Azərbaycanda son on ildə əhalinin məskunlaşma xəritəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişib. 

"AzPolitika" xəbər verir ki, 2015–2025-ci illəri əhatə edən rəsmi statistik göstəricilər göstərir ki, əhali artımı əsasən Bakı və Abşeron iqtisadi rayonunda cəmləşib. Bir sıra rayon və şəhərlərdə əhali sürətlə artdığı halda, bəzi bölgələrdə isə azalma qeydə alınıb.

Hazırda ölkənin ən böyük yaşayış məntəqəsi 2 milyon 351 min nəfərlə Bakı şəhəridir. Onu 470,9 min nəfərlə Naxçıvan Muxtar Respublikası, 434 min nəfərlə Abşeron rayonu və 427,6 min nəfərlə Sumqayıt şəhəri izləyir.

Son on ilin ən diqqətçəkən göstəricisi Abşeron rayonuna məxsusdur. Rayonun əhalisi 114 faiz artaraq ölkə üzrə ən yüksək göstəricini nümayiş etdirib. Bu artımın əsas səbəbləri Bakının genişlənməsi, yeni yaşayış komplekslərinin tikilməsi, nəqliyyat imkanlarının yaxşılaşması və paytaxtda mənzil qiymətlərinin yüksək olması fonunda insanların Abşerona köçməsidir.


Əhali artımına görə növbəti yerlərdə Sabunçu (+40,1%), Xəzər (+28,6%) və Binəqədi (+19,7%) rayonları qərarlaşıb. Hər üç rayon son illərdə yeni yaşayış massivləri, metro və yol infrastrukturu, həmçinin fərdi ev tikintisinin genişlənməsi hesabına sürətlə böyüyüb.

28,4 faiz artımla Sumqayıt şəhəri də ən sürətlə böyüyən yaşayış məntəqələrindən biridir. Paytaxta yaxınlığı, sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti və yeni yaşayış kompleksləri şəhərin əhali artımını sürətləndirən əsas amillər sırasındadır.

İlk onluğa daxil olan Biləsuvar, Qusar, Yardımlı və Saatlı rayonlarında artım 9–10 faiz arasında dəyişir. Bu rayonlarda artım əsasən təbii artım hesabına baş verib və Bakı-Abşeron zonası ilə müqayisədə xeyli aşağıdır.

Digər tərəfdən, ən böyük azalma Xankəndi şəhərində (-92,1%), Xocavənd (-71,1%), Xocalı (-43,3%), Şuşa (-21,5%), Kəlbəcər (-18%) və Ağdam (-8,3%) rayonlarında qeydə alınıb. Bu göstəricilər əsasən son on ildə regionda baş verən hərbi-siyasi proseslər, inzibati dəyişikliklər və əhalinin yenidən yerləşdirilməsi ilə əlaqədardır. Buna görə də bu rəqəmləri digər rayonlarla eyni səbəblərlə müqayisə etmək düzgün olmaz.

Paytaxtın mərkəzi rayonlarından olan Yasamalda əhalinin 20,3 faiz azalması diqqət çəkir. Bu tendensiya köhnə yaşayış fondunun sökülməsi, genişmiqyaslı yenidənqurma layihələri və sakinlərin Bakının kənar ərazilərinə, xüsusilə Abşeron və yeni yaşayış massivlərinə köçməsi ilə izah oluna bilər.

Naftalan şəhərində 11,3, Pirallahı rayonunda isə 5,5 faiz azalma qeydə alınıb. Hər iki ərazidə əhali artım tempinin zəif olması və miqrasiya prosesləri statistikaya təsir göstərib.

Statistika göstərir ki, son on ildə əhali artımı əsasən Bakı və Abşeron yarımadasında cəmləşib. İnsanlar daha çox iş yerləri, ali təhsil imkanları, səhiyyə xidmətləri və inkişaf etmiş infrastruktur səbəbindən iri şəhərlərə köçürlər. Bunun nəticəsində paytaxt ətrafında yeni yaşayış massivləri sürətlə böyüyür, bir sıra regionlarda isə əhali artımı ya zəifləyir, ya da mənfi göstəriciyə çevrilir.

Mütəxəssislərin fikrincə, regionlarda məşğulluğun artırılması, yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması və sosial infrastrukturun gücləndirilməsi kəndlərdən şəhərlərə köçün tempini azaltmaq üçün əsas istiqamətlərdən biridir.

Qeyd edək ki, 2025-ci ilin məlumatlarına görə, hazırda rayon və şəhərlərdə əhali sayı belədir:

№ƏraziƏhali
1Bakı şəhəri2,351,300
2Naxçıvan 470,900
3Abşeron rayonu434,000
4Sumqayıt şəhəri427,600
5Sabunçu rayonu331,300
6Gəncə şəhəri331,000
7Binəqədi rayonu308,600
8Xətai rayonu277,000
9Lənkəran rayonu228,100
10Masallı rayonu227,700
11Nəsimi rayonu219,500
12Cəlilabad rayonu219,200
13Şəmkir rayonu218,300
14Suraxanı rayonu208,900
15Xəzər rayonu206,200
16Yasamal rayonu194,200
17Nizami rayonu185,900
18Şəki rayonu184,800
19Sabirabad rayonu181,800
20Nərimanov rayonu181,200
21Tovuz rayonu177,900
22Ağdam rayonu175,700
23Xaçmaz rayonu175,400
24Quba rayonu171,300
25Bərdə rayonu157,800
26Salyan rayonu140,300
27Ağcabədi rayonu136,800
28İmişli rayonu132,400
29Füzuli rayonu131,500
30Zaqatala rayonu130,600
31Yevlax rayonu130,000
32Kürdəmir rayonu119,200
33Göyçay rayonu119,100
34Qaradağ rayonu117,700
35Şərur rayonu113,600
36Astara rayonu112,800
37Saatlı rayonu111,200
38Qəbələ rayonu109,600
39Ağdaş rayonu107,600
40Biləsuvar rayonu107,400
41Şamaxı rayonu106,500
42Mingəçevir şəhəri103,100
43Qusar rayonu102,800
44Goranboy rayonu102,300
45Beyləqan rayonu102,100
46Səbail rayonu102,000
47Gədəbəy rayonu101,200
48Balakən rayonu101,000
49Naxçıvan şəhəri97,900
50Qazax rayonu96,500
51Neftçala rayonu87,600
52İsmayıllı rayonu87,500
53Lerik rayonu86,800
54Ağstafa rayonu86,700
55Şirvan şəhəri85,800
56Ucar rayonu85,500
57Ağsu rayonu81,000
58Babək rayonu78,100
59Hacıqabul rayonu76,400
60Laçın rayonu76,100
61Tərtər rayonu76,000
62Cəbrayıl rayonu73,500
63Kəlbəcər rayonu72,400
64Yardımlı rayonu69,200
65Göygöl rayonu65,100
66Zərdab rayonu59,700
67Samux rayonu58,800
68Şabran rayonu58,800
69Qax rayonu58,300
70Ordubad rayonu50,800
71Culfa rayonu48,200
72Qobustan rayonu47,500
73Oğuz rayonu44,700
74Zəngilan rayonu42,900
75Siyəzən rayonu42,000
76Qubadlı rayonu37,300
77Kəngərli rayonu33,800
78Daşkəsən rayonu33,400
79Şahbuz rayonu25,300
80Şuşa rayonu25,200
81Sədərək rayonu23,200
82Pirallahı rayonu18,800
83Xızı rayonu16,800
84Xocalı rayonu15,600
85Xocavənd rayonu12,400
86Naftalan şəhəri8,600
87Xankəndi şəhəri4,400

E. Bəyməmmədli

"AzPolitika.info"