Rusiya hökumətinin qarşıdakı üç il üçün hazırladığı federal büdcə paketi və vergi dəyişiklikləri ölkə iqtisadiyyatının getdikcə daha sərt "səfərbərlik" rejiminə keçdiyini göstərir. Hərbi xərclərin kəskin artması, sosial və tibbi proqramların kəsilməsi fonunda 2027-ci ilin büdcəsi haqlı olaraq "mühasirəyə alınmış qala" büdcəsi adlandırılır.
Maliyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi göstəricilərə görə, 2027-ci il üçün planlaşdırılan büdcə kəsri proqnozlaşdırıldığından xeyli yüksək — 5,5 trilyon rubl təşkil edəcək. ÜDM-ə nisbətdə bu rəqəm 2,2% səviyyəsindədir. Hökumət artan xərcləri qarşılamaq və eyni zamanda 2 trilyon rubl məbləğində xərcləri "prioritetləşdirmək" (əslində isə kəsmək) məcburiyyətində qalıb.
Ən diqqətçəkən məqam isə odur ki, 2025-ci ildə hazırlanan proqnozlardan fərqli olaraq, yeni büdcədə hərbi xərclərin təxminən üçdə bir nisbətində (32,2%) artırılması nəzərdə tutulur.
Maliyyə yükünün artması dərhal sosial sahələrə və səhiyyəyə təsir edib. Cari ilin statistikasına əsasən, "qeyri-prioritet" tibbi proqramlar yarıbayarı — 51% azaldılıb. Xüsusilə, regionlardakı dispanserlər üçün avadanlıqların alınması və onkoloji xəstələrin dərman təminatını nəzərdə tutan proqramların 70%-ə yaxın ixtisara məruz qalması əhali üçün ciddi problemlər yaradır.
Yeni vergilər: Biznes və vətəndaşlar daha çox ödָəyəcək
Büdcəni doldurmaq üçün hökumət həm iri biznesin, həm də əhalinin üzərinə əlavə vergi yükləri qoyur:
İri biznes üzrə - gübrə və əlvan metallurgiya istehsalçıları üçün baza dövrlə müqayisədə fövqəlgəlirlər üzrə 30%, qızıl istehsalçıları üçün isə 20% vergi tətbiq olunur;
Bank depozitlərindəki faizlər, dividend və qiymətli kağızlar üzrə gəlirlərə daşınan vergilərdə mütərəqqi şkala tətbiq edilir (13%-dən 22%-ə qədər). 1 milyon rubldan az olan əmanətlər və hərbi əməliyyat iştirakçılarının gəlirləri istisnadır;
Xarici internet mağazalarından və marketplace-lərdən alış-veriş edən rusiyalılar üçün ƏDV-nin maksimum dərəcəsi 22% müəyyənləşdirilib. Bundan əlavə, dəyəri 200 avroya qədər olan şəxsi istifadə bağlamalarına görə də əlavə rüsumlar alınacaq.
Rusiyalıların cibinə növbəti ağır zərbə isə İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozunda yer alıb. 2027-ci ilin iyul ayından etibarən əhali üçün elektrik enerjisinin tarifləri 14,4% bahalaşacaq (rəsmi inflyasiya proqnozu isə cəmi 4% səviyyəsində qiymətləndirilir).
Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu cür yüksək tarif artımları təkcə enerji obyektlərinin pilotsuz uçuş aparatlarından (PQA) mühafizəsi və bərpası xərclərini kompensasiya etmək məqsədi daşımır, həm də dövlətin büdcə yükünün bir hissəsini birbaşa vətəndaşların üzərinə yıxdığını göstərir. Ümumilikdə bütün mənzil-kommunal xidmətləri (JKH) inflyasiyanı qat-qat üstələyən templə bahalaşacaq.
Nazirliyin makroiqtisadi proqnozlarına görə, real gəlirlər cəmi 1% artacağı təqdirdə, istehlakın artması ev təsərrüfatlarının yığımları hesabına təmin edilməlidir. Lakin əhalinin əksəriyyətinin (təxminən üçdə ikisinin) heç bir yığımının olmadığını nəzərə alsaq, ekspertlər bu cür proqnozların reallıqdan uzaq olduğunu və rusiyalıların yaxın illərdə gündəlik xərclərini, o cümlədən qida büdcəsini ciddi şəkildə qənaət etməli olacağını vurğulayırlar.
Rasim Əliyev
"AzPolitika.info"
Şərhlər