"BU MƏSƏLƏNİ İLK DƏFƏ AÇIQLAYACAM, QOY TARİXDƏ QALSIN..." -  Vahid Əhmədovdan sensasiyalı açıqlamalar (Müsahibə)

"Elə bilirsiniz ki, Bakıdakı ermənilər Ermənistanı müdafiə etmir? Arxivlər açılmalıdır və  kimin  kim  olduğu  bilinməlidir”

“Aprel döyüşlərini davam etdirmək lazım idi...Artıq müharibə məsələsində güzəştə getməyə yol yoxdur”

“Rusiya Dağlıq Qarabağın açarını itirib, indi o açar öz əlimizdədir”

Modern.az saytı “Qarabağ söhbəti” layihəsi çərçəvəsində  Milli Məclisin deputatı Vahid Əhmədovdan müsahibə götürüb. Maraqlı açıqlamalarla zəngin müsahibəni "AzPolitika.info"-nun oxucularına təqdim edirik:

- Vahid müəllim, bu dəfə sizinlə tamam fərqli formatda söhbət edəcəyik. Dağlıq Qarabağ mövzusu ətrafında həmsöhbət olmaq istəyirik. 1980-ci illərin sonlarında Qarabağın başını qara buludlar almağa başladı. Maşınqayırma zavodlarına rəhbərlik etdiyiniz illərdə Qarabağla bağlı düşüncələriniz nədən ibarət idi?

- Dağlıq Qarabağ münaqişəsi 1988-ci ildə adi Topxana meşəsində bir ağacın qırılması ilə başlayan hadisə olub. Düzdü, o zamanlar Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatı dirçəlməyə başlamışdı. Demokratik fikirli insanlar, istər ziyalı, istərsə də qeyri-ziyalı olsun, azadlıq  hərəkatına qoşulmuşdular. Bilirsiz ki, Azadlıq meydanında mitinqlər keçirilirdi. Ən ciddi məsələlərdən biri də Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpa olunması idi. Buna da 1991-ci ilin 18 oktyabrında nail olduq. Bu müddətdə ən narahatedici məsələ Qarabağ məsələsi idi. Məsələ çox ciddi idi. O zaman Azərbaycan SSRİ-nin tərkibində idi. Dediyiniz kimi, 3 zavoda rəhbərlik edirdim. Bizim zavodda hərbi texnikaların istehsalına da başlanılmışdı. Bu silahlarla Qarabağa yardım etmək məqsədimiz vardı. Əlbəttə, Qarabağla bağlı aparılan siyasət düzgün siyasət olmadı. Həmçinin, Ermənistanı müdafiə edən qüvvələr vardı. Xüsusilə, Rusiya Ermənistanı çox ciddi müdafiə edirdi. Eyni zamanda,  digər dövlərlər də vardı ki, erməni lobbisi güclü olduğundan Ermənistanı müdafiə edir, bizi isə dəstəkləmirdi. İndi  bizə qarşı ikili standartlar olduğu kimi, o zaman da mövcud idi. Bütün bunlara baxmayaraq, o zaman əhali çox vətənpərvər idi. İntellektual səviyyəsi güclü olan şairlərimiz, yazıçılarımız digər mədəniyyət xadimlərimiz irəlidə gedirdi. Zavodlarda,  fabrikərdə çalışanlar Qarabağ məsələsinə çox ciddi yardımlar etmək istəyirdilər.

- Bu qədər dəstək olduğu halda, Qarabağı müdafiə edə bilmədik. Səbəb nə idi?

- O zamankı hakimiyyətə rəhbərlik edən Əbdürrəhman Vəzirovun dövründə ən böyük cinayət ondan ibarət oldu ki, Qərbi Azərbaycandan çıxarılan azərbaycanlıları gətirib Bakıda yerləşdirdilər. Bu, ən böyük cinayət idi. Belə etmək olmazdı. Buna  qarşı etirazlar, müəyyən görüşlər oldu. Ancaq heç nəyə nail ola bilmədik. Moskva düyməni basmışdı. Rəhbərlik, dövlət başçısı güclü insan olsaydı, bunlar da baş verməzdi. Güclü ordumuz yox idi.

Bizim müstəqilliyimizi o qədər də qəbul edə bilmirdilər. Ciddi proseslər 1990-cı illərdə başladı. 20 Yanvar hadisələri baş verdi, əhalini qırdılar. Çünki Azərbaycanın müstəqil olmasını istəmirdilər. 1991- ci ilin martında müstəqilliklə bağlı məsələ gündəmə gələndə Dağlıq Qarabağ məsələsi ətrafında da  müəyyən addımlar atılmağa başladı. Bakıda və Moskvada müəyyən müzakirələr getdi. Müzakirələrin getməsinə baxmayaraq, torpaqların düşməndən təmizlənməsinə nail olunmadı. Dağlıq Qarabağ üçün ən ciddi problem 1992-ci ildə yarandı. Hakimiyyət dəyişikliyi baş verdi. Rusiya müəyyən qədər hakimiyyətə gələn demokratik qüvvələri qəbul etmirdi. Heç etmək fikri də yox idi. Çünki müstəqil dövlət kimi Azərbaycanın yaşamasını istəmirdilər. Açığını deyəcəm: 1992-ci ildə insanların əhval-ruhiyyəsi daha yüksək idi.

- Bugünkündən də?

- Əlbəttə. Məsələn, o vaxtlar Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində OMON dəstəsi vardı. Qarabağ savaşlarında vuruşan əsasən onlar idi. Yəni ordu ciddi formalaşmasa da, milis dəstələrimiz torpaqların müəyyən qisminin azad edilməsində iştirak etdilər. Sonradan isə bəzi insanlar siyasətə qoşulmağa başladı. Hansı ki, siyasətə qoşulmamalı idilər. Siyasətə qoşulandan sonra vəziyyət daha da ağırlaşmağa başladı. Bəzi insanlar demokratik qüvvələri qəbul etmirdilər. Onların  Moskva ilə çox ciddi əlaqələri vardı. Necə deyərlər, hələ Sovet imperiyasının dadını itirməmişdilər. Sovet hakimiyyətinin bərpa olunmasını istəyirdilər. Təsəvvür edin, Azərbaycanın müstəqilliyinə səs verəndə 356 nəfər deputat idik. 356 deputatın 100 nəfərindən çoxu səsvermədə iştirak etmədi. Bir sözlə, qarmaqarışıq vəziyyət idi.

- Hadisələrin və o zamankı hakimiyyətin içində olan birisi kimi növbəti sualıma cavab vermək haqqınız var. Qarmaqarışıq vəziyyət olsa da, Qarabağın itirlməsində Xalq Cəbhəsi hakimiyyəti  günahlandırılır. Halbuki hadisələr 1988-ci ildə başlamışdı. Sizcə, niyə?

- Düzdür,  o zamankı hakimiyyətin  günahı  var  idi,  amma  Qarabağın itirilməsində günahlandırılmasını o qədər də doğru qəbul etmirəm. Çünki dövlət yox idi, dövlət yeni qurulmuşdu. Bu dövlətin qurulmasına mane olan qüvvələr həddindən artıq çox idi. Bu qüvvələr həm daxildən,  həm də xaricdən idi. Bizə  İrandan, Rusiyadan təzyiqlər olurdu. Avropa dövlətlərinin çoxu bizi qəbul etmirdi.  1991-ci ilin 18 oktybarında müstəqillyimizi bərpa edərkən Türkiyə, Pakistan, Rumıniya kimi dövlətlər bizi  tanıdı. Həmin vaxt  mən, Etibar Məmmədov (AMİP lideri) və  digər  deputatlar Pakistana getdik, baş nazirlə görüşdük. Bizi tanıdılar. Dövlət yeni qurulduğundan atributları, ordusu  yox idi. Zavodlar işləmirdi.

Bu məsələni heç yerdə açıqlamamışam, ilk dəfə sənə söyləyəcəm: qoy tarixdə qalsın. Deməli,  1993-cü ilin  avqust ayı olardı.  Baş nazirin birinci müavini idim. Gecə saat 1 olardı, evə yenicə daxil olmuşdum. Heydər Əliyevin köməkçisi  mənə zəng etdi. Dedi ki, Heydər Əliyev səninlə təcili danışmaq istəyir. Evdə hökumət telefonu vardı. “Eşidirəm” dedim. “Təcili dur yanıma gəl” söylədi. Dərhal Heydər Əliyevin yanına getdim. İçəri girəndə gördüm qəbulda 15-ə yaxın adam var. Baş nazirin müavini Abbas Abbasov, indiki baş nazirin müavini Əli Həsənov, rəhmətlik baş prokuror Murad Babayev, deputat Arif Rəhimzadə və digərləri...  Mənə həmişə Vahid müəllim deyə müraciət edirdi. Heydər Əliyev mənə dedi ki, “Vahid müəllim, Füzuli-Zəngilan tərəfdə vəziyyət çox ağırdı. İstəyirəm ki, ora gedib bizə dəqiq məlumat verəsən”. Biz gecə ilə çıxdıq. Beyləqanda düşərgə qurdum. Abbas Abbasovu bir dəstə ilə Zəngilan-Qubadlı tərəfə göndərdim Özüm isə səhərə yaxın 15-20 maşınla Füzuli-Cəbrayıl tərəfə getdim. Füzuliyə dönən yerdə hərbçilər bizi saxladı. General Zaur Rzayev də yanımda idi. Hərbçilər mənə məruzə etdilər ki, “Nəcməddin Sadıqov maşın  karvanını  saxlatdırıb, çünki  müharibə gedir. Ora girmək olmaz”.  “Ali baş komandanın göstərişi var. Ölüm də olsa getməliyəm” deyib Füzuliyə doğru irəlilədik. Horadizdən  keçib  Fizuliyə yaxınlaşanda gördüm ki zabitlər, əsgərlər geri qayıdır. Zaur Rzayevə komanda verməsini xahiş etdim. O da komanda verib qaçanları saxlatdırdı. Niyə qaçdıqlarını soruşanda  “ermənilər Füzulini tutublar” cavabını verdilər. Həmin vaxt orada uzun söhbətimiz  oldu. Dedim ki, “mən Füzuliyə mütləq daxil olmalıyam”. Füzuliyə daxil olanda heç kimi görmədik, nə erməni, nə də azərbaycanlı vardı. Sürücüyə maşını  İcra hakimiyyətinə sürməyi əmr etdim. İcra başçısının otağına  keçəndə bir stəkan su istədim. Mənə bir stəkan su gətirdilər. Dedim ki, “gördüz, burda nə erməni var, nə də azərbaycanlı. Deməli, kimsə burada təxribat törədib. Ona görə də torpağı qoyub çıxıblar”.

 

- Kim idi o təxribatı törədən?

- Bilmirəm,deyə bilmərəm.

- Hər halda kim olduğunu bilirsiz?

- Nə isə... Ordan çıxıb Cəbrayıl tərəfə yollandıq. Cəbrayılda post vardı, o postda bizi yenə saxladılar ki, “girmək olmaz”. Ancaq biz Cəbrayıla da daxil olduq. Cəbrayılda da heç kim yox idi. İcra hakimiyyətinə gedib bir stəkan su içdik. Sonra Beyləqana gəlib vəziyyəti Bakıya məruzə etdim. Mənim üçün ən ağrılı vəziyyət bu idi. Ola bilər ki, atışma olub. Ancaq kimsə təxribat törətmişdi ki, insanlar torpağı qoyub çıxmaq məcburiyyətində qalsınlar.

- Sizcə, bu təxribat əməlini həyata keçirənlər sapı özümüzdən olan baltalar idi, yoxsa, xarici qüvvələr?

- O barədə bir söz deyə bilmərəm. Onu məxfi orqanlar yaxşı bilir. Əsas odur ki, fakt faktlığında qalır. Deyim ki, bizim insanlar döyüşkən deyil, bu yanlışdır. Bizimkilər döyüşkən idi. Bu məsələdə heç bir problem yox idi.

- Baş nazirin o zamankı müavini olmuş  Abbas Abbasov  Zəngilan-Qubadlı tərəfdə vəziyyət barədə sizə nə məlumat vermişdi?

- Abbas Abbasovun Zəngilan-Qubadlı tərəflərdə xidməti böyük olub. Çünki camaat Araz çayını keçməli idi.  Abbas Abbasovun köməkliyi sayəsində  çayı keçərkən insan tələfatı olmadı.

- Vahid müəllim, 1992-ci ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı Helsinki Yekun Aktına imza atanlardan da biri sizsiz.  Yekun Aktına görə,  ATƏT-in Minsk qrupu yaradıldı. Ancaq bu günə kimi o sənəf bir işə yaramır. Bu barədə sizin də fikirlərinizi eşitmək istəyirik.

- 1992-ci ildə mən baş nazir əvəzi kimi Helsinki görüşünə qatılmışdım. Rəhmətlik Əbülfəz Elçibəy, rəhmətlik Vəfa Quluzadə və xarici işlər naziri Tofiq Qasımov da orada idilər. Bizi Leninqradda Sobçakla Putin qarşıladı. Putin o zaman Sobçakın müavini idi. Sonra bizi Helsinkiyə yola saldılar və ora gedib sənədə qol çəkdik. Təəssüf ki, dediyiniz kimi, 1992-ci ildə Yekun Aktında ATƏT-in Minsk qrupu yaradılsa da, 27 ildir ki, heç nəyə nail ola bilmədik. Bircə atəşkəsə nail olduq.

- Ancaq atəşkəs məsələsində də fikirlər haçalanır. Bəzilərinə görə, atəşkəs uzandıqca Ermənistan qazanır, Azərbaycan isə itirir. Siz necə düşünürsüz?

- Atəşkəsin elan olunmasının müsbət tərəfləri var. Məsələn, müəyyən illər oldu ki Azərbaycanda  yaradıcılıq işləri getdi. Neft müqavilələri imzalandı. Ancaq biz Dağlıq Qarabağı geri qaytara bilmədik. Açığı, atəşkəsin bu qədər uzanması lazım deyildi. Ümumiyyətlə, tarix göstərir ki, müharibəsiz heç kim torpaq azad etmir. Həmişə öz fikrimdə qalmışam. Torpaq  yalnız müharibə yolu ilə azad edilir.

- Ancaq müharibə edən dövlətlərdə də torpağı geri qaytarmaq olmur. Yaxın Gürcüstan və Ukrayna məsələsini nümunə göstərmək olar. Sizcə, müharibə olarsa, Qarabağı geri qaytara bilərik?

- Başa düşürəm. Bölgədə Qarabağdan sonra da qanlı hadisələr baş verdi. Gürcüstanda Abxaziya, Cənubi Osetiya, Ukraynada Donetsk, Luqansk kimi ərazilərdə  müharibəni Rusiya  etdi. Bəzən deyirlər ki, bunu Rusiya  özbaşına edir. Rusiya da bunu özbaşına etmir. Ümumi razılıq əsasında planlar qurulur. Açığı, sizə deyim ki, burada müsəlman-xristian məsələsi daha çox qabardılır. Qərbin əli ilə Şərqdə baş verənləri çox yaxşı bilirik. Ona görə də Qarabağın geri qaytarılmasında özümüzə güvənməliyik.

- Deyirsiz ki, Qarabağı ancaq müharibə ilə geri ala bilərik?

- Sülh danışıqları da aparmaq lazımdır. Ancaq biz ildə orduya kifayət qədər pul ayırırıq. Kifayət qədər silahlar alırıq. Bunlar nədən ötrüdür?! Ondan ötrüdür ki, öz torpaqlarımızı  azad edək. Gec-tez azad etmək lazımdır. Nə qədər tez azad etsək, o qədər yaxşı olar. Deyirlər ki, Rusiya Qarabağı azad etməyə qoymaz. Rusiya gedib Gürcüstanı, Ukraynanı işğal edəndə qoymamaydılar da!... Avropa əngəl olaydı da...Hansı ki, Ukraynanın təhlükəsizliyinə 4 dövlət imza atıb. Rusiya, Fransa Amerika  demişdi ki, nüvə silahı olmasa, biz Ukraynanın təhlükəsizliyini təmin edəcəyik. Nə oldu bəs?! Burada maraqlar toqquşur. Ona görə də Azərbaycan torpaqlarını nə qədər tez azad etsə, bir o qədər yaxşı olar. Kimisə gözləməli deyilik. “Kimsə necə baxacaq”  məsələsi çoxdan keçib. 2016-cı ilin aprel hadisələri  göstərdi k,i  ordumuzun  buna  imkanı  var. Onu davam etdirmək lazım idi. Artıq müharibə məsələsində güzəştə getməyə yol yoxdur.

- Ermənistan hakimiyyəti son vaxtlarda hədələyici açıqlamalar verir. Baş nazir Nikol Paşinyan “Qarabağ Ermənistandır”,-deyə bəyan edib. Paşinyanın bu açıqlamaları verməkdə məqsədi nədir?

- Paşinyan faktiki olaraq azğınlaşmış bəyanatlar səsləndirir. Hətta Sarkisyanın bir açıqlamasını oxudum: - “Dağlıq Qarabağ heç zaman Azərbaycanın tərkib hissəsində olmayacaq” deyir. Bu hələ hakimiyyətdən kənarlaşdırılan adamdır. Köhnə separatçıdır, azərbaycanlıları qırıb. Paşinyan da Qarabağa gəlib yollar çəkir, tarixi abidələri söküb yerində başqa şeylər tikir. Qarabağı faktiki olaraq özününküləşdirirlər. Münaqişənin həll yolu müharibədir. Millət ayağa qalxıb torpağını azad etməlidir.

- Vahid müəllim, siz 1980-ci illərdə 3 zavoda rəhbərlik etmisiz.  İndi Bakıda 30 minə yaxın erməninin yaşadığını deyiriksə,  o vaxtlar bu rəqəm daha çox idi. Zavodunuzda erməni fəhlələr çalışmamış olmazdı.  Bəs onların Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə münasibətləri necə idi?

- Erməni ermənidir. Hətta müavin vəzifəsində olanlar vardı ki, sonradan onları dəyişdirdim. Elə bilirsiz ki, Bakıdakı həmin 30 min erməni Ermənistanı müdafiə etmir? Edir, inanın mənə. Ürəklərində başqa, dildə tamam başqa söz deyirlər. Tarix boyu ermənilər heç zaman bizimlə yola getməyib. 1905-1906, 1918, 1948-53, 1988-ci ildən ta bu günə kimi.

- Birinci müstəqilliyimizlə ikinci müstəqilliyimiz arasında bir paradoksallıq var. Birinci müstəqilliyimizi  indiki Yerevanı Ermənistana bağışladıqdan sonra əldə etdik. İkinci müstəqilliyimizi isə əldə edib daha sonra Dağlıq Qarabağı itirdik...

- Birinci müstəqilliyimizdə cəmi 23 ay yaşadıq. Böyük tarix deyildi. İrəvan məsələsini tarixçilər daha yaxşı izah edər. İkinci müstəqilliyi əldə edib Dağlıq Qarabağı itirməyimizin əsas səbəbi o idi ki, erməni lobbisi çox güclü idi. Biz Azərbaycan dövləti olaraq ciddi lobbi işini qura bilməmişik. Düzdü, kifayət qədər maliyyə imkanları olan insanlar var. Həm Azərbaycanda, həm Rusiyada, həm də Avropada belə insanlarımız mövcuddur. Ancaq bu imkanlı şəxslər Azərbaycan lobbisini yaratmağa nail ola bilməyib. Yadıma gəlir, Ermənistanın ən ağır günündə Şarl  Aznaur ildə  100 milyon dollar pul verirdi. Ermənistanın büdcəsində pul yoxdur. Onları dolandıran insanlar var. Dağlıq Qarabağ məsələsində Moskvanın rolu böyük oldu. Moskva Azərbaycanın müstəqiliyini həzm edə bilmədi. Qafqazda neft-qazla zəngin olan yeganə dövlət Azərbaycandır. Bunu hamı bilir. Tarix boyu  mübarizələrin 99%-i neftin, qazın üzərində olub.  O vaxt hakimiyyət davası da çox ciddi məsələ idi. Müstəqillik yenicə əldə olunmuşdu. Demokratik olmalarına baxmayaraq, idarəetmə üsulları zəif, bacarıqları yox idi. O vaxt hakimyyətdə 50-50-yə idi. 50% kommunistlər, 50% demokratlar gəlmişdi. Çalışırdıq ki, insanlar iqtisadi cəhətdən əziyyət çəkməsinlər.

- Kommunist partiyasının üzvü olmusuz. Partiya üzvü ola-ola Qarabağın azadlığı uğrunda gedən etirazlara qoşulmusuz. Həm də vəzifədə idiz. Rusiya bu məsələdə hansı mövqeyi sərgiləyirdi? Sizə hər hansı mane olurdumu?

- Rəhbərlik etdiyim zavod birbaşa Moskvaya tabe idi. SSRİ maşınqayırma naziri, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Lukyanenko dostum idi. Onunla  tez-tez görüşürdüm. O bizi dəstəkləyirdi. Ancaq mənə ən çox təzyiq Moskvada yox, Bakıda oldu. Məni Bakıda bir neçə dəfə həbs də etmək istəyiblər. Bilirsiz, kommunist olsam da,  demokratik fikirli idim. Vəzifədə olan bəzi insanlar vardı ki, mənim tərəfimdə idilər. Onların sayəsində həbs olunmaq təhlükəsindən qurtulmuşam.

- Bayaqkı sualıma yenidən qayıtmaq istəyirəm. Dağlıq Qarabağ məsələsində Cəbhə hakimiyyətini daha çox ittiham edirlər. İsa Qəmbərin, Yaqub Məmmədovun, Etibar Məmmədovun da adı günahkarlar sırasında çəkilir. Bunlardan kimdi günahkar?

- Sizə deyim də. Bu məsələdə vəzifədə olanı da, vəzifədən gedəni də  günahlandırmaq olar. Hamını müdafiə etmək fikrində deyiləm. Müəyyən səhvlər olub.

- Məsələn, Şuşanın işğalında Ayaz Mütəllibovun adı çəkilir.

- Səhvlərin olduğunu heç kim inkar etmir. Bir məsələni də nəzərə almaq lazımdır ki, o zaman dövlət yox idi, yeni-yeni qurulurdu. İdarəetmə sistemində müəyyən dəyişikliklər gedirdi. Hakimiyyətdə bir-birini qəbul etməyən insanlar vardı. Ümumi götürəndə hamımız günahkarıq. Çox istərdim ki, Dağlıq Qarabağ məsələsini gələcək nəsillərə saxlamayaq. Bunu həll etməliyik.

- İctimaiyyətdə belə fikirlər var ki, Qarabağ münaqişəsinin  uzadılması onun  unudulmasına hesablanıb. Nə dərəcədə doğru fikirlərdir?

- Atəşkəsin üzərindən  25 il keçib. Bu böyük vaxtdır. Yeni nəsil yetişir. Ancaq Qarabağı unutdurmaq mümkün deyil.

-Ən yeni nəsil Qarabağ məsələsini necə anlayacaq?

- Niyə ki, tarix var. Bu elə-belə məsələ deyil.

- Ancaq İrəvanı bu gün istəmirik. Halbuki, o da tarixdir.

- Ona görə də münaqişə tez həll edilməlidir. Paşinyan deyir ki, gücünüz varsa, gəlin Qarabağı alın! Bundan artıq adama nə deyərlər?! Faktiki olaraq bizim millət üçün təhqirdir. İnandırım sizi ki, istənilən vaxt gedib vuruşmağa hazıram. 1992-ci ildə neçə dəfə Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişəm.

- Bayaq Abbas Abbasovun adını çəkdiniz. O da sizinlə döyüşlərdə iştirak edib?

- Abbas Abbasov da, Allahşükür Paşazadə də, başqa dövlət adamları də Qarabağa gedib.

- Siz müharibədə tam olaraq döyüşmüsünüz?

- Bəli,bəli... Ağdamda gedən döyüşlərdə erməni gülləsinə də tuş gəlmişəm. Pənah Hüseynlə birgə atəş altında da olmuşuq. Söhbət ondan getmir. Həyatdı da... Bir dəfə verilibsə, gec-tez alınacaq. Bizim millət döyüşkən millətdir. 1992-93-cü  illərdə öz gözümlə görmüşəm ki, bizim uşaqlar necə fədakar idilər. Ad çıxaran insanlarımız olub ki, ermənilər onlardan qorxurdu. İnsanlarda vətənpərvərlik hissini qaldırmaq lazımdır. Televiziyada  ciddi  verilişlər  hazırlanmalıdır.

- Sanki əks-təbliğat gedir. Eləmi?

- Ciddi islahatlar getməlidir. Demirəm ki, yasa bataq. Ancaq vətənpərvərlik hissini artıran verilişlər olmalıdır.

- Vahid müəllim, Azərbaycanda “5-ci  kolon”un olduğunu deyirlər. Sizcə, nə dərəcədə haqlıdırlar?

- Deyənlərə haqq verirəm. Çünki bu   məsələdə  Azərbaycanda  problem  qalır. Bu yaxınlarda deputat Siyavuş Novruzovun arxivlərin açılması ilə bağlı müsahibəsini oxudum. Mən də arxivlərin açılmasının tərəfdarıyam. Arxivlər açılmalıdır və  kimin  kim  olduğu  bilinməlidir.

- Ancaq Ayaz Mütəllibovla bir dəfə arxivlərin açılması ilə bağlı söhbət edirdik. Dedi ki,  arxivdə gizli nələrsə qalmayıb.

- Elə söhbət yoxdur. O  “yoxdur” deməklə deyil axı!..  Siyasətdə olanlar bunu yaxşı bilir.

- 1991-ci ilin martında SSRİ-nin saxlanmasına imza atan bir neçə şəxsə “bunu niyə etmisiniz” sualını verəndə,  kor-koranə şəkildə, bilmədən etdiklərini deyiblər. 1991-ci ilin 18 oktyabrında əldə etdiyimiz müstəqilliyə razı olduqlarını söyləyiblər. Haqlıdırlarmı?

- İndi vaxt keçib. Zaman hər şeyi yerinə qoyub. Mən təlatümlərin hər zaman içində olmuşam. Ad çəkməyəcəm. İndiki bəzi millət vəkilləri vaxtilə deyirdilər “Azərbaycan heç zaman müstəqil yaşaya bilməz. Bu mümkün deyil”. Biz isə sübut etdik ki, Azərbaycan müstəqil yaşaya bilər. Bu gün Azərbaycan regionda ən qüdrətli, dünyada isə inkişaf etmiş dövlətlərdən biridir. Amerikada olanda mənə sual verdilər ki, “sizdə demokratiya niyə inkişaf etməyib?”. Neçə ildir müstəqil olduqlarını soruşanda, “243 il”  dedilər. “Cəmi 28 ildir ki, müstəqilik. İmkan verin biz də müstəqil dövlət kimi yaşayaq, nəsil dəyişsin və sairə” cavabını verdim. Nöqsanlarımız da var. İnkar etmirik. Ancaq inkişafımız da göz önündədir.

- 1991-ci ilin martında SSRi-nin saxlanmasına razı olanlar 1991-ci ilin oktyabrında müstəqillik qazandığımıza şahid oldular. Bəs 1992-ci ildə Dağlıq Qarabağı itirəndə hansı sifətdə oldular?

-Hamı haqqında eyni fikri söyləmək olmaz. Hamısı müəyyən fikirli insanlardırlar. Təəsüf ki,  elə insanlar var, onları bəlkə heç Qarabağ maraqlandırmır.

- Söhbətin əvvəlindəki sualı bilərəkdən sizə ünvanladım. Zavod direktoru ola-ola Qarabağın azadlığına çalışırdınızz. Bu gün vəzifədə olan bəziləri Qarabağı arxa plana atıb.

- Nə demək istədiyinizi anladım. Ancaq  qeyrəti, namusu olan insanlar Qarabağ sevgisi ilə yaşamalıdır. Əvvəllər müstəqillik məsələsi ilə bağlı çox narahat idim. Ancaq 2016-cı ilin aprelində bu narahatlıq aradan qalxdı. Gəncliyimiz çox yaxşı inkişaf edib. Torpağı da geri qaytarmaq olar, ancaq müstəqilliyimizi qoruyub saxlamaq bizim üçün çox önəmlidir. Bəzən deyirlər ki, Dağlıq Qarabağın açarı Rusiyanın əlindədir. Ancaq bu gün o açar itirilib. O açar öz əlimizdədir. Rusiya istəsə də, Qarabağ məsələsini həll edə bilməz. Çünki bir tərəfdə Amerika, digər tərəfdə Avropa dövlətləri var.

- Həmçinin bizə qardaş olan Türkiyə də?!

- Guya Türkiyəni istəyirlər? Türkiyənin üzərində qara buludlar fırlanır. Açığı, Türkiyədən də narahatam. Atatürkün yaratdığı Türkiyəni qoruyub saxlamalıyıq. Çox problemlər var. Çox da dərinə getmə.

- Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına Azərbaycanın üzvlük məsələsi də zamanla gündəmə gətirilib. Bəzi deputat həmkarlarınız KTMT-yə üzv qəbul olmağımızı dəstəklədiyi halda, siyasi ekspertlər bunun fəsadlarını söyləyirlər. Sizcə, Azərbaycan indiki halda KTMT-yə üzv qəbul olmalıdırmı?

- Bilirsiz, istər KTMT, istərsə də Avrasiya Gömrük İttifaqı olsun, həmişə onların əleyhinəyəm. Heç birinə daxil olmamalıyıq.

- Dediyim kimi, bəzi həmkarlarınız daxil olmağımızın tərəfdarıdırlar.

-  Biz siyasətdə olan adamlarıq. Dünyada gedən prosesləri izləyirik, danışıqlar aparırıq. Açığını deyim, bu sahədə İlham Əliyevi dəstəkləyirəm. Azərbaycanı sabit saxlamaq çox çətindir, ancaq  cənab  Prezident  buna  nail  olub. Müstəqillik  və  sabitlik  bizim  Qarabağ  probleminin  həllində  əsas  faktordur.

- Sonuncu sualım ordumuzun Naxçıvan və Qazax istiqamətlərində irəliləməsi və bəzi ərazilərə nəzarəti ələ keçirməsilə bağlıdır. Ancaq Müdafiə Nazirliyi bu barədə ictimaiyyətə geniş açıqlama vermir.

- Açığını deyim. Rəsmi açıqlamaya ehtiyac yoxdur. Əvvəllər də belə hallar olub. Ancaq ictimaiyyətə bu barədə məlumat verilməyib. Əsas odur ki, torpaqlar azad olunsun. Ordumuzla bağlı məndə çoxlu məlumatlar var. Çox güclü silahlarımız var. Artıq bu silahlardan istifadə etməyin vaxtı çatıb. Biz gedib kiminləsə müharibə etmirik. Biz torpaqlarımızı geri qaytarmaq istəyirik. Dağlıq Qarabağı və ona bitişik olan torpaqlarımızı azad etmək istəyirik. Dünyada artıq elə bir proses gedir ki, bu da sərhədlərin tanınması ilə bağlıdır. Mütləq şəkildə dövlətlərin sərhədləri tanınmalıdır.

Şərhlər

Şakir 2019-09-06 19:50:44

Vahi müəllim vokruq-okolo danışır.Qorxu hissi pis şeydir.O bilir və görüb ki. doğru danışmaq Əliyev rejimində necə nəticələr verib.Ona görə onu qınamayın.İnsan yaşamaq istəyir.Tamerlanlar hələ sağdır.

Vidadi 2019-09-06 19:50:44

Vahid bəyin bir fikri ilə razılaşıram.Paytaxt şəhər Bakıda hal-hazırda saysız-hesabsız erməni lobbiləri var.Onların kökü-nəsli ermənidir.Ancaq sənədlərində “azərbaycan” vətəndaşı gedir.Həmin ”çekist”lərin əli ilə Azərbaycanın varidatı talanır,zavod və fabrikləri dağıdılır.Hüquq-mühafizə organları bunu bilsələr də bilməməzliyə vururlar. Vahid bəy Siz uzun illər Neft sənayəsi istehsalı üçün avadanlıqlar hazırlayan z-dlarda işləmisiniz.Zəhmət olmasa deyin və du barədə cənab Prezidentə,Respublika Prokuroruna,DİN,DTX müraciət edin.Necə olur ki,nəhəng “AZNEFTKİMYAMAŞ”ı və onun nəzdində olan z-dları talayan,bahalı dəzgah və avadanlıqları,əmlakı satıb milyardlara bərabər varidata sahib olan, erməni dövlətinin təhlükəsizlik orqanlarının göstərişi ilə addım ataraq ən nəhəng z-du z-dların siyahisindan silən AZNEFTKİMYAMAŞın rəhbərliyi və Sabayıl Maşınqayırma Zavodun direktoru Əli İsmayıl oğlu İsmayılova və onunla əlbir olan z-dun dağılmasında iştirak edən komissiyanın üzvlərinə heç toxunan da,soruşan da yoxdur.Siz gözəl bilirsiniz ki,”AZNEFTKİMYAMAŞIN” tərkibində olan Sabayıl Maınqayırma Zavodu neçə nəhəng olub və z-da hansı müasir və bahalı dəzgahlar olub.Həmin z-dun fəhlələri və əməkdaşları bunu təsdiq edə bilərlər.Əyər Siz vətənpərvərsinizsə,Sizdə vətənə,millətinə,torpağına məhəbbət və vicdan varsa susmayın,Bu məsələyə ciddi yanaşın.

Cəmşid Dərələyəzli 2019-09-06 19:50:44

Vahid müəllim həmişə ölduğunuz kimi görünməyinizdən dolayı Sizə hörmətimiz olub. Lakin bəzən fikirlərinizdə düzgün nəticə alınmır. Deyim yaşdandı, amma elə də yaşlanmamısınız. Deyirsiniz bəzi şeyləri deyəcəm tarixdə qalsın. Lakin, Fizuliyə gedəndə yolda qabağınızın kəsilməsi, Rayona kimi gedib, Birinci katibib in otağında su içmənizə kimi düyirsiniz, amma təxribatçının adına gələndə deyirsiniz deyə bilmərəm. Day bunun nəyi tarixdə qalacaq. Üstündən 26 keçib. Hayla nədən ehtiyat edirsiniz. Özü də deyirsiniz müharibə başlasa döyüşə gedəcəm. Döyüşün özü ölüm demək deyilmi. Bəs onda söz döyüşündən nədən qorxursunuz. Ehtiyat edə-edə, keçmişin sirləri bilinmədən səhvlər edilə-edilə gedilir. Bəlkə o təxribatçı yenə də öz işində, öz əməlindədir. Qaldı, 1988-89-cu illərdə Erənistanlıların Qarabağa yerləşdirilməməsinə, bəli bu o zamankı Vəzirov iqtidarının cəsarətsizliyi və burunlarından qabağı görməməyin nəticəsi idi. Mən bir Ermənistanlı olaraq bunun canlı şahidiyəm. O ki qaldı, müstəqilliyimilə bağlı bəzi itgilərimizə və xüsusən də 20 yanvar hadisələrinə, bu bir başa devlətin başında Vəzirov kimi bir abdalın olmasından və bundan bir başa qaynaqlanan bəzi xalq “qəhrəmanlarının” təndirdən qabaq küt getmələrinin nəticəsindən gəldi bütün bunlar millətin başına. O biri Sovet Respublikaları da var idi. Sonda qansız –qadasız (bizim kimi bir neçəsi istisna) hamısı müstəqil oldu. Çünki, Sovet İmperiyası özü çökdü. Düzdür bizim Qarabağ məsələsi bunu surətləndirdi. Lakin bu da zamanında dövlət böyüklərinin uzaqgörməməzliyindən və edilmiş səhvlərin və gerçəklərin görməzdən gəlinməsinin nəticəsi idi. Tıpqı, indi Sizin açmadığınız sirlər kimi.

O.B.N 2019-09-06 19:50:44

Vahid bəyi 89-ildən tanıyıram o öz vəzifəsini və hətta həyatını təhlükəyə ataraq Xalq hərakatına yaxından kömək edirdi.Belə direktorlar olduqca azidi.Təsəfür edin 91-də ГКЧП qalib gəlsəydi bu şəxisləri nə gözləyirdi? Ancaq o müstəqillik üğrunda mübarizəsini davam etdirdi, indiki TALAN da isə iştirak etmədi dövlət quruculuğunda xidməti böyükdür.Qaldı tarıxdə qalacaq sözlərinə,,bunu daim Azpolitikanı oxuyanlar anlaya bilər,(İqtidar və Müxalifətin bir-birin itihamini oxuyanlar)

Ss 2019-09-06 19:50:44

........Z.Rzayev faktlarla efirde danìshsa da ölçü ötürən olmadı..

alı-yə 2019-09-06 19:50:44

Elə ən təhlükəli adamda budur, belələrin ücbatından millət aldadılır, əzilir, haqqı tapdalanır, əslində erməni güclərini şişirdirlər, artıq millət bu qısa tarixin bütün incəliklərini tam anlayır, erməni siyasətçiləri o, vaxt dünyadə gedən praseslərdən maharətlə istifadə edib, millətini Qarabağ münaqişəsinə cəmləşdirə bildi, bizim siyasətçilər isə, daxildə yorğan davasından tutmuş, kresloya qədər, qəbilə, tayfa,regionçuluq mübarizəsini aparırdılar, indidə başlayırlar nağıl danışmağa.

Ss 2019-09-06 19:50:44

-------------

alı 2019-09-06 19:50:44

Bəli ermənilərin AZƏRBAYCANDAKI LOBBİSİ çox güclüdür.O ki, qaldı Vahid Əhmədovun , tarixdə qalas nə dedi ki? Su içmək tarixi hadisədirmi?Deyilməli yerə gələndə söhbəti dəyişir.Umumiyyətlə bu adam özünü abırlı-həyalı aparması təqdirəlayiq olsa da konkret mövqedən uzaqdır.Bir gün iqtidara, bir gün müxalifətə xoş gəlməklə, hər iki tərəfi qane edən pozisionu ilə illərdir deputatlıgını qoruya bilir.Agıllı adamdır.

pensiyacı 2019-09-06 19:50:44

vahid müəllim. siz tək tük deputatlardansızki həmişə üzdəsiz sözünüzü əsasən haqqa ədalətə söykənib deyirsiz.ancaq indi elə məqam gəlibki ermənilər və onların məlum agaları qarabagı zor və ya xoşla artsax dövləti kimi və ya ən azı ermənistana birləşdirmək yolu ilə azərbaycandan qoparılmış 20 faiz torpagını erməniləşdirməyə başlayıblar. ona görədə bir xalq olaraq hamılıqla bunun qarşısını almalıyıq ya olum ya hamılıqla ölüm olmalıdır.yoxdu başqa yol.

Zaur 2019-09-06 19:50:44

Ermənistandan Azərbaycana ilk qaçqınlar 1988-ci ilin yanvarında- Kamran Bağırovun dövründə gəliblər.

azər 2019-09-06 19:50:44

İndi hökumətimiz qətiyyət göstərib bütün qüvvələri səfərbər edib Qarabağı millətlə xalqla birlikdə almalıdır. Artıq dalana dirənib. Hər kəs bilir ki bu belə olmalıdır. Artıq bunu 26 ildə müxtəlif səbəblər bəhanələr gətirbıb yubadıldığı kimi mümkün deyil.

Elli 2019-09-06 19:50:44

Şəxsən mənim və mənim ailəmin ən böyük arzusu Qarabağın və ətraf 7 rayonumuzun işğaldan azad olunmasıdır. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünə nail olmağını görüb ölmək istəyənlərdənəm.

Adam 2019-09-06 19:50:44

Füzuliyə və Cəbrayıla Su içməyə yollamışdı H. Əliyev sizi?

Bashirov Qarib 2019-09-06 19:50:44

Vahid muəllim deyir ki,cavab verdim ki,cəmi 28 ildir mustəqilik,imkan verin nəsillər dəyişsin və sairə.Bu absurd qafa ilə ölkə idarəedilməz,cənab Vahid muəllim.Başınızı qaldırıb ətrafınıza baxın.Qırgızstan,moldova,ukrayna,ermənistan, gurcustan sizin kimi duşunənləri uzaqlaşdırıb və demokratiyaya sahibləniblər və dunyanın bir parçasına çevriliblər. Siz isə nəsillər dəyişsin deyirsiniz.Nə deyirik oturaq gözləyək nəsillər dəyişməyini.Qoy talasınlar malımızı-torpaqlarımızı.

Əziz həmvətənlər! 2019-09-06 19:50:44

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim. Əziz həmvətənlər! . Zati-aliləri cənab! Hörmətli V.Əhmədov cənablar yazır ki, Dağlıq Qarabağı itirməyimizin əsas səbəbi o idi ki, erməni lobbisi çox güclü idi. Baxmayaraq ki, Azərbaycan ordusu Xankəndin 14 km.qədər torpaqlarımızı geri qaytarmışdır. Cənab V.Əhmədov bunu bilməmiş olmaz? Niyə bu haqda heçnə yazmayır?Niyə deyir ki, erməni lobbisi çox güclü idi. Hesab edirəm ki,millətə həqiqət lazımdır.

Son yazılar


Новости

Карьерный рост Илона Маска

В детстве Илон был необычным ребенком, много читал. Как вспоминал его отец, как-то Илон, когда ему было три или четыре года, спросил у него: «Где заканчивается и начинается мир?». Илон и Кимбал учились в Pretoria Boys High School. Илон окончил школу с отличными отметками по физике и информатике. При этом в школе Маску приходилось нелегко в отношениях с другими детьми, после одного из избиений ему пришлось восстанавливать сломанный нос, говорится в биографии Илона Маска в Википедии. С детства Илон много читал, любил фантастику, от Жюля Верна до Азимова, Хайнлайна и Толкина. Роман Дугласа Адамса «Автостопом по галактике» помог ему справиться с личностным кризисом в четырнадцать лет, а книги «Академия» и «Луна — суровая хозяйка» пробудили в Илоне интерес к космосу, говорится в биографии Маска на сайте «Мир фантастики». Когда Илону Маску было 10 лет, он получил в подарок первый компьютер Commodore VIC-20, который использовал для программирования, уже в 12 лет он продал за 500 долларов свою первую программу, игру Blastar, в которой можно было стрелять по инопланетянам из лазерной пушки. Чтобы избежать призыва в армию в ЮАР, мальчики уехали в Канаду к матери. Отмечается, что деньги на поездку Маск добыл сам, с помощью продажи акций фармацевтической компании. В 19 лет Илон поступил в Королевский университет в Кингстоне, Онтарио. В 1992 году Маск переехал в США и поступил в Пенсильванский университет, где получил степень бакалавра наук по физике колледжа искусств и наук, а также степень бакалавра по экономике Уортон школы бизнеса. Со временем перешел в Стэнфорд, но обучение не закончил. Карьера Илона Маска Zip2 — первая компания, которую организовали совместно братья Маск в 1996 году. Они занимались производством программного обеспечения. Их проектом был цифровой аналог «Жёлтых страниц», с помощью которого в любом районе Сан-Франциско можно было найти ближайшую пиццерию. Стартап развивался не так быстро, как хотелось Илону, но трудолюбие позволило вывести его на такой уровень, что им заинтересовались инвесторы. Вскоре фирма Compac приобрела Zip2 за 307 миллионов долларов, 22 миллиона достались лично Илону Маску и он в 27 лет стал миллионером. В марте 1999 года Илон Маск стал одним из основателей X.com (вложив 12 млн собственных сбережений), намереваясь сделать революцию в сфере банковских платежей. Уже в 2000 году произошло слияние компаний X.com и Confinity, тем самым объединились системы X.com и PayPal. Маск требовал для нового образования бренд X.com вместо PayPal. Это вызвало разногласия внутри организации, и Илон по решению Совета директоров ушел в отставку. Но стратегически и экономически Маск снова сделал верный ход. В октябре 2002 года PayPal была куплена eBay за 1,5 млрд долларов, а Илон за свои 11,7% акций получил 175 млн долларов. Илон Маск и SpaceX В июне 2002 года Маск основал свою третью компанию — SpaceX. Эта компания Илона связана с космическими разработками, целью ее создания было сокращение расходов на полеты в космос, способствование его освоению и в частности, будущая колонизация Марса. Илон Маск стал главным инженером и СЕО SpaceX. 24 марта 2006 года состоялся первый для компании запуск ракеты-носителя Falcon 1, но он завершился аварией. Однако в том же году компания SpaceX стала одним из победителей в конкурсе НАСА Commercial Orbital Transportation Services (COTS), получив суммарное финансирование в размере 396 млн долларов, для разработки и демонстрации ракеты-носителя Falcon 9 и корабля Dragon. 28 сентября 2008 года состоялся первый успешный запуск ракеты-носителя Falcon 1 и вывод полезной нагрузки на орбиту. Благодаря энергичным действиям Илона Маска, в компании разработаны два типа потенциально многократных ракет-носителей: Falcon 1 и Falcon 9, а также многоразовый космический корабль Dragon. В декабре 2008 года NASA подписало с компанией контракт на сумму 1,6 млрд. долларов на 12 запусков носителя Falcon 9, а затем и космического корабля Dragon к МКС, в качестве замены кораблей Space Shuttle после прекращения программы их запуска в 2011 году. Дальнейшими достижениями SpaceX стали: запуск корабля Dragon, который был выведен на орбиту и возвращен на Землю 8 декабря 2010 года, первая в истории посадка первой ступени на землю, выполненная после вывода полезной нагрузки на околоземную орбиту (22 декабря 2015 года), первая успешная посадка первой ступени ракеты-носителя Falcon 9 на морскую платформу Autonomous Spaceport Drone Ship (8 апреля 2016 года) и первый запуск и посадка использованной ступени ракеты-носителя Falcon 9 (31 марта 2017 года). Одной из фантазий Маска было освоение Марса. По мнению Илона, исследования Марса позволят установить цену на транспортные полеты на планету на уровне $ 500 тыс., что «вполне приемлемо» для жителей развитых стран, а также положить начало освоению других планет. «Мне нравится участвовать в проектах, которые меняют мир. Это сделал интернет, и космос, вероятно, изменит мир больше, чем, что бы то ни было. Если человечество сможет выйти за пределы Земли, очевидно, что там будет его будущее» — утверждал предприниматель. Илон Маск неоднократно высказывался за колонизацию Марса, в том числе он предлагал сбросить на полюса Марса термоядерные бомбы, чтобы нагреть поверхность планеты и сделать ее пригодной для жизни. В апреле 2016 года вышла новость, что корабль Red Dragon («Красный дракон») компании SpaceX не позднее 2018 года полетит на Марс. Есть версия, что Илон Маск, глава SpaceX, именно таким образом отреагировал на сообщение о начале реализации в «железе» перспективного российского космического корабля «Федерация». SpaceX планирует миссию в 2018 году на Марс Во время экспедиции на Марс будут отработаны технологии доставки на поверхность планеты больших грузов, передает Twitter компании. В случае успеха миссии SpaceX станет первой частной компанией, отправившей корабль на Марс. В мае 2017 года СМИ сообщили о том, что американская компания Elysium Space продает места на космическом корабле для праха умерших. На орбиту Elysium Space выведет ракета-носитель Falcon 9 компании Илона Маска Space X. Сообщается, что за 2,5 тысячи долларов родственники могут отправить останки своих родных в космос, где «звездный катафалк» будет кружить по орбите Земли два года, после чего войдет в атмосферу и сгорит. Реклама Shooting Star Memorial и Lunar Memorial на сайте elysiumspace.com В сентябре 2017 года глава компании SpaceX Илон Маск сообщил о возможности использования многоцелевой ракеты для полетов в любую точку Земли за полчаса. «Долетите до большинства мест на Земле менее чем за 30 минут и куда угодно менее чем за 60. Стоимость билета должна быть примерно такой же, как за полноценный билет на самолет экономического класса», — написал Маск в Instagram. Для новой ракеты под рабочим названием BFR будут использованы предыдущие достижения компании, как сообщали РИА «Новости». Ракета может заменить Falcon 9 и Dragon, она же может быть использована для полетов на Луну и Марс. Отмечается, что ракета BFR будет дозаправляться после выхода на околоземную орбиту, а потом лететь к пункту назначения, технология позволит летать на Луну и обратно. Tesla Илона Маска В 2003 году Илон организовал компанию, которую назвал в честь Николы Теслы «Tesla Motors». Сферой деятельности этой компании является создание экологически чистых электромобилей. В 2008 году Tesla Motors выпустила первый электромобиль «Tesla Roadster». Автомобиль раскритиковали, но Илон Маск и его компания работали над усовершенствованием машины и уже в 2011 году была представлена модель Tesla Model S. Tesla Roadster 27 сентября 2012 была запущена революционная сеть супер-заправок для путешествия на дальние дистанции. Были апробированы два электроавтомобиля Tesla Model S, которые с 28 января по 2 февраля 2014 года совершили путешествие с западного побережья до восточного. Для подзарядки использовались только «суперчарджеры» (электро-заправочные станции). Поездка из Лос-Анджелеса заняла 76 с половиной часов, и стоила $ 0, установив тем самым рекорд Гиннеса. Tesla Model S В конце 2014 года, Tesla Motors представила Tesla Model X — новый электромобиль-кроссовер. В 2016 году была представлена новая бюджетная модель — Tesla Model 3. На 2016 год цена акции компании достигает отметки в $ 231,55, рыночная капитализация составляет $ 29 млрд. Tesla Model 3 построена на новом шасси. Базовая версия электрокара сможет ускоряться с места до 96 километров в час менее чем за шесть секунд, а топовая — за 4 секунды. Запаса батарей хватит на 350−400 километров пробега. Стоимость Model 3 будет начинаться от 35.000 долларов. Tesla Model X В 2016 году «Тесла» получила не менее 373 тысяч заявок на покупку своей самой доступной модели — Model 3. Маск заявил, что в связи с очень большим количеством заказов на автомобиль компания постарается «увеличить объемы производства настолько быстро, насколько это возможно». Тогда же Илон Маск выпустил перспективный план развития деятельности Tesla, пообещав, что уже в 2017 году будут презентованы новые модели транспорта, которые работают на электрической энергии: тяжелые грузовые автомобили и городской пассажирский транспорт. Илон Маск также заявил, что Tesla Motors вполне может создать летающий автомобиль, для того чтобы он просто был, но гораздо сложнее сделать его тихим и безопасным. «Вряд ли люди будут рады ревущей над их головами машине», — цитировали СМИ слова Маска. В марте 2017 года в новостях сообщали, что компания Tesla намерена открыть свои представительства, шоу-румы и сервисные центры в Москве и Санкт-Петербурге. Hyperloop Илона Маска В 2012 году Маск, кроме объявления о своих планах по покорению космоса, анонсировал еще один проект — высокоскоростной трубопроводный пассажирский транспорт Hyperloop («гиперпетля»). В 2012 году Маск заявил в интервью, что новое транспортное средство станет в 2 раза быстрее самолета и в 3−4 раза — скоростного поезда, будет безопасным и работать на солнечной энергии, при этом Hyperloop станет намного дешевле проекта California High-Speed Rail*. В январе 2015 года Илон Маск также сообщил о желании построить пробную трассу Hyperloop длиной 5 миль в Техасе. Проект высокоскоростного трубопроводного пассажирского транспорта Hyperloop Сооснователь Hyperloop One Шервин Пишевар выражал надежду на сотрудничество с российскими властями, в частности, говорил о перспективе использования таких поездов для перевозки китайских товаров в Европу через территорию РФ, в новостях писали о возможном использовании технологии на маршруте Москва — Лондон. Летом 2017 года власти США выдали Илону Маску разрешение на начало работ по строительству тоннеля между Нью-Йорком и Вашингтоном для реализации проекта Hyperloop. Бизнесмен обещает, что его проект поможет жителям этих двух городов преодолевать расстояние в 250 км между ними менее чем за полчаса. Общественная деятельность Илона Маска Еще один из перспективных проектов Илона Маска — это SolarCity. Компания занимается производством солнечных панелей для выработки электроэнергии. SolarCity — один из ведущих поставщиков таких панелей во всем мире. Solarcity, одного из крупнейших в мире установщиков солнечных систем Миллиардер Илон Маск не забывает о благотворительности. Илон стал председателем правления благотворительного фонда Musk Foundation. В январе 2015 года фонд пожертвовал 10 млн долларов для Института будущего человечества — на исследования контроля над искусственным интеллектом. Слова президента России Владимира Путина о создании искусственного интеллекта Илон Маск прокомментировал весьма оригинально: «Я думаю, что гонка за лидерством в сфере искусственного интеллекта скорее всего приведет к Третьей мировой войне», — написал Маск. Он отметил, что в эту гонку могут быть вовлечены Россия, Китай и другие страны с высоко развитой компьютерной наукой. Президент США Дональд Трамп провел встречу с бизнесменами в Вашингтоне, 2017 год. Основатель Tesla также предположил, что сам искусственный интеллект может инициировать войну, если решит, что упреждающий удар даст больше шансов на победу. Личная жизнь Илона Маска Несмотря на активность во множестве бизнес-проектов, у Илона Маска остается время на бурную личную жизнь. Первый брак у Маска состоялся в 2000 году. Он женился на девушке Джастин, которая вместе с ним училась в университете. Второй брак Илона Маска был с британской актрисой Талулой Райли. Сначала в 2010 году они женились, потом в 2012 — развелись, а затем снова поженились в 2013 году. Окончательно пара развелась в 2016 году. Маск собирался жениться на актрисе Эмбер Херд, но накануне помолвки отказался от своего намерения. Размолвку между 46-летним миллиардером Маском и актрисой Херд спровоцировали «определенные вещи о ее поведении», которые узнал экс-жених — такую причину упоминали в новостях о разладе бизнесмена и актрисы. «Илон Маск услышал определенные вещи об ее поведении, которые его категорически не устроили. Эмбер может быть очень эгоистична и часто манипулирует другими», — сообщал источник из близкого окружения пары. Доходы Илона Маска В августе 2017 года Forbes сообщил, что состояние Илона Маска, чуть не обанкротившегося после запуска Tesla Motors и ракетной компании SpaceX, впервые превысило $ 20 млрд. В ежегодном списке богатейших технологических миллиардеров. Маск занял 12-е место с $ 20,7 млрд, опередив соучредителя корпорации Microsoft Пола Аллена ($ 20,5 млрд) и председателя совета директоров компании Alphabet Эрика Шмидта ($ 12,4 млрд). Сообщается, что с марта 2017 года, по версии Forbes, Илон Маск разбогател почти на $ 7 млрд. Эти данные издание пояснило ростом капитализации SpaceX, стоимость которой была оценена в $ 21 млрд. Маску принадлежит более половины SpaceX. В то же время в биографии Маска в Википедии говорится, что в июле 2017 года он занял 80-е место в списке самых богатых людей мира с 16,1 млрд долл. В декабре 2016 года Илон Маск занял 21 место в списке самых влиятельных людей мира, составленном Forbes. Илон Маск в кино Илон Маск очень популярен в США. По словам Джона Фавро, режиссёра фильма «Железный человек» (2008), Илон Маск послужил прообразом Тони Старка, которого сыграл Роберт Дауни-младший. В 2010 году Маск появился в фильме «Железный человек 2» в роли самого себя (по сюжету Илон — приятель Тони Старка). Кадр из фильма «Железный человек-2» Илон Маск озвучил камео в 12 эпизоде 26 сезона мультсериала «Симпсоны», вышедшеем 25 января 2015 года. В 9 эпизоде 9 сезона сериала «Теория большого взрыва» Маск также сыграл камео. В 2017 году снялся в комедии «Почему он?» в роли самого себя. Маск умеет водить самолет. Илон владел самолетом Aero L-39 Albatros чехословацкого производства, реактивным самолетом Dassault Falcon 900. В октябре 2013 года Маск выкупил на аукционе за 997 тысяч долларов автомобиль-субмарину Wet Nelliе из фильма 1977 года о Джеймсе Бонде «Шпион, который меня любил». Источник:svpressa.ru

Автопилот Теслы с каждом разом становится безопаснее

В январе 2016 года Элон Маск предсказал, что автомобили Tesla смогут самостоятельно проехать от восточного побережья США до западного «примерно через 2 года», но этого не произошло. Недавно страница автопилота Tesla была наконец обновлена, и по мнению её автора она сможет стать настолько хорошей, что в обозримом будующем больше не потребует человеческого контроля. Тесла цепляется за старую общепринятую мудрость В 2014 году компания Tesla начала поставки первого поколения оборудования для автопилота. Общество инженеров-автомобилестроителей опубликовало пятиуровневую таксономию автономных систем вождения, которая предусматривала постепенную трансформацию систем помощи водителю, известную как «уровень 2» на языке SAE, в полностью автономные системы, которые могли бы работать без человеческого контроля, «уровни 4 и 5». Но в последние пять лет произошли серьезные изменения в философии компании. Большинство автопроизводителей теперь рассматривают человеческий контроль и полное автономное вождение как совершенно отдельные самостоятельные секторы автомобильного рынка. Ни одна из компаний не продвинулсь в автопилотировании так далеко, как Google, чей проект автопилотирования был выделен как Waymo. Примерно в 2012 году инженеры Google разработали систему вождения по шоссе и позволили некоторым рядовым пользователям протестировать её. Водители были предупреждены, что система ещё не была полностью автономной, и им было поручено постоянно следить за дорогой. Но команда самостоятельного управления обнаружила, что пользователи слишком быстро стали доверять системе. Автомобильные камеры показали, что пользователи-контролёры дремлют или общаются по мобильнику, опустив голову. И это создавало большой риск для их безопасности. «Трудно одержать победу, потому что бета-тестеры потеряли контекстную осведомленность», — заявил в 2017 году генеральный директор Waymo Джон Крафчик. Таким образом, Google отказался от планов по проекту помощи водителю на шоссе и решил заняться другим видом беспилотного движения — службой такси, которая первоначально будет распространена в столичным районе Феникс (Washington DC). Там есть широкие, хорошо обозначенные улицы, а снег и лед там крайне редки. Предоставление услуг по автопилотированию в Финиксе должно быть значительно проще, чем разработка автомобиля с автопилотом с его применением в разных городах. У этого подхода есть и другие преимущества. Автомобили с автоматическим управлением получают информацию из базы карт высокого разрешения. Сбор картографических данных в одном районе города сделать намного проще, чем пытаться составить карту всего мира. Такие автомобили не используют лидарные датчики ориентации, стоящие десятки тысяч долларов, что существенно удешевляет стоимость автомобиля. Предложенный экономичный проект более жизнеспособен для служб такси без водителя, поскольку система с автопилотом заменяет дорогого живого таксиста. За последние три года большинство других компаний, работающих над технологиями самостоятельного вождения, последовали примеру Waymo. Так в 2016 году General Motors купила стартап под названием Cruise и начала работать над созданием автономной службы такси в Сан-Франциско. В 2017 году Ford сделал аналогичную ставку на Argo, и сейчас компания разрабатывает проект автономной службы такси в Майами и Вашингтоне. Volkswagen и Hyundai заключили сделку со стартапом Aurora, соучредителем которого является Крис Урмсон, бывший лидер проекта Google по самостоятельному вождению, — для разработки полностью автономных служб такси. Технологические компании, такие как Uber и Zoox, также планируют ввести автономные службы такси. Бизнес-модель Теслы Тесла, тем временем, упорно выдвигается вперед со своей первоначальной стратегией. В течение двух лет Tesla взимала с клиентов 3000 долларов за пакет с полным самостоятельным вождением. Но прогресс был медленным. И это поставило Теслу в тупик. Отказ от старой стратегии, скорее всего, потребует возмещения средств клиентам, которые заплатили за пакет «Самостоятельное вождение», что было в конечном итоге неудобно и дорого. Вместо этого, решение Тесла состояло в том, чтобы изменить стратегию. «У нас уже есть все возможности для вождения автопилотом на автомагистралях», — сказал в январе Элон Маск. «Таким образом, сейчас мы можем ездить автопилотом не только прямо по шоссе, но и делать повороты на развязки и боковые дороги». Очевидно, что водитель должен следить за автомобилем, чтобы он не разбился. На прошлой неделе Tesla объявила о перестановке ценовой структуры автопилота, которая отражает это новое, более щедрое определение полного самостоятельного вождения. Ранее функции помощи водителю продавались как часть уровня расширенного автопилота Tesla, стоимость которого составляла 5000 долларов. Клиенты могут заплатить дополнительно 3000 долларов за пакет «Самостоятельное вождение». Но люди, которые уже заплатили за этот пакет, не получили никакой дополнительной функциональности. Они ждали, ну, в общем, «полного вождения», т.к. машины, способной вести себя без присмотра человека. Новая структура ценообразования определяет полное самостоятельное вождение по-разному. Например, возможность навигации по развязкам на автостраде была изменена с «Расширенного автопилота» в старой структуре ценообразования на «Полное самостоятельное вождение» в новой. Позднее в этом году Tesla с пакетом «Full Self-Driving» сможет «распознавать светофоры и знаки остановки и реагировать на них», а также выполнять «автоматическую езду по улицам города». Следовательно, сейчас Тесла, похоже, определяет «полное самостоятельное вождение» как систему, которая может справиться с большинством дорожных условий под наблюдением водителя-человека. Тесла все еще стремится улучшить систему настолько, чтобы — в конечном итоге она могла работать без человеческого контроля. Но в то же время новая структура ценообразования делает вещи более комфотными для пользователя, поскольку Tesla теперь может утверждать, что клиенты уже получили функции «полного самостоятельного вождения», такие как способность останавливаться у знаков «стоп». Стратегия Теслы может покалечить людей С точки зрения бизнес-стратегии, сдвиг Теслы имеет определенный смысл. Вспомните историю о том, как ранние бета-тестеры Google наносили макияж или возились со своими телефонами, когда им следовало следить за прототипами автомобилей Google. Человеку действительно трудно обращать внимание на дорогу, когда едешь на машине, которая в основном движется сама. Чем лучше технология самостоятельного вождения, тем легче для ума водителю терять бдительность и тем меньше вероятность, что он будет готов, когда потребуется вмешательство. Эта динамика имела трагические последствия год назад, когда автомобиль Uber сбил и убил пешехода в Темпе, штат Аризона. Видео с видеорегистратора показывает, как водитель безопасности несколько секунд смотрел вниз на колени перед аварией. Записи из Хулу показывают, что в то время она транслировала телевизионное шоу на свой телефон. Ведущие автомобильные компании предпринимают ряд мер предосторожности, чтобы избежать повторения этой трагедии. Водители безопасности проходят обширную подготовку, прежде чем им разрешают садиться в авто. Некоторые компании ограничивают часы работы своих водителей. Многие компании помещают в каждую машину по два человека — один за рулем, а другой — «штурман», следящий за тем, чтобы водитель оставался бдительным. План Tesla состоит в том, чтобы по сути запустить масштабный проект по тестированию автомобилей без водителей, используя своих клиентов в качестве неоплачиваемых водителей безопасности. Водители не получают реальной подготовки об опасностях невнимательного использования автопилота. Тесла не ограничивает количество часов, в течение которых люди могут водить машины, и компания, очевидно, не нанимает кого-то, чтобы сидеть на пассажирском сиденье. Тесла принимает несколько важных мер предосторожности. Автомобиль Тесла обнаруживает, не находятся ли руки водителя на руле, и выдает серию возрастающих предупреждений, который в конечном итоге останавливается, если водитель их игнорирует. Сообщения на экране предупреждают водителей об опасностях невнимательного вождения. Тем не менее, есть основания сомневаться в том, что эти меры достаточны для того, чтобы водители могли выполнять свои задачи. И эта проблема будет только усугубляться, поскольку автопилот начинает перемещаться по развязкам на автостраде, поворачивать и останавливаться на светофорах. Если ваша машина благополучно отвезет вас домой с работы в течение 100 дней подряд, естественно можно немног притупить бдительность. Но если автомобиль совершает серьезную ошибку во время 101-й поездки, возможно, вы не уделяете достаточного внимания вмешательству и предотвращению аварии. Всего несколько секунд невнимания, и можно пропустить смертельную ошибку. Владелец Tesla Уолтер Хуанг умер в марте 2018 года после того, как его модель X направилась в бетонную полосу движения со скоростью 70 миль в час. Малоконтрастные полосы движения вынудили транспортное средство покинуть свою полосу движения и перейти в «зону гор» — треугольную зону асфальтированной дороги, которая отделяла полосы движения шоссе от полосы движения. Если бы Хуан не ожидал, что Модель X совершит эту конкретную ошибку, было бы легко предположить, что это был отрезок пути, который не требовал его пристального внимания. Маск утверждает, что период тестирования будет довольно коротким, потому что вскоре технология станет намного безопаснее, чем водитель-человек. «Когда мы подумаем, что это безопасно для полного самостоятельного вождения? Вероятно, ближе к концу года», — сказал Маск. Но это похоже на еще один из чрезмерно оптимистичных прогнозов. Отсутствие датчиков ориентации (лидаров) осложнит автопилотное вождение. Лидар помогает убедиться, что автомобиль не направляется прямо в большие препятствия, такие как бетонные перегородки или другие транспортные средства. Совсем недавно, в октябре прошлого года, «Автопилот» все еще врезался в остановленные машины. Тем не менее, даже с лидаром и многолетним опережением Теслы, Вэймо изо всех сил пытался добиться работы без водителя в одном мегаполисе. Тесла работает над достижением полностью автономной работы в широком диапазоне транспортных и погодных условий на разных континентах. Очень трудно поверить, что это произойдет в 2019 году.