Türkiyədə Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) ətrafında korrupsiya və rüşvət iddiaları ilə bağlı istintaq genişlənməkdə davam edir. Antalya Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sabiq sədri Muhittin Böcek prokurorluğa verdiyi yeni ifadədə CHP-nin yüksək rəhbərliyini və İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sabiq sədri Ekrem İmamoğlunu ağır ittihamlarla hədəfə alıb.

Türkiyənin "Sabah" qəzetinin yaydığı məlumata görə, hazırda Antalya Böyükşəhər Bələdiyyəsində korrupsiya istintaqı çərçivəsində həbsdə olan Muhittin Böcek Antalya Respublika Baş Prokurorluğuna vəkilləri vasitəsilə əlavə ifadə təqdim edib.

Böcek bundan əvvəl verdiyi ifadəsində 2024-cü il yerli seçkiləri ərəfəsində CHP rəhbərliyinə böyük məbləğdə vəsait göndərdiyini iddia etmişdi. Yeni ifadəsində isə o, Ekrem İmamoğlu ilə bağlı daha ağır ittihamlar səsləndirib.

"Namizəd olmaq üçün məndən 15 milyon avro istədi"

Muhittin Böcekin sözlərinə görə, 2024-cü il yerli seçkilərində Antalya Böyükşəhər Bələdiyyəsinə yenidən namizəd olmaq üçün çalışarkən Muratpaşa Bələdiyyəsinin sədri ona Ekrem İmamoğlu ilə görüşdüyünü və bələdiyyə sədrlərinin namizədliklərinin müəyyənləşdirilməsi məsələsində təsir imkanlarının olduğunu bildirib.

Bundan sonra Böcek Ekrem İmamoğlu ilə birbaşa görüşmək qərarına gəldiyini və 30 noyabr 2023-cü ildə namizədliyi açıqlanmamışdan əvvəl təyyarə ilə İstanbula getdiyini deyib.

İfadəyə əsasən, görüş İstanbuldakı Renaissance İstanbul Polat Bosphorus Hoteldə baş tutub və təxminən bir saat davam edib.

Muhittin Böcek bildirib ki, həmin görüşdə Ekrem İmamoğlu ona başqa heç kimə söz vermədiyini, Antalya üzrə seçimini onun üzərində etdiyini deyib.

Lakin Böcekin iddiasına görə, söhbətin davamında İmamoğlu seçki kampaniyası və gələcək prezident seçkiləri üçün ciddi maliyyə resurslarına ehtiyac duyduğunu bildirib.

Böcek ifadəsində bunları deyib: "Mənə bildirdi ki, gələcəkdə prezidentliyə namizəd olmağı planlaşdırır. Antalya bu prosesdə həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan mühüm rol oynayacaq. Mənim də buna hazır olmalı və dəstək verməli olduğumu söylədi. Daha sonra məndən təxminən 15 milyon avro məbləğində maliyyə dəstəyi istədi. Mən də imkan daxilində və mərhələli şəkildə bu vəsaiti təmin edəcəyimi dedim."

"5 milyon avronu 'havala' sistemi ilə göndərdim"

Muhittin Böcekin ifadəsində ən diqqətçəkən hissələrdən biri vəsaitin necə ötürüldüyü barədə olub.

Onun sözlərinə görə, şəxsi vəsaiti ilə yanaşı seçki büdcəsinin bir hissəsini saxlayan yaxın dostundan 5 milyon avroya ehtiyacı olduğunu bildirib.

Bir neçə gün sonra həmin şəxs ona:

  • üzərində seriya nömrəsi olan 100 türk lirəsi,
  • həmin əskinasın fotosunu,
  • zərfin içərisində ad və telefon nömrəsi yazılmış kağız təqdim edib.

Böcek bildirib ki, dostu ona həmin zərfi ödəmə ediləcək şəxsə çatdırmasını, həmin şəxsin isə Kapalıçarşıda bu məlumatlar əsasında pulu əldə edə biləcəyini deyib.

İfadəsində bunun qeyri-rəsmi "havala" sistemi ("Qeyri-rəsmi pul köçürmə kanalı")  olduğunu sonradan başa düşdüyünü bildirib.

"Banknotu və kağızı İmamoğluna şəxsən təqdim etdim"

Muhittin Böcek bildirib ki, 16 dekabr 2023-cü ildə Ekrem İmamoğluna zəng edərək İstanbula gələcəyini xəbər verib.

17 dekabr tarixində isə yenidən İstanbula gedərək İmamoğlunun seçki qərargahı kimi istifadə etdiyi binaya baş çəkib.

Onun sözlərinə görə, görüş yenə təkbətək keçirilib.

Böcek ifadəsində bildirib: "Yanımda gətirdiyim banknotu və telefon nömrəsi yazılmış kağızı Ekrem İmamoğluna təqdim etdim. Qalan məbləği də sonradan ödəyəcəyimi dedim. Lakin Ekrem İmamoğlu həbs olunduğu üçün vəd etdiyim məbləğin qalan hissəsini çatdıra bilmədim.

"CHP-də bütün qərarlar tək mərkəzdən idarə olunurdu"

Muhittin Böcek prokurorluğa verdiyi ifadəsinin davamında Ekrem İmamoğlunun CHP daxilindəki təsiri ilə bağlı da ciddi iddialar səsləndirib.

Onun sözlərinə görə, Ekrem İmamoğlu bələdiyyə sədri vəzifəsini ikinci plana keçirərək artıq erkən mərhələdə prezident seçkilərinə hazırlaşmağa başlamışdı.

Böcek bildirib ki, İmamoğlu tədricən CHP-də qəbul edilən bütün mühüm qərarların əsas müəyyənedicisinə çevrilmişdi.

İfadəsində deyilir: "Ekrem İmamoğlunun prezident olmaq məqsədi və bütün qərarları vahid mərkəzdən idarə etmək istəyi onun siyasi fəaliyyətində üstünlük təşkil etməyə başlamışdı."

Böcek iddia edib ki, bu proses təkcə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə deyil, CHP-nin rəhbər orqanlarına da təsir göstərib.

Onun fikrincə, partiya daxilində formalaşan bu idarəçilik modeli nəticəsində siyasi qərarlar kollegial şəkildə deyil, bir nəfərin iradəsinə uyğun qəbul olunmağa başlayıb.

"Özgür Özəl də onun iradəsindən kənar qərar verə bilmirdi"

Muhittin Böcek ifadəsində CHP sədri Özgür Özəli də xatırladıb.

O bildirib ki, zaman keçdikcə Ekrem İmamoğlu partiya daxilində o qədər güclənmişdi ki, artıq CHP rəhbərliyi də onun mövqeyini nəzərə almadan qərar qəbul edə bilmirdi.

Böcek ifadəsində bunları bildirib: "Ekrem İmamoğlu özü də bələdiyyə sədri olmasına baxmayaraq, zaman keçdikcə bütün bələdiyyə sədrlərinin müəyyən edilməsində təsir sahibi olan, partiyanın üzərində dayanan siyasi fiqura çevrilmişdi. Elə bir vəziyyət yaranmışdı ki, hətta CHP Partiya Məclisi və partiya sədri Özgür Özəl də bir çox məsələdə onun mövqeyindən kənara çıxa bilmirdi."

"Bu vəziyyət sağlam siyasi idarəçilik deyildi"

Muhittin Böcekin sözlərinə görə, CHP-də yaranmış idarəetmə modeli həm partiyanın daxili fəaliyyətinə, həm də bələdiyyələrin işinə mənfi təsir göstərib.

O hesab edir ki, yüz ildən artıq tarixə malik CHP kimi böyük siyasi partiyanın idarə olunması, İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin fəaliyyəti və eyni zamanda prezident seçkilərinə hazırlıq prosesinin eyni mərkəzdən koordinasiya olunması sağlam siyasi praktika hesab edilə bilməz.

İfadəsində qeyd olunur: "Bu vəziyyət siyasətin təbii fəaliyyət mexanizmi baxımından sağlam deyildi. Həm CHP kimi yüzillik siyasi partiyanın istiqamətləndirilməsi, həm İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin idarə olunması, həm də dörd il sonrakı prezident seçkilərinə hazırlığın eyni vaxtda aparılması demokratik ənənələr baxımından mübahisəli siyasi mühit formalaşdırmışdı."

"Şəxsi ambisiyalar partiyanın maraqlarını üstələdi"

Muhittin Böcek ifadəsində Ekrem İmamoğlunun şəxsi siyasi məqsədlərinin zamanla CHP-nin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərdiyini də iddia edib.

Onun sözlərinə görə, İmamoğlu prezidentliyə hazırlaşmaq məqsədilə iqtisadi, media və siyasi resursları bir mərkəzdə toplamağa çalışırdı.

Böcek bildirib ki, bu prosesə bələdiyyələr, deputatlar, iş adamları, jurnalistlər və müxtəlif ictimai qruplar da cəlb olunurdu.

O, keçmiş CHP sədri Kemal Kılıçdaroğlunun bir neçə gün əvvəl səsləndirdiyi fikrə də istinad edib.

Kılıçdaroğlu demişdi: "Bələdiyyələr partiya rəhbərliyinin və siyasi liderlərin maliyyə tələbatını ödəyən qurumlar olmamalıdır."

Muhittin Böcek bildirib ki, bu fikir hazırda CHP-də yaşanan mübahisələrin mahiyyətini əks etdirir.

"CHP-yə ən böyük zərəri siyasi ambisiyalar vurdu"

Muhittin Böcekin sözlərinə görə, CHP bələdiyyələrinin cəmiyyətdə qazandığı etimadın zəifləməsinin əsas səbəblərindən biri bələdiyyə fəaliyyətinin siyasi məqsədlərə tabe etdirilməsi olub.

O bildirib: "Ekrem İmamoğlu bələdiyyə sədri olduğu halda partiya daxilində həlledici iradə formalaşdırmağa çalışır, bütün qərarların son mərhələdə onun razılığı ilə qəbul edilməsini istəyirdi. Bu isə demokratik prinsiplərə uyğun olmayan güc mərkəzləşməsinə səbəb olmuşdu."

Böcek ifadəsinin sonunda əlavə edib ki, bu fikirləri ictimaiyyətə şəxsi münasibət deyil, məsuliyyət hissi ilə çatdırır.

Onun sözlərinə görə, bir şəxsin siyasi ambisiyalarının bütöv bir partiyanı qeyri-müəyyənlik və idarəetmə böhranına sürükləməsi cəmiyyət tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

“Havala” sistemi necə işləyirdi?

Məqalədə diqqət çəkən məqamlardan biri də Muhittin Böcekin ifadəsində təsvir etdiyi vəsait ötürmə mexanizmi olub.

Türkiyə mediasında yayılan məlumata görə, Böcek 5 milyon avroluq ödənişin bank sistemi vasitəsilə deyil, qeyri-rəsmi “havala” üsulu ilə həyata keçirildiyini bildirib. Qeyd edək ki, bu məlumatlar hazırda yalnız prokurorluq ifadəsində yer alan iddialara əsaslanır və məhkəmə qərarı ilə təsdiqlənməyib. Bu səbəbdən onlar yalnız iddia kimi təqdim olunur. Bu mexanizm istintaq materiallarında yer aldığı bildirilən izaha əsasən aşağıdakı kimi təqdim olunur: 1. Banknot “şifrə” rolunu oynayır Sistemdə adi bir kağız pul – məsələn, 100 türk lirəsi – xüsusi identifikasiya vasitəsi kimi seçilir. Həmin əskinasın seriya nömrəsi və ya özü ödənişi təsdiqləyən “şifrə” funksiyasını yerinə yetirir. 2. Foto və əlaqə məlumatı hazırlanır Pulu göndərən şəxs həmin banknotun şəklini çəkir və onu zərfə qoyur. Zərfə əlavə olaraq pulu alacaq şəxsin adı və telefon nömrəsi yazılmış kağız yerləşdirilir. 3. Zərf əlbəəl çatdırılır Banknot və əlaqə məlumatlarının olduğu zərf vasitəçi şəxsə və ya ödənişi qəbul edəcək adama birbaşa təqdim olunur. 4. Kapalıçarşıda vəsait alınır İddialara görə, zərfi alan şəxs həmin məlumatlarla Kapalıçarşıda fəaliyyət göstərən qeyri-rəsmi valyuta vasitəçilərinə müraciət edir və “şifrə” banknotu göstərərək nəzərdə tutulan məbləği nağd şəkildə əldə edir. Məqalədə qeyd olunur ki, bu üsul bank qeydiyyatına düşmədən böyük məbləğlərin köçürülməsinə imkan verən ənənəvi qeyri-rəsmi sistem kimi təqdim edilir.

İstintaq davam edir

Hazırda Antalya Böyükşəhər Bələdiyyəsində aparılan korrupsiya araşdırması çərçivəsində Muhittin Böcekin ifadəsində yer alan bütün məlumatların yoxlanıldığı bildirilir.

Türkiyə hüquq-mühafizə orqanlarının:

  • ifadədə adı çəkilən şəxsləri dindirməsi,
  • göstərilən görüşlərin baş tutub-tutmadığını araşdırması,
  • maliyyə hərəkətlərini və şahid ifadələrini yoxlaması gözlənilir.

CHP və İmamoğlu tərəfindən açıqlama varmı?

Məqalənin dərc olunduğu vaxta qədər CHP rəhbərliyi və Ekrem İmamoğlu tərəfindən yayılan bu ittihamlarla bağlı rəsmi cavabın olub-olmaması barədə dəqiq məlumat verilməyib.

Siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, istintaqın nəticələri həm CHP daxilindəki qüvvələr nisbətinə, həm də Türkiyənin ümumi siyasi gündəminə ciddi təsir göstərə bilər.

"AzPolitika"-nın qeydi: Məqalədə yer alan rüşvət, korrupsiya və qeyri-qanuni maliyyə əməliyyatları ilə bağlı bütün məlumatlar Muhittin Böcekin prokurorluq ifadəsində yer aldığı bildirilən iddialara əsaslanır. Bu ittihamlar məhkəmə qərarı ilə təsdiqlənməyib və hüquqi araşdırma davam edir. Türkiyə qanunvericiliyinə uyğun olaraq, yekun məhkəmə hökmü çıxana qədər bütün şəxslər barəsində günahsızlıq prezumpsiyası qüvvədədir.