BU CÜR PRİMİTİV DÜŞÜNCƏ İLƏ HARA QƏDƏR?!

Orxan Mansurzadə,

polis polkovniki

Ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında gözlənilən taleyüklü hadisələr, eləcədə mötəbər beynəlxalq təşkilatların önəmli toplantı və yığıncaqlarının, dünya əhəmiyyətli idman və mədəni tədbirlərin keçirilməsi ərəfəsində yuyulmamış çömçə kimi ortaya düşüb “mən də varam!” deyən, virtual aləmdən püskürdülən qeybət tufanı, böhtan, şəbədə vulkanından savayı diqqətəlayiq, faydalı bir işlə özünü məşğul etməyən radikal cameənin sırtıq, və cığal “uşaqları”- Kərimli və komandası cari il oktyabrın 19-da Bakının mərkəzində keçirməyə çalışdıqları qanunsuz aksiyanın qarşısının alınmasından, belə cəhdlərin yolverilməzliyinə dair hüquq-mühafizə orqanlarının xəbərdarlıqlarından özləri üçün düzgün nəticə çıxarmayıblar və görünür ki, heç belə fikirləri də yoxdur.

Möhtəşəm beynəlxalq toplantı- Qoşulmama Hərəkatına üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının XVIII Zirvə Görüşünə ölkəmizin ev sahibliyi edəcəyi ərəfədə dünya ictimaiyyətinin diqqətinin, təbii olaraq, Bakıya fokuslaşacağı bir vaxtda bundan narahatlıq keçirən radikal müxalifət təmsilçiləri və azsaylı tərəfdarları bəlli dairələrin, məsələn, “Con dayı”nın dirijorluğu ilə vahid mərkəzdən idarə olunaraq sərbəst toplaşmaq azadlığının bərpası bəhanəsilə oktyabrın 19-da normal ahəngi və qayğıları ilə yaşayan Bakının mərkəzini, sözün birbaşa mənasında, işğal etməyə şoxsaylı səylər göstərdilər. Əgər zənnim məni aldatmırsa, oxşar taktika və üsulla bir neçə il öncə etrazçılar dünyanın siyası və maliyyə mərkəzi sayılan Nyu-Yorkun məşhur Manhetten və digər tarixi küçə və meydanlarını əhatə edərək həmin məkanlarda çadırlar, insanların daldalanmaları üçün digər müvəqqəti sığınacaqlar salaraq hakimiyyət orqanlarından ultimativ formada öz tələblərinin yerinə yetirilməsində təkid edirdilər. Bu əsəb müharibəsində hakimiyyət orqanları, nəhayət ki, böyük bir meqapolisin həyatını iflic edən həmin nümayişlər seriyasını durdura, nəhəng çadırlar şəbəkəsini dağıdaraq şəhərin normal iş ahəngini bərpa edə bildi.

Sonuncu dəfə Sorosun ayrı-ayrı inkişaf etməkdə olan və ya yenicə müstəqillik qazanmış dövlətlərdə “açıq vətəndaş cəmiyyəti” qurmaq bəhanəsilə, əslində isə ilk növbədə qarışıqlıq, idarəolunmaz situasiyalar, polis-vətəndaş qarşıdurması, bu da yetmədikdə vətəndaş müharibələri yaratmaqla qanuni seçilmiş hökumətləri devirmək qəsdilə ayırdıqları, milyon dollarlarla ölçülən qrant və ianələrin müqabilində tərəfdarlarına “biz gəlirik, az qalıb”, “hakimiyyət gedir” xatircəmliyi ilə yağlı vədlər verənlər “rəngli inqilablar” dalğasının postsovet məkanında keçici uğur qazanmasından necə vəcdə gəlmişdilərsə, məkan, zaman və reallıq hissini tamamən itirmişdilər. Təqribən 14 il öncə postsovet məkanındakı bir neçə ölkəsində eyni ssenari, üsul və zorakılıqla həyata keçirilən çevrilişlərin ardınca respublikamızda radikal müxalifətin yaratdığı “Azadlıq” adlı seçki bloku 2005-ci ilin noyabrındakı parlament seçkilərində məğlubiyyətə uğradıqdan sonra xaricdən verilən təlimata uyğun olaraq, həmin olayların bənzərini də ölkəmizdə reallaşdırmağa cəhd etdi. Bu məqsədlə həmin il noyabrın 26-da metronun «20 Yanvar» stansiyasının önündən başlayaraq, keçmiş «Qələbə» kinoteatrının qarşısındakı meydanadək yürüş-mitinq keçirmək barədə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin razılığını alsalar da, sonradan təşkilatçılar üzərlərinə götürdükləri öhdəlikləri yerinə yetirməkdən imtina etdilər. Radikal müxalifətin bəzi nümayəndələri, o cümlədən Ə.Kərimli də zorakılığa çağırışlar edərək iştirakçıları kütləvi şəkildə itaətsizlik göstərməyə təhrik edib, aranı qarışdıran, qarşıdurma yaradan hüquqazidd əməllərə yol verdilər.

“Baş cəbhəçi” isə mitinqin sonunda «ölərik, meydanı tərk etmərik» şüarını irəli sürərək fasiləsiz mitinqlərin başlandığını elan etmiş, iştirakçıları oturaraq meydanı tərk etməməyə çağırmaqla qarşıdurmaya rəvac vermiş, bu zamanı bir neçə polis əməkdaşı və aksiyaçı müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdılar.

Bu hadisənin üzərindən 14 il keçməsinə, bütün dünyada, o cümlədən ölkəmizdə əhəmiyyətli ictimai-siyasi proseslərin baş verməsinə rəğmən “baş cəbhəçi” və yaxın ətrafı dağıdıcı küçə, kütlə psixologiyasından, yalançı mitinq eyforiyasından, özünəvurğunluq hissindən və publikaya cəsarətli görünsün deyə iqtidara münasibətdə tamamilə yersiz sərt ritorikadan, ultimativ tərzdən qurtula bilməyib. Sonra da bir nəfərlik “mənzil-qərargah”ına çevrilmiş “Əli bəyin studiyası”ndan, özünü Oval kabinetdə hiss edirmiş kimi müxbirə xitab edərək möhtərəm dövlət başçımızın radikallara münasibətdə niyə sərt leksikondan istifadə etməsinin səbəbini soruşur. Daha dərk etmir və ya anlamaq istəmir ki, ölkəmizdə bir çox mənəvi dəyərlərin, demokratik prinsiplərin aşınmasının, əhdə vəfasızlığın, verilmiş sözün tutulmamasının, götürülmüş öhdəlikdən səbəbsiz imtinanın və digər ictimai, siyasi və sırf insani münasibətlərə təsir göstərən neqativ məqamların əsasını qoyanlardan biri və bəlkə də birincisi elə Kərimlinin özüdür. Misal gətirdiyimiz son yürüş-mitinq də daxil olmaqla, son 15 ilin ictimai-siyasi proseslərinə, iqtidar-müxalifət münasibətlərinə dair həmin dövrün xronologiyası, mətbuatı, vaxtilə cəbhəçibaşının yan-yörəsində olmuş şəxslərin, müxalifət funksionerlərinin etirafları təsdiq edir ki, illərdir şəxsi ambisiyalarının, pul və hakimiyyət hərisliyinin əsirinə çevrilmiş bu tip, iqtidarla müxalifət arasında normal dialoqun baş tutmamasının əsas səbəbkarlarından biridir.

İndi durub ölkəmizin müstəqillik illərində ev sahibliyi etdiyi ən böyük siyasi tədbirin - oktyabrın 25-26-da 160-a yaxın ölkənin və beynəlxalq təşkilatın məsul təmsilçilərinin iştirak etdikləri Qoşulmama Hərəkatının Bakıda keçirilən, aralarında bir sıra dövlət və hökumət başçılarının da olduqları XVIII Zirvə Görüşünü bu “hərşeyşünas” sədr öz ağlınca az qala əhəmiyyətsiz, sıradan bir görüş kimi “dəyərləndirir”, bəzi iştirakçı ölkə rəhbərləri barədə olduqca aşağılayıcı tərzdə, irqçi kimi bəhs edir və hətta inkişaf etməkdə olan respublikaların liderlərinə həqarət etməkdən belə çəkinmir. Xanım Osmanqızının yüngül “ötürməsi” ilə özünün “üçüncü dünya” ölkələrinə və onların bəzi tanınmış liderlərinə qarşı “ağ insan” qismində mövqe sərgiləyən, ölkə başçılığına iddialı olan bu başabəla “siyasətçi”nin parıldayan gözlərini təkəbbür, cığallıq və paxıllıq, qərəzkarlıq necə örtübsə, belə məhdud dünyagörüşü, ağılla onun nəinki siyasi partiya sədrliyinə, müxalifət liderliyinə olan iddialarına şübhə edirsən, daha çox onun əlinin altında işləyənlərin halına acıyırsan.

Bu yerdə “Dəmir ledi”nin, İngiltərənin sabiq və mərhum Baş Naziri Marqaret Tetçerin nə vaxtsa oxuduğum müsahibəsindən yadımda qalmış bir aforizmini yada düşür. Keçmiş Sovetlər İttifaqının süquta uğradılmasında əhəmiyyətli rol oynamış bu xanımın məşhur fikri belədir: “Sovet adamlarının “xoşbəxtliyi” ondadır ki, onlar öz bədbəxtliklərini dərk etmirlər”. Belə bir yanaşma Kərimliyə da aiddir.

Milli maraqlardan, xüsusən Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ədalətli həllindən ağızdolusu danışan “baş cəbhəçi”, görəsən, nə vaxtsa və hardasa bu istiqamətdə nə iləsə yadda qalıbmı? Təbii ki, yox və onun bu sahədə də “fəaliyyəti” özünü möhtərəm dövlət başçımıza opponent görürmüş kimi, görülən işləri “təftiş” etmək və “qiymətli məsləhət” verməkdən, iqtidarın bu sahədəki fəaliyyətini də qılınclamaqdan, “obıvatel”ə hesablanmış ucuz demoqogiya ilə məşğul olmaqdan uzağa getmir. Sonuncu dəfə ölkə rəhbərini ötən ay BMT Baş Assambleyasının Nyu-Yorkda keçirilən illik sessiyasına getməməkdə, sonra Valday diskussiya klubunda verdiyi məşhur bəyanata görə ittiham edən, iqtidarı suçlamaq üçün heç bir fürsəti əldən verməyərək “Youtube”də Osmanqızının cilvəli sualları qarşısında özünü diplomatiya dahisi sanan bu zavallı anlamaq istəmir ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 2016-cı ilin aprel hadisələrindən üzübəri Ermənistanın cinayətkar hərbi-siyasi rəhbərliyinə maksimal təzyiq, pressinq siyasətini uğurla həyata keçirir.

O, Kərimlinin və onun sağ-solunun hətta yuxularında da görə bilməyəcəyi bir işi - BMT-dən sonra dünyanın ikinici ən böyük siyasi təşkilatı sayılan, Birləşmiş Millətlərin də 120 dövlətinin üzvü olduğu Qoşulmama Hərəkatının növbəti sessiyasının Bakıda keçirilməsinə, Hərəkatın yeni sədri kimi bu ali məqamdan da ustalıqla istifadə edərək sammitin qəbul etdiyi Yekun Sənədə ilk dəfə olaraq, çox mühüm bəndin salınmasına nail olub. Bu bənddə dövlət və hökumət başçıları güc yolu ilə ərazilərin zəbt edilməsinin yolverilməzliyini vurğulayır və təsdiq edirlər ki, heç bir dövlət ölkəmizin ərazilərinin işğal edilməsi nəticəsində yaranmış vəziyyətin qanuniliyini tanımayacaq, bu ərazilərdə iqtisadi fəaliyyətlər də daxil olmaqla, bu cür vəziyyətin saxlanması üçün hər hansı kömək göstərməyəcək. Burada bilavasitə işğalçı ifadəsindən istifadə olunur ki, bu da Ermənistanın növbəti dəfə 120 dünya dövləti tərəfindən işğalçı kimi tanınması deməkdir.

Radikal cameənin başbiləni kimi növbəti aksiyanın noyabrın 2-nə yenidən şəhərin mərkəzinə və ya ənənəvi olaraq, “Məhsul” stadionuna salınması barədə qərarını elan edən, Osmanqızı ilə baş-başa verib tamamilə cəfəng, məntiqsiz və reallıqdan uzaq faktorlarla, yalnız özünə məxsus riyakarlıqla bunu əsaslandırmağa çalışan AXCP sədri “camaatının” boynuna minnət qoymaqla bunu guya “xalqın sosial şəbəkələrdə ifadə olunmuş iradəsi”nə bağlamaqla hüquq elmində cahanşümul bir “kəşf” edibmiş kimi xoruz səsi eşitməyən belə gülünc arqumentlərlə özünü haqlı çıxarmağa çalışır. Adama deyərlər, ay başabəla siyasətbaz və hüquqçu, bəhs etdiyin, beyinləri tiryək kimi dumanlandırdığın belə səfsəfəyə insan hüquq və azadlıqları ilə əlaqədar heç nağıllarda da yer yoxdur, zira dünya demokratiyasının inkişaf tarixi vətəndaşların sandıq başına gedərək birbaşa səs vermələrindən, öz iradələrini yalnız bu yolla ifadə etmələrindən savayı bir üsul tanımır. Məşhur bir filmdəki başabəla “alim”in - Gülümsərovun “limçay” icadı kimi Kərimli adlı hoqqabazın “Feysbuk”la bağlı “yeni” kəşfi də yəqin ki, dünya hüquq ədəbiyyatında öz “qiyməti”ni alacaqdır.

Digər tərəfdən, “Youtub”da Osmanqızının dar “pəncərəsi”ndən virtual aləmdəki azsaylı tərəfdarlarına səslənən cəbhəçibaşı noyabrın 2-nə təyin etdikləri potensial qanunsuz aksiyasının guya sosial sifariş olduğunu, guya bununla ölkəmizdə yeni xalq hərəkatının başlandığı barədə növbəti yalanlarını həqiqət kimi ictimaiyyətə sırıyarkən əmin görünməsinə rəğmən özünün söylədiklərinə adamın inamsızlığı, tələskənliyi hər cümləsinin başında hiss olunur. Kərimli sonuncu “seanslar”ın birində onu suflyorluğu ilə bezdirən bu qadına üzünü tutaraq tez-tez dinləyicilərin və seyirçilərin sayı ilə maraqlanır, hansısa hərəkat adlandırıla bilinməsi üçün (məsələn, “Sarıqlılar” hərəkatı) bu sayın ən azı 30-40 min nəfər civarında olmasının vacibliyini, belə olmadığı təqdirdə “moizələrinin” kimsəyə bir faydası dəyməyəcəyini açıq mətnlə bildirir.

Dəlidən doğru xəbər, adam düz deyirmiş... Yeri gəlmişkən, Kərimlinin tale, kədər ortağı Osmanqızına tərəf tez-tez reverans edərək həyəcanlı şəkildə seyirçilərin sayı ilə maraqlanması, qısa zaman kəsiyində izləyici sayının cəbhəçibaşının istəyinə uyğun olaraq, 40-45 min civarına “sürüşdürülməsi”, gözgörəsi açıq “pripiska” olmaqla yanaşı, başabəla sədrin qanunsuz mitinqlərin guya sosial sifariş olmasına dair iddialarının nə qədər yalan və saxta olmasına dəlalət edir. Burada Kərimlinin davranışları məşhur bir filmin eynən onun kimi komik qəhrəmanı - özfəaliyyət dərnəyinin rəhbəri Ağabalanın düşdüyü durum, dərnəyin fəaliyyətini yoxlamağa gəlmiş komissiya üzvlərindən birinin neftçi olduqlarını iddia edən iki rəqqasa verdiyi suala - “Sonuncu dəfə qazdığınız quyunun dərinliyi nə qədərdir?” sualına rəqqasənin “Beş, yox, yox, on beş metr...” adlı cavabı yada düşür.

Oktyabrın 19-da şəhərin mərkəzində qanunçuluğun, ictimai asayişin kobud şəkildə pozulmasının birbaşa təşkilatçısı olan AXCP sədri minlərlə insana yaşatdığı diskomforta görə xalqa bir üzr borcu olduğu halda yenə onu, öz qanuni vəzifə borclarını yerinə yetirərək vətəndaşların təhlükəsizliyini təmin etmiş, əmin-amanlığı qorumuş polis əməkdaşlarını borclu çıxarmağa çalışmışdı. Son aksiyaya cəhd öncəsi asayiş keşikçilərinə ünvanladığı “şanlı” müraciətin yerə düşdüyünü sinirə bilməyən “baş cəbhəçi” özü və Şurayi-Millidəki bəzi tərəfdarları vasitəsilə ötürdükləri yalan və qərəzli məlumatlar sayəsində məlum çevrələrin və hüquq müdafiə təşkilatlarının zorakılığa dair informasiyaların yayılmasına görə dövlət rəhbərliyini, polisi ölkənin imicini düşünməməkdə ittiham edir, buna görə növbəti aksiyalar zamanı əməkdaşları “xalqın fikrinə, beynəlxalq təşkilatların rəyinə uyğun şəkildə hərəkətlərinə düzən verməyə” səsləməkdən utanmır, əksinə, onları sanksiyalarla da hədələyir. Son aksiyaya cəhddə polis əməkdaşlarının öz xidməti borclarını yerinə yetirərək radikalların virtual aləmdə tozanaq qopardıqları “polis zorakılığı”na dair iddialarının qərəzli, böhtan xarakterli olduğuna, vətəndaşlarla qanun çərçivəsində nəzakətli davranmalarına dair Daxili İşlər Nazirliyinin açıqlaması və övladlarına qarşı “virtual şiddətin” dayandırılması barədə polis analarının müraciəti yayıldıqdan sonra da o, utanmadan yenə asayiş keşikçilərini günahlandırır, sonuncuları faktiki özünün və qaragüruhunun qanunsuz hərəkətlərinə göz yummağa, əmrə tabe olmamağa “çağırır”.

Bu istiqamətdə, heç şübhəsiz ki, Kərimlinin verdiyi təlimata uyğun olaraq, polis əməkdaşlarına qarşı maksimal pressinq siyasətinin həyata keçirilməsi, sosial şəbəkələrdə onların ictimai qınağa məruz qoyulması, son aksiyaya cədhlə bağlı yayılmış kadrlarda öz qanuni vəzifələrini yerinə yetirən ayrı-ayrı paqondaşlarımızın fotolarını sonuncuların ad, soyadları və tutduqları vəzifələr, digər şəxsi koordinatlar göstərilib radikal müxalifətçilərə məxsus müxtəlif internet səhifələrində yerləşdirilməklə “linç”ləmə prosesinə çağırışların edilməsi özünü guya dövlət adamı, ziyalı sayan Kərimlinin və qondarma Milli Şuraya toplanmış üzüdönük marginalların ümumilikdə dövlətçilik və qanunçuluq fəlsəfəsi ilə yaxından-uzaqdan hər hansı əlaqələrinin olmadığının əlamətidir.

Kərimli-Osmanqızı tandeminin yuxarıdan aşağıya baxdıqları, az qala lağlağa və ironiya obyektlərinə çevirmək istədikləri, “dünya siyasətinə heç bir təsirlərinin olmadıqları” kimi xarakterizə etdikləri, məsələn, Venesuela, Eritreya, Qvineya, KXDR və digər bəyənmədikləri ölkələrdə belə iqtidarda və ya müxalifətdə kimlərin, hansı siyasi qüvvələrin olmasından asılı olmayaraq, polis istənilən qanunsuz mitinqlərin, piketlərin qarşısını, ölkəmizin timsalında olduğu kimi, eyni qətiyyətlə alır. Və sonra hər hansı müxalifət qüvvəsi və ya təmsilçiləri qeyri-qanuni aksiyaların qarşısının alınmasının, yaxud dağıdılmasının acığını, heyfini bu işi görmüş polis əməkdaşlarının fotoşəkillərini, onlara aid, yayılması qanunla qadağan olunan fərdi məlumatları internet şəbəkələrində paylaşaraq vətəndaşları onlara qarşı hansısa qanunsuz hərəkətlər etməyə çağırmaq qədər absurd və rəzil addımların atılması ilə çıxmırlar və almırlar. Dövlətçiliyə və onun əsas sütunlarından biri kimi polisə qarşı belə iyrənc münasibətin sərgilənməsi, onların “linçlənməsi”nə açıq çağırışların edilməsi, Kərimlinin və sağ-solunun da bu rəzalətin içində olması, bu xoşagəlməz durumu az qala məmnunluqla qarşılamaları və ya seyr etmələri, belə yolverilməz cəhdləri açıq və qəti şəkildə pisləməmələri, hardasa məhdud dünyagörüşlü, cahil bir kütləni buna yönləndirmələri Kərimli və onun dəstəsinin milli və dövlət maraqlarına növbəti xəyanət səhifələrinin artıq son akkordları da ola bilər.

Kərimli-Osmanqızı cütlüyünün bədbəxt, yazıq saydıqları həmin ölkələrin hökumətləri və rəhbərləri AXCP və Şurayi-Millinin biət etdikləri və maliyyələrindən asılı olduqları çevrələrin başçılarına boyun əymədiklərinə, ölkəmiz kimi milli maraqlarını təmin edən müstəqil siyasət apardıqlarına, zəngin təbii sərvətlərindən özlərinin məsləhət bildikləri formada istifadə etdiklərinə, ikitərəfli əlaqələrdə bərabərhüquqlu olmaq istədiklərinə, təhdid, şantaj və diktə siyasətlərinə kəskin etiraz etdiklərinə görə bu gün məlum fürsətcil dairələrin “qara dəftərləri”nə düşüblər. İndi bunlar Kərimli, Osmanqızı və qeyriləri kimi sonuncuların təəbəliklərini, ağalıqlarını qəbul etmədiklərinə görə öz ölkələrində müstəqil, azad və sərbəst şəkildə yaşamalı deyillərmi? Bu insanlar və dövlətlər kasıb, yalavac, yarıac, yarıtox şəraitdə, hansısa ağaların maliyyəsindən asılı olmadan yaşaya bilərlər və yaşayırlar da. Ancaq Kərimli və güruhu bu azadlığın qiymətini və dəyərini hardan bilsin? O, azadlığını da, məsuliyyətini də uzun illər gəldiyi xəyanət yolunda çoxdan qurban verib. Kərimli son “teleseans”lardan birində öz həyatını xalqının azadlığı yolunda guya qurban verəcəyilə öyünürdü. Görünür, adam təəbəliyini, diktələrini qəbul etdiyi məlum xarici dairələrə maddi maraq və vəd olunmuş hakimiyyət müqabilində qeyd etdiyimiz bir para dəyərləri ilə bərabər özünü də “qurban veribmiş”. İtirilmiş hissiyyat və dəyərlər olduğuna görə tez-tez onlardan bəhs edir. Bu sırada son aksiyaya cəhd də daxil onun qorxaq və rəzil durumda, özünün də qeyd etdiyi kimi, bədbəxt bir pozada “Azadlıq!” qışqırmasının da bir rəmzi mənası varmış. Adama deyərlər, hələ get özün maddi və mənəvi asılılıqdan azad ol, sonra başqalarına ağıl verməyə çalış. Yəni, özünə rəva görmədiyini başqalarına da görmə, ey Kərimli!

Hələ utanmadan “mübarizəsi”nin maddiyyat və vəzifə deyil, guya millət davası olduğunu iddia edir. Doğrudan da söylədikləri onu az-çox maraqlandırsaydı, o zaman rəzalət adlandırdığı polisin vəzifə borcunu yerinə yetirməsi deyil, dolayısıyla ölkəmizin beynəlxalq nüfuzuna xələl gətirəcək addımlar atmaması, daha betəri isə, bizdən fərqli olaraq, guya Ermənistanın indiki hakimiyyətinin dünyaya demokratiya mesajı verməsinə dair xəyanətkar və təxribatçı mövqe nümayiş etdirməzdi. Əgər Azərbaycanda özünü siyasi partiyanın sədri sayan, hakimiyyətə iddialı olan birisi Ermənistanın əvvəlkindən daha populist və qorxaq, ölkəmizə qarşı daha sərt və barışmaz mövqe sərgiləyən bir hakimiyyətini guya demokratiyaya bağlılığı yönündə az qala öyürsə və bunu öz soydaşlarına örnək qismində təqdim edirsə, zənnimizcə, əlavə heç bir şərhə yer qalmır. Əslində, Kərimlinin sözlərini qəribçiliyə salmaq lazım da deyil, çünki Paşinyanla onu birləşdirən ümumi cəhətlər çoxdur. Keçdikləri həyat yolu, siyasətdə tapındıqları ümumi “dəyərlər”, maddiyyat və hakimiyyət hərisliyi, kütləyə hesablanmış eyni bəlağət, ritorika, demoqogiya və populizm, liderlərinin arxasından separat sövdələşmələr, eyni vaxtda bir neçə cəbhəyə oynamaq bacarığı və hər dəfə sudan quru çıxmaq çabaları, küçənin təzyiqi altında hakimiyyəti zəbt etmək və s. Siyahını bir qədər də uzatmaq olardı, lakin zənnimizcə, görünən dağa bələdçi lazım deyil. Fərq yalnız eks-dövlət katibinin rəhbərliyində təmsil olunduğu AXC-Müsavat cütlüyünün bir il sonra fiaskoya uğramasında, Paşinyan hakimiyyətinin isə öz ömrünü hələ də sürdürməsindədir. Ancaq Azərbaycan hakimiyyətinin, İlham Əliyev iqtidarının gündən-günə artan təzyiqləri fonunda bu “Soros uşaqları”ndan ibarət erməni hökumətinin çox duruş gətirəcəyi inandırıcı görünmür...

Erməni simpatizianı rolunda çıxış edən Kərimlinin 14 il əvvəl olduğu kimi, müstəqilliyimizə qənim kəsilmiş, ölkəmizin və möhtərəm dövlət başçımızın uğurlarını gözləri götürməyən anti-Azərbaycan qüvvələrinin və onların yerli uzantıları tərəfindən yenə araqarışdıran, keşiş Qapon qismində məhz indi dövriyyəyə buraxılması təsadüfi deyil. Tamamilə aydındır ki, məhz həmin əcnəbi çevrələr və ələkçinin qılverənləri kimi yerli anti-milli ünsürlər Prezident cənab İlham Əliyevin məqsədyönlü daxili və xarici siyasəti nəticəsində ölkəmizin inkişafından, milli maraqları təmin edən müstəqil xətt yeritməsindən xeyli dərəcədə narazı idilər, müxtəlif təzyiqlərlə ölkə rəhbərliyini yolundan sapdırmağa yönəlmiş çeşidli fəaliyyət növləri boşa çıxdıqca onlar bunu Kərimli və onun dönük çevrəsinin əli ilə etməyə qərar verdilər.

Son vaxtlar xaraktercə qorxaq və prinsipsizin təki olan Kərimlinin iqtidarla ultimativ tonda danışması, Qoşulmama Hərəkatının Bakıdakı növbəti zirvə görüşünün pozulmasına yönəlmiş açıq-aşkar təxribatçı əməllərin, şəhərin mərkəzi hissəsində keçirilməsi praktik cəhətdən mümkünsüz olan mitinq oyunlarının mərkəzində dayanmasının arxasında onun məhz polis-vətəndaş qarşıdurması yaratmağa çalışılmaqla bu barədə saxta hesabatlar və audio, video və fotomateriallar sayəsində dünya və Avropa birliklərini ölkəmizə qarşı qaldırmaq, polis zorakılığına, insan hüquqlarının pozulmasına dair həmin qurumların bəyanatlarını yaymaqla iqtidara təzyiq rıçaqları əldə etmək niyyəti dururdu. Əgər BMT Baş Assambleyası Prezidentinin iştirakını da nəzərə alsaq belə destruktiv əməllər Bakıda adıçəkilən assambleyanın faktiki mini iclasının təşkilinin qarşısını almaq və ya həmin toplantının beynəlxalq aləm üçün əhəmiyyətini azaltmağa yönəlmişdi.

Dövlətçilikdən, mənəviyyatdan və demokratiyadan dəm vuran Kərimlinin öz vəzifə borclarını qətiyyətlə və ləyaqətlə yerinə yetirmiş bəzi dövlət və polis məmurlarını növbəti qanunsuz aksiyalar öncəsi öz hərəkətlərini korrektə etmələrinə dair xəbərdarlığı, onunla maraqlı xarici orqanlar arasında vasitəçilik etməsi şübhə doğurmayan Osmanqızının Qoşulmama Hərəkatının Bakı sammiti haqqında yersiz, həqiqətdən uzaq fikirləri, məlum zirvə görüşünün bəzi iştirakçlarına münasibətdə irqçi davranışları, onları aşağılamaq cəhdləri, azərbaycanlı polis və bəzi dövlət məmurlarını sanksiyalarla hədələmək və digər qəribə, əndirəbadi hərəkətləri adları çəkilən xəyanət şəbəkəsinin xaricdən idarə olunmasına və maliyyələşdirilməsinə şübhə yeri qoymayan məntiqi nəticələrdir. Bu hələ bizim Kərimli və onun güruhu haqqında eşitdiklərimizdən, gördüklərimizdən və bildiklərimizdən doğan subyektiv yanaşma, məntiqi dəyərləndirmədən irəli gələn nəticələrdir. Ölkə rəhbərliyinin, hüquq-mühafizə orqanlarının sərəncamında qeyd etdiklərimizi, yəni Kərimli və onun dönük sağ-solunun xəyanət dosyelərini təsdiqləyəcək o qədər faktlar var ki...

Bir halda ki, yazıya Qoşulmama Hərəkatına üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının XVIII Zirvə Görüşü barədə qeydlərdən başladıq, o zaman məlum mövzu ətrafında radikalların olduqca primitiv, ziyanlı və aşağılayıcı fikirlərini saf-çürük edərək cəmiyyətin ziyalı, düşünən təbəqəsinin ümumi mövqeyini ifadə edən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi, tarix elmləri doktoru, professor Əli Həsənovun haqlı olaraq qoyduğu bir sualın cavabı ətrafında ciddi düşüşnməliyik. Doğrudan da, biz bu primitiv və ziyanlı təfəkkürlə hərəkət edən müxalifətlə hara gedirik? Cəmiyyət daxilində səsini ucaltmağa, siyasi hakimiyyətə iddia etməyə çalışan bu anti-milli qrupların özbaşınalığına nə vaxtacan dözməliyik?

Mənə elə gəlir ki, dəyərli ziyalımız tərəfindən səsləndirilən bu ritorik sualın cavabı yaxın perspektiv üçün müxalifətin özünü necə aparmasından, cəmiyyətdə radikal əhvali-ruhiyyə, qarşıdurma yaratmaq xəttindən vaz keçib-keçməməsindən birbaşa asılı olacaqdır.

Şərhlər

Bashirov Qarib 2019-10-30 16:19:27

Gözəl yazıdır.Muəllifi polis işçisi olmasaydı deyərdim ki, Ə.Kərimliyə yaxşı opponentlik edib.Polisin siyasi məsələlərə qarışması duzgun deyil, məncə.Cənab polkovnik siyasi opponentinin qanunpozma hallarını təhli edib, huquqi qiymət versəydi daha tutarlı yazı olardı.

Son yazılar


Новости

Карьерный рост Илона Маска

В детстве Илон был необычным ребенком, много читал. Как вспоминал его отец, как-то Илон, когда ему было три или четыре года, спросил у него: «Где заканчивается и начинается мир?». Илон и Кимбал учились в Pretoria Boys High School. Илон окончил школу с отличными отметками по физике и информатике. При этом в школе Маску приходилось нелегко в отношениях с другими детьми, после одного из избиений ему пришлось восстанавливать сломанный нос, говорится в биографии Илона Маска в Википедии. С детства Илон много читал, любил фантастику, от Жюля Верна до Азимова, Хайнлайна и Толкина. Роман Дугласа Адамса «Автостопом по галактике» помог ему справиться с личностным кризисом в четырнадцать лет, а книги «Академия» и «Луна — суровая хозяйка» пробудили в Илоне интерес к космосу, говорится в биографии Маска на сайте «Мир фантастики». Когда Илону Маску было 10 лет, он получил в подарок первый компьютер Commodore VIC-20, который использовал для программирования, уже в 12 лет он продал за 500 долларов свою первую программу, игру Blastar, в которой можно было стрелять по инопланетянам из лазерной пушки. Чтобы избежать призыва в армию в ЮАР, мальчики уехали в Канаду к матери. Отмечается, что деньги на поездку Маск добыл сам, с помощью продажи акций фармацевтической компании. В 19 лет Илон поступил в Королевский университет в Кингстоне, Онтарио. В 1992 году Маск переехал в США и поступил в Пенсильванский университет, где получил степень бакалавра наук по физике колледжа искусств и наук, а также степень бакалавра по экономике Уортон школы бизнеса. Со временем перешел в Стэнфорд, но обучение не закончил. Карьера Илона Маска Zip2 — первая компания, которую организовали совместно братья Маск в 1996 году. Они занимались производством программного обеспечения. Их проектом был цифровой аналог «Жёлтых страниц», с помощью которого в любом районе Сан-Франциско можно было найти ближайшую пиццерию. Стартап развивался не так быстро, как хотелось Илону, но трудолюбие позволило вывести его на такой уровень, что им заинтересовались инвесторы. Вскоре фирма Compac приобрела Zip2 за 307 миллионов долларов, 22 миллиона достались лично Илону Маску и он в 27 лет стал миллионером. В марте 1999 года Илон Маск стал одним из основателей X.com (вложив 12 млн собственных сбережений), намереваясь сделать революцию в сфере банковских платежей. Уже в 2000 году произошло слияние компаний X.com и Confinity, тем самым объединились системы X.com и PayPal. Маск требовал для нового образования бренд X.com вместо PayPal. Это вызвало разногласия внутри организации, и Илон по решению Совета директоров ушел в отставку. Но стратегически и экономически Маск снова сделал верный ход. В октябре 2002 года PayPal была куплена eBay за 1,5 млрд долларов, а Илон за свои 11,7% акций получил 175 млн долларов. Илон Маск и SpaceX В июне 2002 года Маск основал свою третью компанию — SpaceX. Эта компания Илона связана с космическими разработками, целью ее создания было сокращение расходов на полеты в космос, способствование его освоению и в частности, будущая колонизация Марса. Илон Маск стал главным инженером и СЕО SpaceX. 24 марта 2006 года состоялся первый для компании запуск ракеты-носителя Falcon 1, но он завершился аварией. Однако в том же году компания SpaceX стала одним из победителей в конкурсе НАСА Commercial Orbital Transportation Services (COTS), получив суммарное финансирование в размере 396 млн долларов, для разработки и демонстрации ракеты-носителя Falcon 9 и корабля Dragon. 28 сентября 2008 года состоялся первый успешный запуск ракеты-носителя Falcon 1 и вывод полезной нагрузки на орбиту. Благодаря энергичным действиям Илона Маска, в компании разработаны два типа потенциально многократных ракет-носителей: Falcon 1 и Falcon 9, а также многоразовый космический корабль Dragon. В декабре 2008 года NASA подписало с компанией контракт на сумму 1,6 млрд. долларов на 12 запусков носителя Falcon 9, а затем и космического корабля Dragon к МКС, в качестве замены кораблей Space Shuttle после прекращения программы их запуска в 2011 году. Дальнейшими достижениями SpaceX стали: запуск корабля Dragon, который был выведен на орбиту и возвращен на Землю 8 декабря 2010 года, первая в истории посадка первой ступени на землю, выполненная после вывода полезной нагрузки на околоземную орбиту (22 декабря 2015 года), первая успешная посадка первой ступени ракеты-носителя Falcon 9 на морскую платформу Autonomous Spaceport Drone Ship (8 апреля 2016 года) и первый запуск и посадка использованной ступени ракеты-носителя Falcon 9 (31 марта 2017 года). Одной из фантазий Маска было освоение Марса. По мнению Илона, исследования Марса позволят установить цену на транспортные полеты на планету на уровне $ 500 тыс., что «вполне приемлемо» для жителей развитых стран, а также положить начало освоению других планет. «Мне нравится участвовать в проектах, которые меняют мир. Это сделал интернет, и космос, вероятно, изменит мир больше, чем, что бы то ни было. Если человечество сможет выйти за пределы Земли, очевидно, что там будет его будущее» — утверждал предприниматель. Илон Маск неоднократно высказывался за колонизацию Марса, в том числе он предлагал сбросить на полюса Марса термоядерные бомбы, чтобы нагреть поверхность планеты и сделать ее пригодной для жизни. В апреле 2016 года вышла новость, что корабль Red Dragon («Красный дракон») компании SpaceX не позднее 2018 года полетит на Марс. Есть версия, что Илон Маск, глава SpaceX, именно таким образом отреагировал на сообщение о начале реализации в «железе» перспективного российского космического корабля «Федерация». SpaceX планирует миссию в 2018 году на Марс Во время экспедиции на Марс будут отработаны технологии доставки на поверхность планеты больших грузов, передает Twitter компании. В случае успеха миссии SpaceX станет первой частной компанией, отправившей корабль на Марс. В мае 2017 года СМИ сообщили о том, что американская компания Elysium Space продает места на космическом корабле для праха умерших. На орбиту Elysium Space выведет ракета-носитель Falcon 9 компании Илона Маска Space X. Сообщается, что за 2,5 тысячи долларов родственники могут отправить останки своих родных в космос, где «звездный катафалк» будет кружить по орбите Земли два года, после чего войдет в атмосферу и сгорит. Реклама Shooting Star Memorial и Lunar Memorial на сайте elysiumspace.com В сентябре 2017 года глава компании SpaceX Илон Маск сообщил о возможности использования многоцелевой ракеты для полетов в любую точку Земли за полчаса. «Долетите до большинства мест на Земле менее чем за 30 минут и куда угодно менее чем за 60. Стоимость билета должна быть примерно такой же, как за полноценный билет на самолет экономического класса», — написал Маск в Instagram. Для новой ракеты под рабочим названием BFR будут использованы предыдущие достижения компании, как сообщали РИА «Новости». Ракета может заменить Falcon 9 и Dragon, она же может быть использована для полетов на Луну и Марс. Отмечается, что ракета BFR будет дозаправляться после выхода на околоземную орбиту, а потом лететь к пункту назначения, технология позволит летать на Луну и обратно. Tesla Илона Маска В 2003 году Илон организовал компанию, которую назвал в честь Николы Теслы «Tesla Motors». Сферой деятельности этой компании является создание экологически чистых электромобилей. В 2008 году Tesla Motors выпустила первый электромобиль «Tesla Roadster». Автомобиль раскритиковали, но Илон Маск и его компания работали над усовершенствованием машины и уже в 2011 году была представлена модель Tesla Model S. Tesla Roadster 27 сентября 2012 была запущена революционная сеть супер-заправок для путешествия на дальние дистанции. Были апробированы два электроавтомобиля Tesla Model S, которые с 28 января по 2 февраля 2014 года совершили путешествие с западного побережья до восточного. Для подзарядки использовались только «суперчарджеры» (электро-заправочные станции). Поездка из Лос-Анджелеса заняла 76 с половиной часов, и стоила $ 0, установив тем самым рекорд Гиннеса. Tesla Model S В конце 2014 года, Tesla Motors представила Tesla Model X — новый электромобиль-кроссовер. В 2016 году была представлена новая бюджетная модель — Tesla Model 3. На 2016 год цена акции компании достигает отметки в $ 231,55, рыночная капитализация составляет $ 29 млрд. Tesla Model 3 построена на новом шасси. Базовая версия электрокара сможет ускоряться с места до 96 километров в час менее чем за шесть секунд, а топовая — за 4 секунды. Запаса батарей хватит на 350−400 километров пробега. Стоимость Model 3 будет начинаться от 35.000 долларов. Tesla Model X В 2016 году «Тесла» получила не менее 373 тысяч заявок на покупку своей самой доступной модели — Model 3. Маск заявил, что в связи с очень большим количеством заказов на автомобиль компания постарается «увеличить объемы производства настолько быстро, насколько это возможно». Тогда же Илон Маск выпустил перспективный план развития деятельности Tesla, пообещав, что уже в 2017 году будут презентованы новые модели транспорта, которые работают на электрической энергии: тяжелые грузовые автомобили и городской пассажирский транспорт. Илон Маск также заявил, что Tesla Motors вполне может создать летающий автомобиль, для того чтобы он просто был, но гораздо сложнее сделать его тихим и безопасным. «Вряд ли люди будут рады ревущей над их головами машине», — цитировали СМИ слова Маска. В марте 2017 года в новостях сообщали, что компания Tesla намерена открыть свои представительства, шоу-румы и сервисные центры в Москве и Санкт-Петербурге. Hyperloop Илона Маска В 2012 году Маск, кроме объявления о своих планах по покорению космоса, анонсировал еще один проект — высокоскоростной трубопроводный пассажирский транспорт Hyperloop («гиперпетля»). В 2012 году Маск заявил в интервью, что новое транспортное средство станет в 2 раза быстрее самолета и в 3−4 раза — скоростного поезда, будет безопасным и работать на солнечной энергии, при этом Hyperloop станет намного дешевле проекта California High-Speed Rail*. В январе 2015 года Илон Маск также сообщил о желании построить пробную трассу Hyperloop длиной 5 миль в Техасе. Проект высокоскоростного трубопроводного пассажирского транспорта Hyperloop Сооснователь Hyperloop One Шервин Пишевар выражал надежду на сотрудничество с российскими властями, в частности, говорил о перспективе использования таких поездов для перевозки китайских товаров в Европу через территорию РФ, в новостях писали о возможном использовании технологии на маршруте Москва — Лондон. Летом 2017 года власти США выдали Илону Маску разрешение на начало работ по строительству тоннеля между Нью-Йорком и Вашингтоном для реализации проекта Hyperloop. Бизнесмен обещает, что его проект поможет жителям этих двух городов преодолевать расстояние в 250 км между ними менее чем за полчаса. Общественная деятельность Илона Маска Еще один из перспективных проектов Илона Маска — это SolarCity. Компания занимается производством солнечных панелей для выработки электроэнергии. SolarCity — один из ведущих поставщиков таких панелей во всем мире. Solarcity, одного из крупнейших в мире установщиков солнечных систем Миллиардер Илон Маск не забывает о благотворительности. Илон стал председателем правления благотворительного фонда Musk Foundation. В январе 2015 года фонд пожертвовал 10 млн долларов для Института будущего человечества — на исследования контроля над искусственным интеллектом. Слова президента России Владимира Путина о создании искусственного интеллекта Илон Маск прокомментировал весьма оригинально: «Я думаю, что гонка за лидерством в сфере искусственного интеллекта скорее всего приведет к Третьей мировой войне», — написал Маск. Он отметил, что в эту гонку могут быть вовлечены Россия, Китай и другие страны с высоко развитой компьютерной наукой. Президент США Дональд Трамп провел встречу с бизнесменами в Вашингтоне, 2017 год. Основатель Tesla также предположил, что сам искусственный интеллект может инициировать войну, если решит, что упреждающий удар даст больше шансов на победу. Личная жизнь Илона Маска Несмотря на активность во множестве бизнес-проектов, у Илона Маска остается время на бурную личную жизнь. Первый брак у Маска состоялся в 2000 году. Он женился на девушке Джастин, которая вместе с ним училась в университете. Второй брак Илона Маска был с британской актрисой Талулой Райли. Сначала в 2010 году они женились, потом в 2012 — развелись, а затем снова поженились в 2013 году. Окончательно пара развелась в 2016 году. Маск собирался жениться на актрисе Эмбер Херд, но накануне помолвки отказался от своего намерения. Размолвку между 46-летним миллиардером Маском и актрисой Херд спровоцировали «определенные вещи о ее поведении», которые узнал экс-жених — такую причину упоминали в новостях о разладе бизнесмена и актрисы. «Илон Маск услышал определенные вещи об ее поведении, которые его категорически не устроили. Эмбер может быть очень эгоистична и часто манипулирует другими», — сообщал источник из близкого окружения пары. Доходы Илона Маска В августе 2017 года Forbes сообщил, что состояние Илона Маска, чуть не обанкротившегося после запуска Tesla Motors и ракетной компании SpaceX, впервые превысило $ 20 млрд. В ежегодном списке богатейших технологических миллиардеров. Маск занял 12-е место с $ 20,7 млрд, опередив соучредителя корпорации Microsoft Пола Аллена ($ 20,5 млрд) и председателя совета директоров компании Alphabet Эрика Шмидта ($ 12,4 млрд). Сообщается, что с марта 2017 года, по версии Forbes, Илон Маск разбогател почти на $ 7 млрд. Эти данные издание пояснило ростом капитализации SpaceX, стоимость которой была оценена в $ 21 млрд. Маску принадлежит более половины SpaceX. В то же время в биографии Маска в Википедии говорится, что в июле 2017 года он занял 80-е место в списке самых богатых людей мира с 16,1 млрд долл. В декабре 2016 года Илон Маск занял 21 место в списке самых влиятельных людей мира, составленном Forbes. Илон Маск в кино Илон Маск очень популярен в США. По словам Джона Фавро, режиссёра фильма «Железный человек» (2008), Илон Маск послужил прообразом Тони Старка, которого сыграл Роберт Дауни-младший. В 2010 году Маск появился в фильме «Железный человек 2» в роли самого себя (по сюжету Илон — приятель Тони Старка). Кадр из фильма «Железный человек-2» Илон Маск озвучил камео в 12 эпизоде 26 сезона мультсериала «Симпсоны», вышедшеем 25 января 2015 года. В 9 эпизоде 9 сезона сериала «Теория большого взрыва» Маск также сыграл камео. В 2017 году снялся в комедии «Почему он?» в роли самого себя. Маск умеет водить самолет. Илон владел самолетом Aero L-39 Albatros чехословацкого производства, реактивным самолетом Dassault Falcon 900. В октябре 2013 года Маск выкупил на аукционе за 997 тысяч долларов автомобиль-субмарину Wet Nelliе из фильма 1977 года о Джеймсе Бонде «Шпион, который меня любил». Источник:svpressa.ru

Автопилот Теслы с каждом разом становится безопаснее

В январе 2016 года Элон Маск предсказал, что автомобили Tesla смогут самостоятельно проехать от восточного побережья США до западного «примерно через 2 года», но этого не произошло. Недавно страница автопилота Tesla была наконец обновлена, и по мнению её автора она сможет стать настолько хорошей, что в обозримом будующем больше не потребует человеческого контроля. Тесла цепляется за старую общепринятую мудрость В 2014 году компания Tesla начала поставки первого поколения оборудования для автопилота. Общество инженеров-автомобилестроителей опубликовало пятиуровневую таксономию автономных систем вождения, которая предусматривала постепенную трансформацию систем помощи водителю, известную как «уровень 2» на языке SAE, в полностью автономные системы, которые могли бы работать без человеческого контроля, «уровни 4 и 5». Но в последние пять лет произошли серьезные изменения в философии компании. Большинство автопроизводителей теперь рассматривают человеческий контроль и полное автономное вождение как совершенно отдельные самостоятельные секторы автомобильного рынка. Ни одна из компаний не продвинулсь в автопилотировании так далеко, как Google, чей проект автопилотирования был выделен как Waymo. Примерно в 2012 году инженеры Google разработали систему вождения по шоссе и позволили некоторым рядовым пользователям протестировать её. Водители были предупреждены, что система ещё не была полностью автономной, и им было поручено постоянно следить за дорогой. Но команда самостоятельного управления обнаружила, что пользователи слишком быстро стали доверять системе. Автомобильные камеры показали, что пользователи-контролёры дремлют или общаются по мобильнику, опустив голову. И это создавало большой риск для их безопасности. «Трудно одержать победу, потому что бета-тестеры потеряли контекстную осведомленность», — заявил в 2017 году генеральный директор Waymo Джон Крафчик. Таким образом, Google отказался от планов по проекту помощи водителю на шоссе и решил заняться другим видом беспилотного движения — службой такси, которая первоначально будет распространена в столичным районе Феникс (Washington DC). Там есть широкие, хорошо обозначенные улицы, а снег и лед там крайне редки. Предоставление услуг по автопилотированию в Финиксе должно быть значительно проще, чем разработка автомобиля с автопилотом с его применением в разных городах. У этого подхода есть и другие преимущества. Автомобили с автоматическим управлением получают информацию из базы карт высокого разрешения. Сбор картографических данных в одном районе города сделать намного проще, чем пытаться составить карту всего мира. Такие автомобили не используют лидарные датчики ориентации, стоящие десятки тысяч долларов, что существенно удешевляет стоимость автомобиля. Предложенный экономичный проект более жизнеспособен для служб такси без водителя, поскольку система с автопилотом заменяет дорогого живого таксиста. За последние три года большинство других компаний, работающих над технологиями самостоятельного вождения, последовали примеру Waymo. Так в 2016 году General Motors купила стартап под названием Cruise и начала работать над созданием автономной службы такси в Сан-Франциско. В 2017 году Ford сделал аналогичную ставку на Argo, и сейчас компания разрабатывает проект автономной службы такси в Майами и Вашингтоне. Volkswagen и Hyundai заключили сделку со стартапом Aurora, соучредителем которого является Крис Урмсон, бывший лидер проекта Google по самостоятельному вождению, — для разработки полностью автономных служб такси. Технологические компании, такие как Uber и Zoox, также планируют ввести автономные службы такси. Бизнес-модель Теслы Тесла, тем временем, упорно выдвигается вперед со своей первоначальной стратегией. В течение двух лет Tesla взимала с клиентов 3000 долларов за пакет с полным самостоятельным вождением. Но прогресс был медленным. И это поставило Теслу в тупик. Отказ от старой стратегии, скорее всего, потребует возмещения средств клиентам, которые заплатили за пакет «Самостоятельное вождение», что было в конечном итоге неудобно и дорого. Вместо этого, решение Тесла состояло в том, чтобы изменить стратегию. «У нас уже есть все возможности для вождения автопилотом на автомагистралях», — сказал в январе Элон Маск. «Таким образом, сейчас мы можем ездить автопилотом не только прямо по шоссе, но и делать повороты на развязки и боковые дороги». Очевидно, что водитель должен следить за автомобилем, чтобы он не разбился. На прошлой неделе Tesla объявила о перестановке ценовой структуры автопилота, которая отражает это новое, более щедрое определение полного самостоятельного вождения. Ранее функции помощи водителю продавались как часть уровня расширенного автопилота Tesla, стоимость которого составляла 5000 долларов. Клиенты могут заплатить дополнительно 3000 долларов за пакет «Самостоятельное вождение». Но люди, которые уже заплатили за этот пакет, не получили никакой дополнительной функциональности. Они ждали, ну, в общем, «полного вождения», т.к. машины, способной вести себя без присмотра человека. Новая структура ценообразования определяет полное самостоятельное вождение по-разному. Например, возможность навигации по развязкам на автостраде была изменена с «Расширенного автопилота» в старой структуре ценообразования на «Полное самостоятельное вождение» в новой. Позднее в этом году Tesla с пакетом «Full Self-Driving» сможет «распознавать светофоры и знаки остановки и реагировать на них», а также выполнять «автоматическую езду по улицам города». Следовательно, сейчас Тесла, похоже, определяет «полное самостоятельное вождение» как систему, которая может справиться с большинством дорожных условий под наблюдением водителя-человека. Тесла все еще стремится улучшить систему настолько, чтобы — в конечном итоге она могла работать без человеческого контроля. Но в то же время новая структура ценообразования делает вещи более комфотными для пользователя, поскольку Tesla теперь может утверждать, что клиенты уже получили функции «полного самостоятельного вождения», такие как способность останавливаться у знаков «стоп». Стратегия Теслы может покалечить людей С точки зрения бизнес-стратегии, сдвиг Теслы имеет определенный смысл. Вспомните историю о том, как ранние бета-тестеры Google наносили макияж или возились со своими телефонами, когда им следовало следить за прототипами автомобилей Google. Человеку действительно трудно обращать внимание на дорогу, когда едешь на машине, которая в основном движется сама. Чем лучше технология самостоятельного вождения, тем легче для ума водителю терять бдительность и тем меньше вероятность, что он будет готов, когда потребуется вмешательство. Эта динамика имела трагические последствия год назад, когда автомобиль Uber сбил и убил пешехода в Темпе, штат Аризона. Видео с видеорегистратора показывает, как водитель безопасности несколько секунд смотрел вниз на колени перед аварией. Записи из Хулу показывают, что в то время она транслировала телевизионное шоу на свой телефон. Ведущие автомобильные компании предпринимают ряд мер предосторожности, чтобы избежать повторения этой трагедии. Водители безопасности проходят обширную подготовку, прежде чем им разрешают садиться в авто. Некоторые компании ограничивают часы работы своих водителей. Многие компании помещают в каждую машину по два человека — один за рулем, а другой — «штурман», следящий за тем, чтобы водитель оставался бдительным. План Tesla состоит в том, чтобы по сути запустить масштабный проект по тестированию автомобилей без водителей, используя своих клиентов в качестве неоплачиваемых водителей безопасности. Водители не получают реальной подготовки об опасностях невнимательного использования автопилота. Тесла не ограничивает количество часов, в течение которых люди могут водить машины, и компания, очевидно, не нанимает кого-то, чтобы сидеть на пассажирском сиденье. Тесла принимает несколько важных мер предосторожности. Автомобиль Тесла обнаруживает, не находятся ли руки водителя на руле, и выдает серию возрастающих предупреждений, который в конечном итоге останавливается, если водитель их игнорирует. Сообщения на экране предупреждают водителей об опасностях невнимательного вождения. Тем не менее, есть основания сомневаться в том, что эти меры достаточны для того, чтобы водители могли выполнять свои задачи. И эта проблема будет только усугубляться, поскольку автопилот начинает перемещаться по развязкам на автостраде, поворачивать и останавливаться на светофорах. Если ваша машина благополучно отвезет вас домой с работы в течение 100 дней подряд, естественно можно немног притупить бдительность. Но если автомобиль совершает серьезную ошибку во время 101-й поездки, возможно, вы не уделяете достаточного внимания вмешательству и предотвращению аварии. Всего несколько секунд невнимания, и можно пропустить смертельную ошибку. Владелец Tesla Уолтер Хуанг умер в марте 2018 года после того, как его модель X направилась в бетонную полосу движения со скоростью 70 миль в час. Малоконтрастные полосы движения вынудили транспортное средство покинуть свою полосу движения и перейти в «зону гор» — треугольную зону асфальтированной дороги, которая отделяла полосы движения шоссе от полосы движения. Если бы Хуан не ожидал, что Модель X совершит эту конкретную ошибку, было бы легко предположить, что это был отрезок пути, который не требовал его пристального внимания. Маск утверждает, что период тестирования будет довольно коротким, потому что вскоре технология станет намного безопаснее, чем водитель-человек. «Когда мы подумаем, что это безопасно для полного самостоятельного вождения? Вероятно, ближе к концу года», — сказал Маск. Но это похоже на еще один из чрезмерно оптимистичных прогнозов. Отсутствие датчиков ориентации (лидаров) осложнит автопилотное вождение. Лидар помогает убедиться, что автомобиль не направляется прямо в большие препятствия, такие как бетонные перегородки или другие транспортные средства. Совсем недавно, в октябре прошлого года, «Автопилот» все еще врезался в остановленные машины. Тем не менее, даже с лидаром и многолетним опережением Теслы, Вэймо изо всех сил пытался добиться работы без водителя в одном мегаполисе. Тесла работает над достижением полностью автономной работы в широком диапазоне транспортных и погодных условий на разных континентах. Очень трудно поверить, что это произойдет в 2019 году.