углерода. бесплатное электричество. Все становится проще, если чистая энергия становится дешевле. Это верно для резистивного электричества, это верно для зеленого водорода, и это верно почти для всех трудных для декарбонизации секторов. Дешевое, обильное, чистое электричество - это единственный путь к действительно устойчивой энергетической системе, объединенной вокруг энергосистемы и свободного обмена электронами. Технологии экологически чистой энергии угрожают разрушить энергосистему. Вот как он может адаптироваться. Хотя CCS может быть самым дешевым доступным вариантом для некоторых секторов сегодня, это не может быть конечным пунктом назначения; это должно быть временным. Нам необходимо максимизировать количество CO2, которое мы извлекаем из воздуха, и закапывать его, снижая концентрацию в атмосфере и минимизируя количество, которое мы выделяем. Это может быть неосуществимо в ближайшее время, но в некоторых временных масштабах должно преобладать электричество (и водородное топливо, которое оно может создать). Таким образом, стоит добавить последний кусочек политической рекомендации, о чем явно не говорится в отчете МИЭФ: сделать электроэнергию без выбросов углерода дешевле, любыми необходимыми средствами. Расширить налоговые льготы на возобновляемые источники энергии и расширить их на другие технологии экологически чистой энергии; принять национальный стандарт экологически чистой энергии; пройти отраслевые стандарты производительности; строить междугородние линии электропередачи; использовать государственные закупки; исследования и коммерциализация передовых ядерных и геотермальных технологий; исследовать новые русловые гидроэлектростанции; и ради бога, назначьте цену на углерод. На безуглеродном электричестве держите педаль на полу. Даже когда речь идет о промышленном тепле, которое является настолько сложным, чувствительным к ценам и разнообразным в применении - где CCS может быть лучшим краткосрочным способом - все еще остается верным, что снижение затрат на чистую электроэнергию делает все проще в долгосрочной перспективе. «Дайте мне точку опоры и место, чтобы стоять, - сказал древний математик Архимед, - и я переверну мир».«Дешевое, обильное, безуглеродное электричество - точка опоры для рычага Архимеда, точка рычага, которая делает возможным перемещение остального мира