Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyindəki Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF) 2026-cı ilin yanvar–iyul ayları üzrə proaktiv sosial ödənişlərlə bağlı statistik göstəriciləri açıqlayıb. Rəsmi məlumata əsasən, cari ilin 7 ayı ərzində 86,1 min nəfərə müraciətsiz və sənədsiz – proaktiv qaydada aylıq və birdəfəlik sosial müavinət, eləcə də təqaüd təyin olunub.

"AzPolitika"-nın apardığı müqayisəli təhlil göstərir ki, sosial təminat sistemində elektron xidmətlərin tətbiqi və proaktiv təyinatların əhatə dairəsi ilbəil genişlənir.

Müvafiq dövr (yanvar–iyul) üzrə son 5 ilin statistikasına nəzər saldıqda, avtomatlaşdırılmış təyinatların sayında kəskin və davamlı artım meyli aydın görünür:

| İl (Yanvar–İyul) | Proaktiv təyinat sayı (min nəfər) | Əvvəlki ilə nəzərən dəyişmə |

| 2021 | 35,0 | — |

| 2022 | 48,2 | +37,7% |

| 2023 | 62,5 | +29,7% |

| 2024 | 73,4 | +17,4% |

| 2025 | 81,0 | +10,4% |

| 2026 | 86,1 | +6,3% |

Göründüyü kimi, 2026-cı ilin 7 ayının nəticəsi 2021-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2,4 dəfə (146% artım) çoxdur. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 6,3 faizlik (5,1 min nəfər) artım qeydə alınıb. İlk illərdəki sıçrayışlı artım tempinin son iki ildə daha mülayim fazaya keçməsi sistemin artıq tam formalaşması və stabilləşməsi ilə izah olunur.

Ekspertlərin fikrincə, proaktiv ödənişlərin sayının ilbəil artması bir neçə konseptual amillə bağlıdır:

Dövlət qurumlarının elektron inteqrasiyası: ƏƏSMN, Ədliyyə Nazirliyi (VVAHQ), Səhiyyə Nazirliyi və Dövlət Vergi Xidmətinin məlumat bazalarının vahid şəbəkədə birləşdirilməsi vətəndaşın sosial hüququ yarandığı anı real vaxt rejimində təsbit etməyə imkan verir.

Proaktiv xidmət növlərinin çoxalması: Əvvəlki illərdə proaktiv təyinat əsasən uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinəti əhatə edirdisə, hazırda əlillik, ailə başçısını itirmə, kommunal kompensasiyalar və müxtəlif kateqoriyalı təqaüdlər də avtomatik rejimə keçirilib.

Şəffaflıq və məmur-vətəndaş kontaktının sıfırlanması: Vətəndaşın idarələrə getməsi, növbəyə durması və ya kağız sənəd toplaması tələbi ləğv edildiyi üçün təyinatlar bürokratik ləngimə olmadan, dərhal rəsmiləşdirilir.

Nəticə etibarilə, rəqəmsal sosial model vətəndaşın dövlət qapısına getməsi prinsiplərini aradan qaldıraraq, xidmətin vətəndaşın ayağına getməsi mexanizmini tam təmin etmiş olur.

E.Rüstəmli

"AzPolitika.info"