"Yandex" axtarış sisteminin xəritə xidməti Rusiyanın Qərb sərhədləri yaxınlığında yerləşən və əksəriyyəti hərbi-sənaye kompleksi ilə orduya aid olan 119 strateji obyekti gizlədib. "AzPolitika" xəbər verir ki, bu barədə Danimarkanın DR, Norveçin NRK və Estoniyanın "Delfi" nəşrləri ilə birgə araşdırma aparan İsveçin SVT nəşri məlumat yayıb.

Jurnalistlərin məlumatına görə, "Yandex" Rusiya ərazisindəki şəkilləri bulandırmağa (pikselləşdirməyə) nisbətən yaxın vaxtlarda başlayıb. Məsələn, 2018-ci ildə xəritələrdə hələ heç bir dumanlı və ya gizlədilmiş sahə yox idi.

Bu prosesin hüquqi tərəfinə gəldikdə, 24 dekabr 2024-cü ildə Moskva məhkəməsi "Yandex" şirkətinin üzərinə Ryazan Neft Emalı Zavodunun (NEZ) görüntülərini gizlətmək öhdəliyi qoyub. Bu qərar zavodun Ukrayna tərəfindən bir neçə dəfə hədəfə alınmasından (hücumundan) sonra qəbul edilib.

Məhkəmədə nəzarət qurumunun nümayəndəsi bildirib ki, hərbi-sənaye kompleksi sahəsində qanunvericiliyin yoxlanılması zamanı şirkətin açıq xidmətində strateji əhəmiyyətli obyekt olan NEZ barədə strateji məlumatların yer aldığı aşkarlanıb.

Məhkəmə iclası zamanı şirkət nümayəndəsi prokurorun iddiasına etiraz etsə də, məhkəmə belə qənaətə gəlib ki, bu cür açıq məlumatlar dövlətin müdafiə qabiliyyətinə zərbə vurur və Rusiya Silahlı Qüvvələrinə materialların vaxtında çatdırılmasına mənfi təsir göstərə bilər.

Araşdırma zamanı hansı gizli obyektlər üzə çıxıb?

Jurnalistlərin analizinə əsasən, Rusiyanın Qərb sərhədi yaxınlığında ümumilikdə 119 dumanlı (gizlədilmiş) sahə tapılıb. Aşkar edilən obyektlərin təsnifatı belədir:

  • 31 obyekt: Müdafiə sənayesi, hərbi təmir, tədqiqat və layihələşdirmə mərkəzləri;
  • 29 obyekt: Hərbi hava bazaları (aerodromlar);
  • 16 obyekt: Hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemləri, radarlar və rabitə vasitələri;
  • 12 obyekt: Hərbi dəniz bazaları, gəmiqayırma və təmir zavodları;
  • 11 obyekt: Logistika, yanacaq və sursat anbarları;
  • 6 obyekt: Qarnizonlar və hərbi təlim mərkəzləri;
  • 4 obyekt: Nüvə silahı ilə bağlı strateji sahələr;
  • 4 obyekt: Kosmik fəaliyyət müəssisələri;
  • 3 obyekt: Atom elektrik stansiyaları və ya nüvə enerjisi sahəsində tədqiqat mərkəzləri;
  • 3 obyekt: Təyinatı məlum olmayan gizli hərbi zonalar.

Nəşr qeyd edir ki, obyektlərin xəritədə bulandırılmasının əks təsiri də yarana bilər. Siyasətdə buna "Streyzand effekti" deyilir – yəni, məlumatı gizlətmək cəhdləri, əksinə, ona olan marağı daha da artırır və diqqəti məhz həmin gizli nöqtələrə cəlb edir.

"Mənim fikrimcə, senzura cəhdləri çəkilən əziyyətə dəyməz. Analitiklər digər qlobal peyk xidmətlərinə müraciət etməklə bu qadağadan yan keçə bilərlər, rəqiblər isə müşahidə aparmaq üçün onsuz da öz hərbi peyklərindən istifadə edirlər", – deyə nüvə silahı üzrə ekspert Mett Korda bildirib.

Rusiyanın NATO sərhədlərində hərbi gücünü artırması

Bundan əvvəl Rusiyanın NATO sərhədləri yaxınlığında hərbi mövcudluğunu gücləndirdiyi barədə məlumatlar yayılmışdı. Söhbət yeni kazarmaların tikilməsindən, mövcud bazaların genişləndirilməsindən və şəxsi heyətin sayının artırılmasından gedirdi.

Həmçinin Finlandiyanın "Yle" nəşri yazmışdı ki, Rusiya Finlandiya sərhədində yeni hərbi baza inşa edir. Obyektin Kareliya Respublikasında, Petrozavodsk yaxınlığındakı Novaya Vilqa kəndində ucaldıldığı bildirilirdi. Ekspertlərin fikrincə, bu baza 6 minə qədər hərbçini qəbul edə bilər, lakin onun tam hazır vəziyyətə gətirilməsi illər aparacaq.

"AzPolitika.info"