AZƏRBAYCANI SÜRGÜNDƏN QURTARAN KİŞİ!

Prof. Ramazan SİRACOĞLU

XX əsr Azərbaycan tarixinin ən ziddiyyətli tarixi simalarından biri, biri, bəlkə də birincisi, şəksiz-şübhəsiz, Mircəfər Abbas oğlu Bağırovdur (1895-1956). Uzun müddət (1921-1927-ci illərdə Daxili İşlər Komissarı, 1927-1930-cu illərdə Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsinin- OGPU sədri, 1932-1933-cü illər Xalq Komissarlar Sovetinin sədri, 1933-1953-cü illərdə Azərbaycan və Bakı Partiya Komitəsinin birinci katibi) Azərbaycan Respublikasının ən mühüm rəhbər vəzifələrində çalışmış M.A.Bağırov haqqında kütləvi informasiya vasitələri 1953-cü ildən başlayaraq birtərəfli qaydada ancaq mənfi yazılar yaymışdır.

Bu proses 1953-cü ilin iyun ayının 27-də SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik naziri (MGB) L.P.Beriyanın öz evində öldürülməsindən sonra başlamışdır (L.P.Beriya qətlə yetirildikdən sonra 1953-cü ilin 2-7 iyul tarixlərində Moskvada Sov.İKP MK-nın plenumu çağırıldı, bu plenum barədə məlumat “Pravda” qəzetində ancaq 3 gün sonra -10 iyul 1953-cü ildə dərc olundu: “Mərkəzi Komitənin plenumu Lavrenti Beriyanı antipartiya fəaliyyətinə görə partiya sıralarından çıxartmış və tutduğu vəzifəsindən azad etmişdir”. Öz mənzilində qətlə yetirilmiş L.Beriyanın oxşarını isə 1953-cü ilin dekabrında mühakimə edib güllələdilər.). Siyasi hakimiyyəti ələ keçirən, bicliyindən özünü gicliyə vurub uzun müddət siyasi kuluarlarda “Kreml təlxəyi” kimi ad çıxarmış, dövlət ziyafətlərində gülünc hərəkətləri və “Qopaq” rəqsi ilə qonaqları əyləndirən, rabitəsiz və məntiqsiz boşbağızlığı ilə, sonralar SSRİ əhalisini “tarla gözəli” adlandırdığı “cahanşümul” qarğıdalı əkinçiliyi ilə kommunizmə aparacağını, 1980-ci ildə kommunizm quracağını vəd edən, 1962-1963-cü ildə sovet xalqını çörəyə möhtac qoyan, Amerikaya çatıb onu ötəcəyini söyləyən, xirtdəyinə qədər günahsız insanların qanına batmış, Azərbaycana xüsusi antipatiyası ilə tanınan Nikita Xruşşov uzun illərdən bəri şəxsiyyətinə qarşı nifrət bəslədiyi Mircəfər Bağırovdan hesab soruşmanın zamanı gəldiyini bir yırtıcı intuisiyası ilə sezmişdi. Moskvaya Mərkəzi Komitənin plenumuna çağırılan Mircəfər Bağırov ürək qızdırdığı adamdan - SSRİ Neft Sənayesi naziri N.Baybakovdan (Baybakov - Sabunçu qəsəbəsində doğulmuşdu, 1932-ci ilə Bakı şəhərindəki Neft və Sənayə İnstitutunu bitirmişdi, M.A.Bağırov ona etimad göstərib rəhbər vəzifələrə irəli çəkmişdi, onun zəmanəti ilə 1940-cı ilin sentyabrında nazir müavini təyin olunmuş, 1948-ci ildə isə M.A.Bağırovun tövsiyyəsi ilə nazir kreslosuna yiyələnmişdi) plenumun məqsədini və L.Beriyanın nədən ortalarda görünmədiyinin səbəbini soruşanda o, Beriyanın xaricdə olduğunu söyləmiş və dərhal da N.Xruşşova məlumat çatdırmışdı ki, Bağırov ondan Beriyanın harada olduğunu soruşdu. 1953-cü ilin iyul ayının 6-da Mircəfər Bağırov plenumda çıxış edir. Plenimun stenoqrafik materialında N.Xruşşov başda olmaqla onun əlaltılarının – Bulqanin, Malenkov, Voroşilov, Mikoyan, Kaqanoviç və.b. tez-tez Mircəfər Bağırovun sözünü kəsdiklərinin, ona replika atdıqlarının, az qala bütün iqtisadi-siyasi-hərbi-hüquqi məsələlərin əsl baiskarı Mircəfər Bağırov olduğunu sübuta yetirməkdə canfəşanlıq göstərdiklərini görürük.

Məsələn:

Xruşşov: Bunu hamı bildiyinə görə, mən də bildiyim üçün sən belə izah edirsən. Səni qarşılayanda soruşublar ki, Beriyaya zəng eləmisənmi? Demisən ki, yox. Sən onu başqalarından daha çox tanıyırsan, ona görə də adamlar deyirlər ki, gərək sən danışasan, sən onu daha çox tanıyırdın.

Suslov: Mərkəzi Komitənin təlimatçıları Azərbaycana getməyə qorxurdular.

Malenkov: Sən Beriyaya yaxın idin.

Yerdən səslər: Və həmişə Beriyanın yanına gedirdiniz. (Bax: Пленум ЦК КПСС. Июль 1953 г. Стенографический отчёт. 2-7 июля 1953 г.)

N.Xruşşov və onun əlaltıları Mərkəzi Komitə üzvləri ilə hesablaşmamasını M.A.Bağırova heç cürə bağışlamadılar. M.A.Bağırovun ən qısa zamanda həbsini istəyən Xruşşovun şəxsi təşəbbüsü və iradəsi ilə Ukraynada işləyən Rudenko təcili şəkildə SSRİ baş prokuroru vəzifəsinə təyin edildi. Kütləvi informasiya vasitələri tapşırıq əsasında gecə-gündüz Bağırov barədə ağlagəlməz ittihamlar, “ifşaedici” məlumatlar yaymağa başladı. Respublika daxilindən və kənardan çuval-çuval “zəhmətkeş şikayətləri” təşkil olundu, orden-medallı tanınmışların “odlu-alovlu” çıxışları günün aktual mövzusuna çevrildi, yazıçı və şairlərə təcili qaydada M.Bağırovun cəllad, müstəbid, qadın düşkünü, manyak obrazını yaratmaları haqqında göstəriş verildi. Partiya, sovet, təsərrüfat fəallarına xalq arasında Bağırovun xalq düşməni olması barədə təbliğat işlərini genişləndirmələri əmr olundu. Hüquq-mühafizə orqanlarında çalışan yüzlərcə könüllü də “əziz Nikita Sergeyeviçin” göstərişlərini yerinə yetirməyə tələsdi. Məsələn, hüquq-mühafizə orqanlarında işləyən İ.K.Əfəndiyev soyadlı bir şəxs 07.10.1953-cü ildə Moskvaya, N.Xruşşova yazdığı geniş raportda 1918-ci ildə Qubada Qafqaz İslam Ordusu tərəfdən daşnaklara qarşı vuruşmuş alban əsilli Əhməd Triniçin cəzalandırılması üçün şəxsən Bağırova müraciətinin cavabsız qalmasından şikayətlənir. Raportun müəllifi daha sonra hiddətlənir ki, bəzi şəxslər barədə M.Bağırova lazımı məlumatlar verilsə də o, bütün ifşaədici materiallara məhəl qoymadan həmin şəxslərə, məsələn Heydər Hüseynova himayədarlıq göstərmişdir: “Bu barədə yaxşı məlumatlandırılan Bağırov inadla bütün materialları rədd etdi, üstəlik, onun zəmanəti ilə Ali Attestasiya Komissiyası dissertasiya müdafiə eləmədən Heydər Hüseynova fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi verdi, Bağırov onu irəli çəkdi, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti postunu ona etibar etdi, Azərbaycan Kommunist partiyası Mərkəzi Komitəsi heyətinə daxil etdi, Marks-Engels-Lenin adına İnstitutun bütün partiya arxivini ona verdi”. (Bax: http://istmat.info/node/22395 И.К.Эфендиев. 7.Х.53 г. Москва, Писцовая, 16, корп. 2, кв. 69. Верно: [п.п.] Костарева. Доложено: 16/XI.53 Архив. 9/XII/53)

M.A.Bağırov rəhbər kadrlardan tabeliklərində olanlara qarşı obyektiv davranmalarını, əmək intizamına ciddi riayət etmələrini, vəzifələrindən sui-itifadəyə yol verməmələrini, ərizə və şikayətlərə qarşı operativlik göstərmələrini, davranışları ilə başçılıq etdikləri kollektivə nümunə olmalarını tələb edirdi. Onun səhlənkarlığa yol verən rəhbər işçiləri görməyə gözü yoxdu. Qəfil və gözlənilməz gəlişi ilə adamların vəziyyətini iş yerlərində şəxsən özü öyrənirdi. Şikayətləri dərhal yerindəcə həll edirdi. Məsələn, təkcə 1951-1952-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında 20 rayonda yarıtmaz işlərinə, yol verdikləri səhlənkarlığa, qanun pozuntusuna, sosialist əmlakını dağıtdıqlarına, kollektiv üzvlərinə qarşı qaba davrandıqlarına görə 134 nəfər rəhbər işçi, o cümlədən, rayon partiya komitələrinin birinci katibləri, rayon icraiyyə komitələrinin sədrləri, sovxoz direktorları, kolxoz sədrləri, trest müdirləri, rayon milis (polis) şöbəsinin rəisləri, prokurorlar vəzifələrindən azad edilmiş, cinayət məsuliyətinə cəlb edilmişdilər.

M.A.Bağırovun zamanında bütün dövlət məmurları daimi səksəkə və vahimə içində fəaliyyət göstərmişlər. Onlar hər an cəzalana biləcəkləri ehtimalından rəhbərlik etdikləri kollektivin üzvləri ilə qanun çərçivəsində hərəkət etməyə məhkum idilər. Hər hansı bir kollektivdən gələn haqlı bir ərizə məsul şəxsin ictimai-siyasi karyerinin, bəlkə də həyatının sonu demək idi. Olduqca sərt, qətiyyətli və sarsılmaz iradə sahibi M.A.Bağırov rütbəsindən, xidmətindən, cinsindən asılı olmayaraq Azərbaycanın əleyhinə fəaliyyət göstərmək istəyənlərə qarşı amansız idi. Məsələn, 1920-ci illərdən Kremldə yerlənib yataqlanmış, yağlı vəzifələr tutmuş, ermənilərin baş ideoloqu A.Mikoyanın məsləhəti ilə Ermənistan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin başçısı Arutunyan Qarabağın Ermənistanla birləşdirilməsi məsələsinin həll olunması üçün 1945-ci ildə Moskvaya, XKS sədrinin müavini və işğaldan azad olunmuş ərazilərdə xalq təsərrüfatının bərpası komitəsinin sədri G.Malenkova məktub yazmışdı. SSRİ rəhbərliyi Qarabağla bağlı Bağırovun fikrini soruşanda o da əsasız olaraq Ermənistan ərazisinə daxil edilmiş Əzizbəyov, Vedi, Qarabağlar rayonlarının, Rusiyaya daxil edilmiş Dərbənd, Buynaksk və Məhərrəmkənd rayonlarının Azərbaycana qaytarılmasından sonra bu məsələyə baxıla biləcəyini vurğulamışdı.

1946-cı ildə erməni lobbisinin səyləri ilə ədəbi-ictimai aləmə “fövqəladə qələm sahibi” kimi təqdim olunan Marietta Şaqinyan adlı bir erməni qadının xəstə təxəyyülünün bəhrəsi olan “Sovet Zaqafqaziyası” əsərində Dağlıq Qarabağ erməni torpaqları kimi təsvir olunduğundan xəbər tutan M.A.Bağırov, dərhal Kremlə, ÜİK (b) P MK katibi A.Jdanova zəng edərək təcili tədbir görülməsini istəyir. M.Şaqinyanın adı qeyd olunan kitabı zərərli ədəbiyyat siyahısına daxil edilir, kitabxanalardan və mağazalardan yığışdırılır, müəllifi də cəzalandırılır. Azərbaycan Respublikasında yaşayıb fəaliyyət göstərən, gizlində daşnakların siyasi tövsiyyələrini gerçəkləşdirməyə çalışanlara qarşı M.A.Bağırov hər zaman sərt davranmışdır. Məsələn, 1951-ci ildə şəxsən M.Bağırovun şəxsi təşəbbüsü və yerlərdən daxil olan haqlı şikayətlər əsasında respublika Meşə Sənayesi nazirinin müavini Yegizaryan, Yeyinti Sənayesi naziri Karkaryan, Ticarət nazirinin müavini Aqababyan, Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin yüksək rütbəli məmuru Petrosyan barədə cinayət işi açılmış və təqsirkarlar haqlı cəzalarını almışlar. 1953-cü ilin iyununda Bağırova məlumat verilir ki, Kirovabad (Gəncə) Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda (indiki Kənd Təsərrüfatı Akademiyasında ) çalışan 18 laborantdan 14-ü ermənidir. M.Bağırovun rəhbərliyi və iştirakı ilə Mərkəzi Komitədə bu məsələ müzakirə olunur və 2 ay ərzində Kirovabad KTİ-də yuva salmış daşnakların kökünün kəsilməsi barədə qərar qəbul edilir. (Bax: Политбюро и дело Берия. Сборник документов — М.:, 2012. С. 540-545 Архив: РГАСПИ. Ф. 17. Оп. 171. Д. 473. Л. 224-231 )

Azərbaycanda yaşayan ermənilərin və erməni xislətlilərin gizli imzaları ilə sürəkli olaraq Moskvaya, Xalq Nəzarət Nazirliyinə (sonralar komitəyə çevrildi) məktublar yazılırdı. Mərkəzdən ərizə və şikayətləri yoxlamaq, Bakıda olan “yeyinti” faktlarını aşkar etmək üçün ardı-arası kəsiməyən komissiyalar gəlirdi. Bir dəfə də Moskvadan Xalq Nəzarəti nazirinin müavini M. Bağırova zəng edir: “Danışan yoldaş Kozlovdur, Bakıya təftişə gəlirəm”. M.Bağırov istehzalı şəkildə “bəs Qoyunzadə -Baranov- gəlməyəcək?” - deyə soruşur (Kozlov- Keçiyev demək olduğu üçün M.Bağırov da qəsdən Baranov- Qoyunzadə söyləmişdi). Yeri gəlmişkən, M.Bağırovun məhkəməsində SSRİ prokuroru R.Rudenko bu sözləri cinayət tərkibli əməl kimi tövsif etmişdi.

1956-cı ilin aprel ayının 12-də A.Çeptsovun sərliyi ilə SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının səyyar sessiyası Bakı şəhərində F.Djerzinski adına (indiki M.Şəhriyar) klubda məhbus M.A.Bağırovun məhkəməsi başladı. Əslində, bu proses siyasi şou idi. Onu ittiham edən SSRİ Baş prokuroru R.A.Rudenko məhkəmədə cəfəng iddialar irəli sürürdü: “Bağırovun mühafizəsi üçün sayı 31-nəfərə qədər olan xüsusi təsdiq olunmuş mühafizə şöbəsi mövcud idi” (Gülməlidir: indi babat pulu olanların hamısı təxminən elə o qədər mühafizəçi ilə gəzir).

“Bağırovun şəxsi mənzilində xidmət etmək üçün dövlət həsabına 8 nəfər xidmətçi ayrılmışdı” (SSRİ prokurorunun tutarlı dəlillərinə baxın.).

“Bağırov Beriyadan üstündə “Mircəfər Bağırova L.Beriyadan” yazısı olan şəxsi hədiyyə - ov tüfəngi almışdı” (Tula silah zavodunda istehsal olunmuş bu ov tüfənginin mağaza qiyməti 16 rubl idi. Maraqlananlar üçün qeyd edək ki, Bağırovu tutarsız faktlarla ittiham etdirən Xruşşovun ailə üzvlərinin hər birinə Misirin dövlət başçısı C.Ə.Nasir bir ədəd “Nissan” avtomobili bağışlamışdı, oğlu Sergeyin yazdığına görə, 26 yaşı olanda 3 xarici avtomobili, bir dənə də “QAZ-21” Volqası varmış.).

SSRİ-nin baş prokuroru R.Rudenko Mircəfər Bağırovun məhkəməsində onun repressiyalarda əli olduğunu sübuta yetirmək üçün NKVD komissarı N.Yejova vurduğu şifroqramı sübut gətirmişdir. Lakin cənab R.Rudenko “unutmuşdu” ki, “üçlüklər”in yaranması barədə əmri Yéjov 30 iyul 1937-ci ildə vermişdir (00447 saylı əmr). Bu şifroqram isə 09 iyul 1937-ci ilə aiddir və orada nədənsə nə İ.Stalinin, nə də M.Bağırovun imzaları var. Ələbaxım Voroşilov, Koqanoviç, Molotov, Mikoyan isə o saxta şifroqramı çox sonralar dərkənar ediblər. Xruşşov kimi başçının elə Rudénko kimi prokuroru olar.

1937-1938-ci illərdə təşkil edilmiş bədnam üçlüyün-troykanın - aktiv üzvlərindən olan Roman Rudenko hüququn, ədalətin deyil, onu o vəzifəyə gətirmiş avantürist N.Xruşşovun təlimatı ilə hərəkət elədi, Mircəfər Bağırovu 1930-cu illərin ikinci yarısında bütün SSRİ-də tüğyan etmiş repressiyanın əsas təşkilatçılarından biri kimi gördü.

R.Rudenko özü gözəl bilirdi ki, SSRİ Daxili İşlər Xalq Komissarı (NKVD) N.İ.Yejovun 30.07.1937-ci ildə 00447 saylı əmri ilə respublikalarda yaradılmış üçlüyə heç vaxt M.A.Bağırov daxil olmamışdır. Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş ilk üçlüyün-“troyka”nın tərkibi Daxili İşlər Xalq Komissarı Y.Sumbatov-Topuridzedən - sədr, Teymur Quliyevdən və Cahangir Axundzadədən ibarət idi. Sonrakı dövrdə respublika “troyka”sının fəaliyyətini Daxili İşlər Xalq Komissarı M.Rayev-sədr, Ağahüseyn Hüseynov və Teymur Yaqubov davam etdirmişlər. Tutulanları iki kateqoriya üzrə - birinci və ikinci kateqoriya üzrə - istintağa cəlb edirdilər. Birinci kateqoriyaya daxil olanlar güllələnirdilər, “bəxti gətirib” ikinci kateqoriyaya düşənlərə isə 8-10 il həbs cəzası təyin edirdilər. Təqsirli sayılanları tez və sadələşdirilmiş şəkildə mühakimə edən “üçlüklər”ə SSRİ NKVD-nin xalq komissarı N.Yejov əvvəlcədən plan kəsmişdi. Məsələn, Azərbaycan Respublikasından I kateqoriya ilə 1500, II kateqoriya ilə 3750 məhbus, cəmi - 5250 nəfər cəzalandırılmalı idi. SSRİ Daxili İşlər Komissarı N.Yejovun 00447 saylı əmrinə görə, 05.08.1937-ci ildən bütün SSRİ-də repressiya maşını - “üçlük”lər fəaliyyətə başlamışdılar. O dönəmdə SSRİ baş prokuroru olan A.Y.Vışinskinin həyasızcasına söylədiyi “etiraf-bütün sübutların şahıdır” fikri hüquq-mühafizə işçilərinin əl-qollarını açmış, məhbuslara ağlasığmaz işgəncələr verməklə onları “casus”, “təxribatçı”, “düşmən”, “sui-qəsdçi”, “terrorist”, “ziyankar” olmağa vadar etmişdilər. M.Bağırovu repressiyada ittiham edən SSRİ baş prokuroru özü “üçlüyün” fəallarından olub. Onun ağası və siyasi hamisi N.Xruşşov Ukraynada rəhbər vəzifədə olarkən N.Yejova teleqramlar vuraraq israrla Ukrayna üzrə I kateqoriyanın limitini artırmağı xahiş edirdi.

Xruşşovun M.A.Bağırov haqqında cəfəng fikirlərini təbərrük kimi qəbul edənlər unudurlar ki, NKVD dövlət içində dövlət idi, Azərbaycanın siyasi rəhbərinin NKVD-yə müdaxilə etmək hüququ yoxdu. O vaxtlar (1934- 1953-cü illərdə) Sovet İttifaqında NKVD nəzdində OSO (Osoboe soveşanie) adlanan Xüsusi Müşavirə fəaliyyət göstərirdi. NKVD rəhbəri ilə SSRİ baş prokuroru ikilikdə respublika “üçlük”lərinin güllələnmə hökmlərini təsdiq və ya rədd edirdilər. N.Yejov və A.Vışinski ikilikdə 21 min 222 məhbusun taleyini həll edən hökmü imzalayıblar. Onların arasında unudulmaz Əhməd Cavad, Mikayıl Müşfiq, Seyid Hüseyn, Bəkir Çobanzadə, Böyükağa Talıblı və yüzlərcə başqa soydaşlarımız da vardı. Cəfər Cabbarlı 1934-cü ildə vəfat etməsəydi mütləq bu siyahıda olacaqdı. Hüseyn Cavidin siyasi partiya mənsubiyyəti olmadığından Yejov və Vışinskinın dərkənarından yan keçmişdir. Onun taleyini Azərbaycan “üçlüyü” özü müəyyənləşdirmişdir. NKVD “üçlüyü” adları yuxarıda qeyd olunan şəxsləri N.Yejovun 9 qrupa ayırdığı “təhlükəli antisovet ünsürləri” siyahısına daxil etmiş, “antisovet” partiyasının (Müsavat, İttihad, Əhrar) gizli üzvü kimi dəyərləndirmişdir. Bu qrupdan olanlar I kateqoriya məhbuslar sayılırdılar və cəzaları güllələnmə idi. Həmin kateqoriyadan olanların güllələnmə tarixi və basdırıldıqları yer hərbi sirr kimi gizli saxlanılırdı. “Üçlüyün” rəhbəri hər 5 gündən bir SSRİ Daxili İşlər Komissarı N.Yejova məlumat verirdi.

Biz Mircəfər Bağırovdan umduğumuz qədər kömək gözləmişik, o isə siyasi reallıqların ona verdiyi imkanlar daxilində məsələlərə müdaxilə edə bilib. Məsələn, xatırlatmaq yerinə düşər ki, SSRİ prokurorluğunda məsul vəzifədə çalışan İ.O.Matuleviçin (İ.Matuleviç SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi kollegiyasının sədr müavini idi) dəstəyinə arxalanan Azərbaycan Daxili İşlər Komissarı M.Rayev gizli şəkildə N.Yejova M.Bağırov haqqında donoslar çatdırır, onu məhv etmək üçün məkrli planlar hazırlayırmış. Nəticədə M.Bağırov 1938-ci ilin avqust ayının ortalarında 10 gün ev dustağı olub, 1938-ci ilin 22 aqustunda L.Beriyanın NKVD-yə birinci müavin vəzifəzinə gətirilməsi M.Bağırovu rəsmən ölümdən xilas edib (L.Beriya Bakıda oxuyub, işləyib, 1921-1922-cü illərdə Bağırovun müavini olub).

Şübhəsizdir ki, M.Bağırov da müəyyən səhvlərdən, günahlardan xali deyildi, lakin həmin qüsurlar M.Bağırovun idealistliyindən irəli gəlmişdir. Müharibə başlayanda böyük oğlu Cahangiri (kiçik oğlunun o zaman 9 yaşı vardı) cəbhəyə, döyüşən orduya ata nəsihətiylə yola salmışdı: “Ölkəmizin, Azərbaycanımızın adına layiq olmağa çalış”. Qvardiya baş leytenantı, qırıcı təyyarəçi Cahangir Mircəfər oğlu Bağırov ömrünün axırınadək atasının sözlərini unutmadı. 1943-cü il iyun ayının 5-də qeyri-bərabər döyüşdə son nəfəsinədək vuruşmuş, ən sonda təyyarəsi ilə bərabər faşist təyyarəsini taran edərək həlak olmuşdur. Bu hərbi şücaətinə görə İ.Stalin Cahangir Bağırova Sovet İttifaqı Qəhrəmənı adı vermək istəyəndə ata Bağırov etiraz edib. Cahangirin məzarı Yasamal qəbristanlığındadır. Müqayisə üçün xatırladaq ki, M.A.Bağırova xalq düşməni damğası vuran N.Xruşşov isə 28 yaşlı oğlu Sergeyi Sosialist Əməyi qəhrəmanı adı ilə, Lenin mükafatı, orden və medallarla təltif eləmişdi.

M.A.Bağırov həbs olunanda axtarış zamanı yaşadığı mənzildə ümumi dəyəri təxminən 300 rubl olan əşya aşkarlanıb. Xanımının heç bir zinət əşyasının olmaması axtarışa gələnləri təəccübləndirib: “Sizin var-dövlətiniz elə bu kitablardır?” 26.04.1956-cı ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının sədri A.Çeptsovun başçılığı ilə keçirilən məhkəmədə dövlət ittihamçısı SSRİ baş prokuroru R.Rudenko Mircəfər Bağırovu Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 63-cü və 70-ci maddələri üzrə təqsirli bilərək barəsində ölüm hökmü çıxarılmasını tələb etdi. 26.05.1956-cı ildə mərkəzi mətbuatda M.Bağırov haqqında çıxarılan hökmün yerinə yetirilməsi barədə məlumat dərc olundu.

Taleyin işinə baxın ki, siyasi boşbağazlığı, qaba rəftarı, mədəni səviyyəsinin yoxluğu ilə SSRİ-də və dünyada bədnam Xruşşovun 1956-cı ilin fevral ayının 25-də söylədiyi böhtan və iftiralar, əsassız ittihamlar hələ də öz təsir gücünü saxlayır. Xruşşov və satraplarının düşüncəsinə görə, SSRİ-də baş vermiş bütün neqativ hallara görə ancaq və ancaq üç nəfər - Stalin, Beriya və Bağırov günahkar olmuşlar. Tarixlə maraqlananlar isə yaxşı bilirlər ki, repressiya memarları V.Menjinski, H.Yaqoda, A.Vışinski, V.Ulrix və N.Yejov idilər. Bütün SSRİ-dəki kütləvi həbsləri, “üçlüklər”i, deportasiyaları məhz onlar təşkil etmişlər.

Ziya Bunyadov

“Qırmızı terror” kitabının müəllifi, mərhum akademik Ziya Bünyadovun 1993-cü ilin dekabr ayının 10-da AMEA-nın illik hesabatında söylədiyi bir fikri xatırlatmaq istəyirəm: “Dünyanın siyasi xəritəsində Azərbaycan adının saxlanılmasında Mircəfər Abbas oğlu Bağırovun inkarolunmaz xidməti var. Hitler Almaniyasının SSRİ-yə hücumunu bəhanə edən ermənilər 1941-ci ilin iyul ayının sonlarında hiyləgər A.Mikoyanın vasitəsilə o dövrdə fövqəladə səlahiyyət sahibi olan Dövlət Müdafiə Komitəsinin sədri İ.Stalinə sözarası çatdırırlar ki, Türkiyənin Almaniya ilə müttəfiq ola bilmək ehtimalı nəzərə alınarsa, cənub sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının əhalisinin köçürülməsi məsləhətdir. İ.Stalin köçürülmə məsələsini reallaşdırmaq üçün layihə-plan hazırlanması barədə düşünmək lazım gələcəyini bildirir. Bu məlumatı eşidən L.Beriya dərhal M.Bağırova xəbər verir. Təcili olaraq Moskvaya uçan M.A.Bağırov İ.Stalinlə görüşmüş, gətirdiyi məntiqi dəlillərlə İ.Stalini fikrindən daşındırmış, beləliklə, nəinki Azərbaycanı, eyni zamanda, kumıklar başda olmaqla, Dağıstan əhalisini də deportasiyadan qurtarmışdır.”

Şərhlər

Oğuzdan Milliyə 2018-04-09 18:00:08

Nə atom silahı, sən deyəsən qarışıq salmısan, mən milli fəlakətdən deyirəm, Sizlər ümum bəşəri nağıllar danışırsız, bəziləriniz sosialist altında rusa digərləriniz müsəlmançılıq altında ümum müsəlmanlıqdan danışırsız. Qardaşım biz Azərbaycan türkü olaraq yalnız və yalnız öz doğma Azərbaycanımızın çiçəklənməsini düşünməliyik Vəssalam. Dərdimiz Vətəniz Azərbaycan və yenədə Azərbaycan olmalıdır. Yəni müstəqil dünyəvi demokratik Azərbaycanın çiçəklənməsi üçün çalışmalıyıq. İndi bir düşün bu rus köpək uşağı bura 1920-də sosialist maskası altında girməsəydi heç kim represiya olmayacaqdır. Hələ dövləti işğal etmələri torpaqlarımızı ermənilərə verməyi bir yana Bizi öz vətənimizdən köçürməyidə düşünmüşlər, bu fəlakət deyilmi? Deyin görək nə üçün bir xəstə gürcünün sosializm altında imperyal iştafı üçünmü? bu qədər insan öldürülüdü, yürdlarından didərgin düşdülər, normal insan bu sarsağa qoşulardımı, yalnız vəzifə kürsü xəstəsi olanlar, iki cümləni danışa bilməyən yüzminləri insanı idarəetməyə girişə bilərdi? Buyür bax çox sevdiyin şəxsiyyətin https://www.youtube.com/watch?v=7WLU6B6es4k videosuna, 1920-ci ildə Azərbaycan XC sonra bunun 1937-ci ildə ki çıxışı dövlət bizim idi bu isə həmin çıxışında çoxmillətli Azərbaycandan dəm vurur, hələ Azərbaycan dilində yox rus dilində danışır, bu insanmı Azərbaycanlıların qayğısını keçmiş?

Milli 2018-04-09 18:00:08

Oğuz müəllim atom silahlarının sınaqlarının 99 faizi Qazaxıstan ərazisində kecirilib.Mircəfər Bağırov bizim tariximizin bir parcasıdır.Yaşlı insanlardan onun haqqında bir dənə də olsun pis fikrə rast gəlməmişəm.Allah ona rəhmət eləsin.

Araz 2018-04-09 18:00:08

Hörmətli Turan bəy bəli ilk sovet atom silahının sınağı Kazaxstanda olub,lakin mən ən güclü yerüstü sınağı nəzərdə tuturam və bu sınağ indiki Rusiya ərazisində Тоцкии полигон da aparılıb.

TURAN 2018-04-09 18:00:08

HÖRMƏTLİ ARAZ BƏY NƏZƏRİNİZƏ CATDIRIRAM Kİ,ATOM SİLAHINI İSTEHSAL EDƏN ZAVOD CELYABİNSKDƏ TİKİLİB.SINAQLAR ÜCÜN POLİQON 1947-1949-CU İLLƏRDƏ KAZAXISTANIN SEMİPALATİNSK BÖLGƏSİNDƏ TİKİLƏRƏK PARTLAYIŞLAR ORADA APARILIB.(MƏLUMATLAR İNTERNETDƏ VAR)MƏN 164-CÜ MOTOATICI DİVİZİYANIN ŞTABINDA XİDMƏT ETMİŞƏM.DİVİZİYADA HEC BİR AZƏRBAYCANLI XLEBARİST İŞLƏMİRDİ.

TURAN 2018-04-09 18:00:08

MİRCƏFƏR HAQQINDA MƏNFİ FİKİRLƏRİNİ YAZANLARA ONU DEMƏK İSTƏYİRƏM Kİ,O MÜSTƏQİL ÖLKƏNİN BAŞCISI OLMAYIB.XALQI ÜCÜN NƏYİ EDƏ BİLİBSƏ ONU EDİB.SSRİ ADLANAN DÖVLƏTİN BAŞINDA KİMLƏRİN OLMASI,TÜRK MÜSƏLMAN XALQLARINA 3-CÜ NÖV İNSAN KİMİ BAXILMASI YAŞLI NƏSLİN YADINDA YAXŞI QALIB.MÜSƏLMANLAR YAŞAYAN YERLƏRDƏ ATOM SİLAHLARİNİN SINAQLARI KECİRİLİR,ƏN ZİYANLI İSTEHSAL SAHƏLƏRİ O ƏRAZİLƏRDƏ YERLƏŞDİRİLİR,SON MƏHSUL RUSİYA İMPERİYASINDA İSTEHSAL OLUNUR MÜSƏLMANLRIN 90 FAİZİ TİKİNTİ BATOLYONLARINDA XİDMƏT EDİRDİ VƏ S.

Araz 2018-04-09 18:00:08

Bu insanlığ düşmənini mədh edənlərə sadəcə bir faktı yada salım.Məhkəmədə onun və erməni köməkçılərinin xalqa necə divan tutulması barədə faktları ona deyəndə şaqqalanmağa laiq olduğunu istəmişdi.Yüz minlərlə günahsız insanı sürgün edən bəs kim idi.İnsanlarımızın bəzilərinin yaddaşı deyəsən pozulub.

BU ŞƏKİL MİRCƏFƏR BAĞIROVUN ÖZ ŞƏKLİ DEYİL 2018-04-09 18:00:08

SSRİ KQB-Sİ HEÇ VAXT KQB-NİK MİRCƏFƏR BAĞIROVU TUTMAYIB. TUTLAN MİRCƏFƏRİN ƏVƏZEDİCİSİDİR....

Oğuz 2018-04-09 18:00:08

Hörmətli müəllif Sizin bir Güney azərbaycanlı kimi Azərbaycanın komunist dövrü necə idarə edilməsinə baxışınız məni çox təəccübləndirdi. Sən demə Sizdə elə bu komunistlərdənsiz, iran mollaçılığının qırmızı mollası. Xatırladaq 1-si 1991-ci ildən Azərbaycan dövləti azad dünya dövlətidir və biz bu komunist əsarətindən qutarmaq üçün 20 yanvar şəhidlərini vermiş eyni zamanda bir milyona yaxın insanımızın dədə-baba torpağından zorla köçüşünü yaşayan millətik. Zəhmət olmasa bir araşdırın görün bu komunist çaqqallarını ölkəmizə (Xalqdan və Millətdən kimsə soruşmuşdumuki, biz sosializm adı altında rusiyaya birləşək ya yox)kim dəvət etmişdi. Bir iki vətən xaini qotur ağıldan kəm qısa müddətdə özgəsinin malı ilə varlanmaq istəyən özlərini bolşevik adlandıran gədələr 1920-ci ilin aprelində çevriliş edərək azrevkom adından leninə qoşun yeridilməsi üçün teleqram vurmuşdu. Nəticədə qırmızı ordu gəlmiş və vətənimizi işğal etmişdir. 1991-ci ildə qəbul edilən müstəqillik aktına əsasən 28 aprel 1920-ci il rəsmi şəkildə işğal sayılmışdır və bugündə sayılmaqdadır. Vətənimiz Azərbaycan sovetlər tərəfindən işğala uğradıqdan sonra baş verən hadisələri ərz edək. 1-ci erms ssri yaranması üçün komunistlər Azərbaycanın tarixi torpağı Zəngəzuru ermənilərə vermişdi, 2-si Naxçıvanı əti dırnaqdan qoparan kimi Azərbaycan ərazisindən ayıraraq yeni yaradılan ermənistan respublikasının blokada vəziyyətində aşuğuna salmışdırlar, yetmədi Azərbaycan ərazisində dağlıq qarabağ vilayətini yaratmışdılar. Bu səbəbdən Azərbaycanda komunist ideologiyası və Azərbaycanda hökm sürmüş komunist rejimi millətin ziyalılarının qəlbində mühakimə olunmuşdur və gələcəkdə yaşayacaq nəsillər tərəfindən isə tarixi siyasi cəhətdən mühakimə ediləcəkdir. Doğrudu ölkəmizdə hal-hazırda hələdə vaxtı ilə rusa aftafa (sovetdən qalan milli düşüncədən uzaq manqurtlar hələdə rəhbər vəzifələrdədirlər) daşıyanların sayı çoxdu və bunlar sovet dövründə yaxşı yaşayırdıq adlı təbliğatda aparırlar. Aşağıda əzab keçən sovetdən ötrü ağzı sulanan sadə insanlar hələdə başa düşmürlər ki, hal-hazırçı ölkəmizdə çətin iqtisadi şəraitidə yaradan elə şura hökümətindən qalan keçmiş rəhbərlərdi. 1991-ci ildə ölkəmizin müstəqilliyinin əleyhinə səs vermiş keçmiş komunistlər indi rəhbər vəzifələrdədirlər. Məqalənizə fikrimi belə tamamlamaq istəyirəm, şura işğalından sonra ölkəmizdə satqınlıq, şərəfsislik, danosçuluq, üzədurmaçılıq kimi peşələr peyda olmuş biriləri bizə yad olan başqa rəhbərin qabağında vəzifə naminə dəridən qabıqdan çıxmaq üçün ağına-bozuna baxmadan öz millətinin ziyalılarını güllələmişdir. Öləndə öldürəndə özümüz olmuşuq nəyin xatirinə bizə yad olan ideologiyanın çiçəklənməsi naminə. Hal-hazırda güneydə də rəhbər vəzifələrdə oturanlar da bizdəndir və hansısa ideologiya naminə özündən olan millətinə ana dilində təhsil almağa imkan vermir, nəyin xatirinə vəzifə,pul və.s naminə.

Arpadari 2018-04-09 18:00:08

Cənab PROFESSOR, tarixdə Qarabağdan qeyri yer Kürəsinin harasında yerli əhali öz yurdundan tam deportasiya edilib??? Minlərlə məhv edilmiş xüsusilə ziyayılıqdan qeyri heç bir günahı olmayan ailə başçılarının bir gecədəcə məhvi, ailəliklə Sibirə sürgünləri Koba, Beriya və arvadının dostu M.Bağırov bir neçə dostu və doğma kəndlilərini də sürgündən xilas etməyəcəkdimi? Yoxsa, onu müstəqil Azərbaycanın xilaskar liderləri ilə müqayisə edirsiniz?

Oğuz bəyə 2018-04-09 18:00:08

Uzundərə izahına ehtiyac yoxdur. 1.Zaqafqazın müxtəlif şəhərlərində NKVD K.Bağırov 1937-də bir gecədə 4 ailə rəhbəri və vəzifəli ziyalı qardaşın güllələnməsinə göstəriş verib. 2.A.Vəzirovun sözünə əks 1990-un yanvarında Bakıya Kremldən hərbi müdaxilə teleqramı vurmuş şəxsi, müstəqil iki prezidentimiz MM-ə təzyiqlə ən yüksək vəzifəyə qoymadılarmı?

Cavidsevər 2018-04-09 18:00:08

bu tip yazılar NKVD - çekist sifarişli yazılardır.. Cavid və Müşfiqlərin ruhu qənim olsun...

yusif 2018-04-09 18:00:08

deyəsən redaksiya da həmrəydir yazarla..elədirsə yazıqlarolsun!

BU ŞƏKİL MİRCƏFƏR BAĞIROVUN ÖZ ŞƏKLİ DEYİL 2018-04-09 18:00:08

ONUN KÜTLƏ ARASINDA TƏMSİL EDƏNDİR, ...

yusif 2018-04-09 18:00:08

bu böyük qatil-cani-xaini hər hansı bir şəkildə mədh etmək, doğrulamağa cəhd etmək birmenalı olaraq onunla ortaq-suçbir olmaq deməkdir.....

Haqqıdarı 2018-04-09 18:00:08

Hər işdə ciddi müəllim dürüstlüyü olan M.C.Bağırov milli mənafeyi ailəsindən uca tutub. M.C.Bağırov İ.V.Stalin və L.K.Beriya ilə yoldaş olduqlarından vəzifəyə çəkilib və onlara ittiham-kin hamısı M.C.Bağırova qarşı cəmləşib. N.S.Xruşşov XKS sədri İ.V.Stalinin 1-ci müavini idi. Uzaqdan gəlmiş MK katibi M.C.Bağırovun növbədən kənar qəbulu 1-ci müavini qəzəbləndirirmiş. Güman ki, O, köməkçi Markaryanla əks söhbətlərə dalırlarmış? İ.V.Stalinin ölümü N.S.Xruşşova revanşizm və hakimiyyət şansı verdi.

Mirzə AĞ 2018-04-09 18:00:08

Müəllifə təşəkkür! Yeri gəlmişkən, Dağıstan kumıkları Bağırovun bu əvəzsiz xidmətini bu gün də dərin hörmət hissi ilə yad edirlər...

Taliw 2018-04-09 18:00:08

Allah rehmet etsin kiwi adam olub Mircefer Baqirov.Yazar ehsen.

R-n 2018-04-09 18:00:08

15 ilde xalgla bir defe de olsa uz-uze gorushmeyen bashci ne deye biler?

Turan 2018-04-09 18:00:08

Allah sənə rəhmət eləsin böyük insan.

AAgahuseyn 2018-04-09 18:00:08

Ramazan müəllim ALLAH Sizə can saqlıqı versin AKADEMİKİ də ALLAH qəni-qəni rəhnət etsin.QALDI KOMMUNUST qanununa mən peşmanam ki,o dövlətin yıxılmasında mənim də fəaliyyətim olub.Həyatımın ən səhv dövrü o dövür olub.

Araz 2018-04-09 18:00:08

Turan bəy birincisi ən güclü yerüstü atom silahının sınağı Çelyabinsk (rus əhalisi) də aparılıb.İkincisi sovet ordusunda donuzlara baxan ,xleborez və s. bu kimi işlərdə ən çox azərbaycan,özbək və s. öz arzuları ilə çalışıblar.Mən bir çeçenində bu tip vəzifələrdə görməmişəm.Hər şeyi başqalarının üstünə yıxmaq düz deyil.

Son yazılar


Новости

Обзор на FairPhone 3

Трудно не быть очарованным смартфоном, который поставляется с отверткой в коробке, особенно когда он такой же маленький и изящный, как тот, который поставляется с Fairphone 3 Plus. На самом деле это единственный аксессуар, который вы получаете вместе с телефоном. Там нет USB-кабеля, нет настенного зарядного устройства и определенно нет наушников в коробке. Эта маленькая отвертка является важным показателем того, что вы получаете с новейшим устройством от устойчивого производителя смартфонов Fairphone. Во-первых, телефон предназначен для того, чтобы быть как можно более ремонтопригодным. Это модернизированная версия прошлогоднего Fairphone 3, одного из двух устройств, получивших идеальную оценку ремонтопригодности от iFixit. Помимо ремонта, Fairphone также пытается использовать этические материалы там, где это возможно, и предлагает хорошие условия работы для людей, производящих его телефоны. Все это благородные цели, и трудно не желать успеха Fairphone. Но желание, чтобы производитель смартфонов добился успеха, означает, что его устройства соответствуют высоким стандартам, потому что именно так он может привлечь самую большую аудиторию и создать самый большой положительный эффект. Однако держать Fairphone 3 Plus в соответствии с этими более высокими стандартами может быть неприятно. При цене € 469 / £425 (Fairphone 3 Plus недоступен для покупки в США, но это примерно $550) он конкурирует по цене с такими моделями, как Pixel 4A (€349 / £349) и iPhone SE этого года (€489 / £399). Это переполненная ценовая точка, в которой Fairphone 3 Plus изо всех сил пытается быть конкурентоспособным. ОБЗОР OFFAIRPHONE 3 PLUS .РЕЗУЛЬТАТ 7 ИЗ 10 Плюсы Легкий для того чтобы отремонтировать Разъем для наушников Поставляется с крошечной отверткой Минусы Низкая производительность Иногда глючит программное обеспечение Так себе камера Прежде чем мы начнем говорить о самом телефоне, стоит немного поговорить о том, как он сделан. Во-первых, 40 процентов пластика, используемого в его конструкции, перерабатывается, как и некоторая часть меди. Он использует золото Снимите заднюю крышку телефона, и вы найдете съемный аккумулятор и набор легкодоступных винтов. Как только вы получите заднюю часть телефона, вы сможете увидеть все конструктивные особенности, которые способствовали этому идеальному показателю ремонтопригодности. Нет никакого неудобного клея или фирменных винтов, удерживающих телефон вместе, просто серия пластиковых застежек и стандартных винтов с крестообразной головкой. Это очаровательно в своей простоте,но это также делает устройство старомодным. По сравнению с большинством современных смартфонов Fairphone 3 Plus представляет собой громоздкую пластиковую плиту. У него большие толстые рамки над и под экраном, странно выступающий наушник и селфи-камера. Если вам нравится технология, которая выглядит как технология, то вы ее оцените, но она далеко не гладкая. Функционально эта конструкция также может быть немного неудобной. Я обнаружил, что Fairphone 3 Plus имеет раздражающую дизайнерскую причуду, когда расположение заднего датчика отпечатков пальцев находится слишком высоко на задней панели телефона, заставляя меня перенастроить захват, чтобы разблокировать телефон. Как правша, он также чувствовал себя немного странно, имея кнопки громкости и питания на левой стороне. С другой стороны, моя соседка-левша любила его. Делайте из этого что хотите. Есть задний датчик отпечатков пальцев,но он неудобно высоко. Да, там есть разъем для наушников. Если отбросить в сторону дизайнерские претензии, то остальная часть внешнего вида Fairphone 3 Plus ничем не примечательна. У него есть ЖК-дисплей 1080p, который не очень яркий с цветами, которые выглядят немного размытыми. Его единственный динамик средний, и, в отличие от многих других телефонов, он расположен на левой стороне устройства, а не внизу. Это место означало, что я случайно покрыл его немного меньше, когда держал телефон в альбомном положении, чтобы смотреть видео, но больше, когда держал его в портретном. Как бы то ни было, вы захотите использовать наушники здесь, так что, к счастью, есть 3,5-мм разъем для наушников, чтобы сделать это проще для вас. FAIRPHONE 3 PLUS НЕ ОЧЕНЬ БЫСТРЫЙ ТЕЛЕФОН С точки зрения производительности Fairphone 3 Plus пыхтит. Он работает на Snapdragon 632 с 4 ГБ оперативной памяти, что переводится в двухлетний чип с таким объемом оперативной памяти, который в наши дни сходит с рук только бюджетным телефонам Android. Заикание-это факт жизни с Fairphone 3 Plus, независимо от того, активируете ли Вы Google Assistant для выполнения быстрой задачи, переключаетесь между приложениями или открываете ящик приложений. Я также столкнулся с парой раздражающих ошибок во время работы с телефоном. Больше всего меня раздражало то, что я не мог найти способ импортировать свои контакты WhatsApp или резервную копию чата. Каждый раз, когда я пытался это сделать, приложение застревало в цикле загрузки, который не заканчивался даже после того, как я оставлял его работать в течение получаса. Я использую бета-версию WhatsApp для Android, но даже в этом случае я никогда не испытывал этого на других устройствах. После переключения Android на жестовую навигацию я также обнаружил, что элементы пользовательского интерфейса на главном экране будут перекрываться друг с другом. Это заставляет телефон чувствовать себя немного дешевым. Включите управление жестами, и элементы пользовательского интерфейса телефона иногда могут накладываться друг на друга. У Фэйрфона большие рамки. Время автономной работы Fairphone 3 Plus не является чем-то исключительным. В большинстве случаев я заканчиваю день примерно с 40 процентами заряда, но это я работаю из дома, поэтому я не занимаюсь чем-то таким интенсивным, как навигация. Время включения экрана сильно варьировалось между минимумом в три и максимумом в пять с половиной часов. При нормальном использовании, я думаю, что это телефон, который продержится примерно один день, но не намного больше. По крайней мере, часть этого устаревшего оборудования можно обвинить в том, что Fairphone 3 Plus по сути является тем же телефоном, что и прошлогодний Fairphone 3. Это сделано специально, поскольку это означает, что любые владельцы Fairphone 3, которые хотят воспользоваться модернизированными камерами Fairphone 3 Plus, могут купить их отдельно в качестве модулей обновления для своего существующего телефона, а не покупать совершенно новый телефон. Это интересный ответ на критику, с которой сталкиваются такие компании, как Apple, за выпуск новых телефонов каждый год, что, по мнению критиков, поощряет ненужные ежегодные обновления. Это замечательная конструктивная особенность, но она создает неудачные компромиссы для конечного устройства. FAIRPHONE 3 ВЛАДЕЛЬЦЫ МОГУТ ПОЛУЧИТЬ НОВЫЕ КАМЕРЫ, КАК ОБНОВИТЬ МОДУЛИ Эти конкретные обновления камеры в Fairphone 3 Plus сосредоточены на его новых датчиках с более высоким разрешением. Задняя камера увеличилась с 12 до 48 мегапикселей, в то время как селфи-камера теперь составляет 16 мегапикселей по сравнению с 8 мегапикселями в прошлом году. Вы по-прежнему получаете только одну заднюю камеру, но, учитывая, насколько низко разрешение и ненужно много вторичных камер, это, вероятно, приемлемый компромисс. Однако, несмотря на улучшение разрешения, общее качество фотографий, сделанных Fairphone 3 Plus, остается в порядке. Возможно, его цена не такая, как у флагмана, но он все равно стоит на 75 фунтов дороже, чем Pixel 4A, среднечастотный телефон, который предлагает очень схожую производительность со своими более дорогими братьями и сестрами. ВИД СЕТКИ 1 из 19 При дневном свете Fairphone 3 Plus имеет тенденцию производить детализированные изображения с большим контрастом. У них есть удар, но иногда это может происходить за счет теневых деталей, и изображения иногда могут выглядеть чрезмерно резкими. Эта комбинация может создать некоторые шумные фотографии. Это особенно заметно в условиях низкой освещенности, когда детали могут быть вытеснены из более темных областей изображения. Это означает, что когда все становится действительно темным, вы можете полностью потерять детали. Однако в целом мне понравились фотографии, которые я получил из селфи-камеры Fairphone 3 Plus. Несмотря на улучшения камеры, Fairphone 3 Plus по-прежнему предлагает среднюю камеру смартфона. Это прекрасно при дневном свете, но вы не получаете большой гибкости, а при слабом освещении изображения могут выглядеть зернистыми и лишенными деталей. Модернизированные модули камеры телефона обеспечивают только средние фотографии. Мне кажется неправильным критиковать Fairphone 3 Plus по тем же показателям, которые мы используем для ранжирования других смартфонов, потому что он прилагает такие усилия в областях, которые не интересуют многих других производителей. Это действительно замечательно, насколько легко разобрать этот телефон на части,и усилия Fairphone по этическому источнику его материалов должны быть одобрены. БЮДЖЕТНЫЙ ТЕЛЕФОН СО СРЕДНЕЙ ЦЕНОЙ Но все эти усилия, какими бы стоящими они ни были, имеют свою цену. С точки зрения устройства, которое находится в ваших руках в конце дня, вы платите больше за меньшую функциональность. Производительность может быть глючной и медленной, а время автономной работы и производительность камеры-средними. Это телефон с шармом, но он далек от стильного, гладкого или любого другого комплимента, который мы бросаем вокруг телефонов других производителей. Если вы кто-то, кто хочет более этичную и устойчивую альтернативу бюджетному устройству стоимостью 200 фунтов стерлингов, то Fairphone 3 Plus обеспечивает это. Он будет обслуживать ваши потребности так же, как и бюджетный смартфон в 2020 году, но с премией по цене, которая отражает его этические материалы и ремонтопригодность. Но не ожидайте, что это будет конкурировать с другими аналогичными по цене телефонами. Fairphone имеет разные приоритеты, и для того, чтобы купить один из его телефонов, вам нужно поделиться ими. СОГЛАСИТЕСЬ ПРОДОЛЖИТЬ: FAIRPHONE 3 PLUS Каждое интеллектуальное устройство теперь требует от вас согласия на ряд условий, прежде чем вы сможете использовать его — контракты, которые никто на самом деле не читает. Мы не можем прочитать и проанализировать каждое из этих соглашений. Но мы начали точно подсчитывать, сколько раз вы должны нажать "согласен", чтобы использовать устройства, когда мы их просматриваем, поскольку это соглашения, которые большинство людей не читают и определенно не могут вести переговоры. Чтобы использовать Fairphone 3 Plus, вы должны согласиться: Условия предоставления услуг Google Условия предоставления услуг Google Play Политика конфиденциальности Google (включена в ToS) Установка приложений и обновлений: “вы соглашаетесь с тем, что это устройство также может автоматически загружать и устанавливать обновления и приложения от Google, вашего оператора связи и производителя вашего устройства, возможно, используя сотовые данные.” Следующие соглашения являются необязательными: Подписка на рассылку новостей Fairphone означает согласие с условиями предоставления услуг и политикой конфиденциальности Fairphone Анонимные данные о местоположении для сервисов Google "Разрешите приложениям и службам сканировать сети Wi-Fi и близлежащие устройства в любое время, даже когда Wi-Fi или Bluetooth выключены.” Отправляйте данные об использовании и диагностике в Google Кроме того, если вы хотите использовать Google Assistant, вы должны согласиться позволить Google собирать информацию о приложениях и контактную информацию с ваших устройств. Другие функции, такие как Google Pay, могут потребовать дополнительных соглашений. Окончательный итог: четыре обязательных соглашения и не менее пяти факультативных.

Обзор: Motorola razr 2020

Какую разницу дают нам 11 месяцев? Именно столько времени потребовалось Motorola, чтобы повторить оригинальный римейк Razr. За это время Motorola втиснула 5G и улучшила практически каждый аспект телефона. Практически каждый аспект оригинального Razr 2019 года нуждался в улучшении — это был беспорядок. Этот Razr 2020 года в порядке. Но при цене в 1399 долларов это также невероятно дорого по сравнению с любым другим не складывающимся телефоном с аналогичными возможностями. Стоит ли эта цена вообще того, зависит от того, сколько вы готовы отдать, чтобы иметь классный, вызывающий ностальгию флип-телефон со складным экраном. Новый Razr-классный телефон, в этом нет никаких сомнений. И теперь, когда он прошел минимальную планку удобства и качества, я в основном наслаждался его использованием. Но я бы не хотел платить за это. Обзор Motorola Razr: складные флип-флопы 6 ИЗ 10 Плюсы Это классный телефон-раскладушку Полезный внешний дисплей Минусы Дорогой Несогласованная камера Нечетное размещение отпечатков пальцев Не полностью устойчив к воде или пыли Купить за $1,399.99 от Motorola купить за $1,199.99 от лучших купить Razr кажется очень тонким, когда его открывают, но он не тоньше стандартного iPhone Razr кажется очень тонким, когда его открывают, но он не тоньше стандартного iPhone. ДИЗАЙН MOTOROLA RAZR (2020) MotorolaMotorola проделала большую работу, сохраняя классический внешний вид Razr с этой итерацией, вплоть до изогнутых краев и выступающего подбородка внизу. Когда он закрыт, это элегантная, красивая вещь. Открытый, он кажется тоньше, чем есть на самом деле — он примерно такой же толщины, как ваш стандартный iPhone, но общий дизайн имеет тот же дух Razr. Пластиковый экран тоже чувствует себя лучше, благодаря некоторым тонким изменениям в системе шарниров, которые делают его немного прочнее. В середине все еще есть какие-то странные выпуклости, но ни один складной телефон еще не придумал способа избежать этого. Это не самый красивый экран — при 876 х 2142 пикселях он имеет очень высокое соотношение сторон, а в целом его цвет и четкость выглядят средними. Razr складывается полностью ровно, без зазора, в отличие от Samsung Galaxy Z Flip. Шарнир на Razr 2020 года значительно улучшен, сохраняя при этом каплевидную складку. Датчик отпечатков пальцев находится на логотипе Moto на задней панели, но это оказывается неудобным местом для достижения. Motorola также добавила немного больше пружинистости флипу. Вполне возможно, чтобы перевернуть его открытым с одной стороны, но это требует некоторой практики. Как только вы поймете, как это сделать, это будет весело. Razr не может держать себя под таким углом, как Samsung Z Flip, но Z flip не так удовлетворяет, как физическая вещь. Я не хочу замалчивать тот факт, что иметь телефон, который складывается в тонкую, карманную форму, все еще невероятно. Я могу выйти с этой штукой в заднем кармане и не беспокоиться о том, что она застрянет или даже выпадет, когда я сижу (хотя сидеть прямо на ней, вероятно, не рекомендуется). Он просто помещается в карманах и сумках, где большие и высокие телефоны неудобны. Итак, коробка ностальгии проверена. Но это не было проблемой с оригинальной перезагрузкой Razr. Этот телефон 2019 года буквально скрипел и издавал скрежещущие звуки, когда вы его открывали. Этот-тихий и гладкий, за исключением слабого шипения пластикового экрана, скользящего на место, когда вы закрываете его. И в отличие от Samsung Galaxy Z Flip, он закрывается полностью без зазора, так как экран может образовывать каплю внутри самого шарнира. Razr выпускается в трех цветах: золотом, графитовом и серебряном. Задняя часть телефона-плоское стекло с изогнутыми краями, которое приятно на ощупь, но скользко, как и все выходы, и, как ни странно, под ним нет беспроводной зарядной катушки. Лучшее, что вы можете сделать,-это быстрая зарядка USB-C мощностью 15 Вт. Удивительно, но моя главная жалоба на аппаратное обеспечение не имеет никакого отношения ни к шарниру, ни к экрану, а к расположению датчика отпечатков пальцев. Теперь на спине, скрытая в логотипе Моторолы. Оказывается, это неудобное место, прямо посередине телефона, когда он открыт. Это не требует искажений, чтобы достичь его, но это заставляет вас чувствовать себя целым дополнительным шагом. Дисплей быстрого просмотра Razr очень удобен. ПРОИЗВОДИТЕЛЬНОСТЬ И ПРОГРАММНОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ MOTOROLA RAZR (2020) Нога вверх, которую Razr имеет над другим флип-телефоном на рынке, Samsung Z Flip, - это тот большой дисплей на внешней стороне телефона. Motorola называет его дисплеем "быстрого просмотра", и у него есть несколько функций, которые действительно полезны, но иногда он немного глючит. У него есть два состояния. Большую часть времени он находится в заблокированном режиме, где вы можете долго нажимать значки, чтобы вызвать предварительный просмотр, а затем провести пальцем вверх, чтобы увидеть еще больше предварительных просмотров. Но настоящий ход-это разблокировать телефон, когда он закрыт. Тогда у вас будет доступ к полному интерфейсу Android для уведомлений (включая ответы), видоискателю камеры и даже пусковой установке приложений. ВНУТРИ RAZR НЕ ТАК МНОГО МЕСТА ДЛЯ БОЛЬШОЙ БАТАРЕИ, НО ПРИ НЕКОТОРОЙ ОСТОРОЖНОСТИ ВЫ МОЖЕТЕ ПРОДЕРЖАТЬСЯ ЦЕЛЫЙ ДЕНЬ Вы можете поместить определенные приложения в утвержденный список для дисплея быстрого просмотра, позволяя запускать их на 2,7-дюймовом экране 800 x 600. Большинство приложений для Android прямо ужасны при таком размере, но с его помощью удобно отвечать на сообщение — клавиатура хорошо работает со свайпами. Лучшая часть внешнего дисплея заключается в том, что вы можете использовать его в качестве видоискателя камеры, позволяя вам делать селфи с лучшей из двух камер на Razr. Новый Razr имеет 5G, хотя и не поддерживает более высокоскоростную mmWave-версию 5G (там нет больших потерь). Он также доступен разблокированным и будет принимать стандартную SIM-карту — Две вещи, которые вы на самом деле не могли получить с оригиналом, хотите верьте, хотите нет. Motorola использует процессор, который вы найдете на большинстве телефонов среднего уровня Android (например, Pixel 5 и 4A 5G), Snapdragon 765g от Qualcomm. Он работает в паре с 8 ГБ оперативной памяти и 256 ГБ памяти. В результате всего этого Razr отлично работал в моем тестировании, но я не бросал на него тонну чрезвычайно сложных игр. Процессор также может помочь миниатюрной батарее емкостью 2800 мАч прослужить дольше. Мне определенно нужно было зарядное устройство с этим телефоном к раннему вечеру, но при более легком использовании (в том числе проводя больше времени на внешнем дисплее вместо того, чтобы открывать телефон) я мог видеть, как проходит день. Вы можете использовать лучшую внешнюю камеру для селфи. КАМЕРА MOTOROLA RAZR (2020) На Motorola Razr есть две камеры. Селфи-камера внутри, рядом с экраном, имеет 20-мегапиксельный сенсор, втиснутый в крошечное пространство. Вы должны использовать его для видеоконференций и ничего больше, так как он не очень хорош. К счастью, вы можете легко делать селфи с помощью основной внешней камеры. Он имеет 48-мегапиксельный сенсор, который выдает 12-мегапиксельные изображения. Вы можете использовать один из пользовательских жестов Motorola (в данном случае поворот запястья), чтобы запустить его, а затем фотографировать себя в течение всего дня. ВИД СЕТКИ 1 из 16 Однако, когда вы это сделаете, постарайтесь убедиться, что вы находитесь в приличном освещении. Что-нибудь слишком сложное, и эта в остальном совершенно средняя камера идет немного боком. Тот же совет применим и тогда, когда вы открыли телефон, чтобы использовать камеру как обычно. Я просто не могу точно предсказать, что предпримет Razr. В сумерках он перейдет в ночной режим, даже если в этом нет никакой необходимости. Требуется время, чтобы познакомиться с любой новой камерой, но к этой потребуется немного больше времени, чтобы привыкнуть, чем к большинству, чтобы узнать ее причуды. Как и в большинстве телефонов, вы можете получить действительно хорошие фотографии из Motorola Razr 2020 года в правильных условиях. В большинстве случаев цвета немного приглушены, и в деталях нет особой резкости, а затем из ниоткуда он выдувает цветок без особой причины. Время от времени это будет серьезно впечатлять меня, как в случае с закатом, снятым в галерее наверху. В основном, однако, это просто нормально, в том числе для селфи и особенно при слабом освещении. В целом, эта штука в основном достаточно компетентна для Instagram. Добавьте все это, и у вас есть камера, которая является значительным улучшением по сравнению с камерой на Razr 2019 года и значительным разочарованием по сравнению с камерой практически на любом телефоне Android, который стоит 600 долларов или больше (не говоря уже о 349-долларовом Pixel 4A). Motorola Razr 2020 года выпуска с 5G Я чувствую себя как заезженная пластинка, когда дело доходит до обзора складных телефонов, но здесь все равно идет. В какой-то момент я должен поверить, что стоимость этих гибких экранов и тщательно спроектированных петель снизится. Если бы они это сделали, то такое устройство, как Razr 2020 года, было бы вполне приемлемым телефоном среднего уровня. Если судить точно так же, как по телефону, то на Razr нет ничего выдающегося. Камера могла бы быть лучше, но в остальном она имеет приличное время автономной работы, производительность и даже качество сборки. Если судить по флип-телефону, то Razr занимает свою собственную хорошо продуманную нишу рядом с основным конкурентом, более Хо-хумовым, но во многих отношениях лучшим Galaxy Z Flip. Я думаю, что за 1400 долларов вы получите телефон, который будет потрясающим почти во всех возможных отношениях, а не только с классным дизайном и удовлетворительным флипом. За полцены я был бы в десять раз более взволнован. При такой цене Razr 2020 года слишком резко сокращает любой разумный бюджет. СОГЛАСИТЕСЬ ПРОДОЛЖИТЬ: MOTOROLA RAZR (2020) Каждое интеллектуальное устройство теперь требует от вас согласия на ряд условий, прежде чем вы сможете использовать его — контракты, которые никто на самом деле не читает. Мы не можем прочитать и проанализировать каждое из этих соглашений. Но мы начали точно подсчитывать, сколько раз вы должны нажать "согласен", чтобы использовать устройства, когда мы их просматриваем, поскольку это соглашения, которые большинство людей не читают и определенно не могут вести переговоры. Чтобы использовать Motorola Razr, вы должны согласиться: Политика Конфиденциальности Motorola Условия предоставления услуг Google Политика конфиденциальности Google (включена в ToS) Установка приложений и обновлений: “вы соглашаетесь с тем, что это устройство также может автоматически загружать и устанавливать обновления и приложения от Google, вашего оператора связи и производителя вашего устройства, возможно, используя сотовые данные.” Следующие соглашения являются необязательными: Использование местоположения: "Google может периодически собирать данные о местоположении и использовать эти данные любым анонимным способом для повышения точности определения местоположения и услуг на основе определения местоположения.” Разрешить сканирование: "разрешить приложениям и службам сканировать сети Wi-Fi и близлежащие устройства в любое время, даже если Wi-Fi или Bluetooth выключены.” Отправка данных об использовании и диагностике Доступ к местоположению перевозчика Кроме того, если вы хотите использовать Google Assistant, вы должны согласиться позволить Google собирать: Информация о приложении с ваших устройств Контактная информация с ваших устройств: "эти данные могут быть сохранены и использованы в любом сервисе Google, где вы вошли в систему, чтобы предоставить вам более персонализированный опыт. Вы можете просмотреть свои данные, удалить их и изменить настройки по адресу account.google.com” Другие функции, такие как Google Pay, могут потребовать дополнительных соглашений. Окончательный итог: четыре обязательных соглашения и не менее шести факультативных.