ELMİN KEŞİYİNDƏ – Yaxud bir daha elmi etika, vicdan və alim məsuliyyəti barədə

Xalid NİYAZOV,

Əməkdar jurnalist, siyasi elmlər doktoru

... Telefona dərhal cavab verdi. Qısaca hal-əhval tutduq. Soruşacağımı soruşdum. Lakin səsinin ahəngindən nəsə pərişan olduğunu hiss edirdim. Dilxorçuluğunun səbəbilə maraqlandım. Gizlətmədi, dedi ki, elə indicə Ali Attestasiya Komissiyasının qapısından çıxıram. Yadıma düşdü ki, bir neçə gün əvvəl ekspert şurasına dəvət olunduğunu bildirmişdi. Ağzımı doldurub – Təbrik edirəm! – deyəcəkdim ki, məni qabaqladı: – Tövsiyə etmədilər! – dedi. Gücüm ürək-dirək verməyə çatdı, əlimdən başqa nə gələsi idi ki?!

Tanışım zəhmətkeş adam idi. İndi elmi dairələrdə dolaşan bir ibarə ilə ifadə etsək, işini də özü yazmışdı. Görünür, nə isə bir əmma tapıbmışlar. İnanırdım ki, növbəti cəhddə gəlib mütləq şuradan keçəcək. Lakin həmin anda, lütfən, sinizmə, merkantilliyə yozmayın, bir qədər sevindim... Ali Attestasiya Komissiyasının adına. Deməli, dörd il əvvəl elan edib yola çıxdıqları prinsiplərə sadiq qalmağı bacarmışdılar – vəzifəyə, “zəngə”, “tapş”a, “dayday”a deyil, adamın özünə baxırlar, elmi hazırlığına, səviyyəsinə, təfəkkürünə qiymət verirlər.

* * *

Elm və alim

Yazıçı Vidadi Babanlının “Vicdan susanda” romanını yəqin ki, xatırlayırsınız. Kontekstə varmaq, mahiyyətə enmək fikrindən uzağam. Sadəcə, elə adı müasir dünyanın bir çox etik-əxlaqi problemlərinə, fərdlər və sosial institutlararası münasibətlərin məzmun keyfiyyətinə açar salır, cəmiyyətdəki mürəkkəb hadisə və proseslərin kökünə, səbəb-nəticə alqoritminə bir də mənəviyyat bucağından boylanmağa sövq edir.

Bəli, mənəviyyat, əqidə, prinsip indiki zamanda çox ağır yükdür; onunla yaşamaq, çəkib aparmaq, qəhrinə dözmək bir məşəqqət, onsuz yaşamaq isə bir ayrı zillətdir. Evdə, işdə, çəmiyyətdə, fərqi yoxdur, istər şəxsi, istərsə də ictimai münasibətlərdə həmin dəyərlər bir tərəfdən insan mənəviyyatının ən dərin laylarına “artezian vurub” yaxşı, saf, məhrəm, işıqlı nə varsa üzə çıxarır, digər tərəfdən isə “ayağa dolaşır”, sahibini həmişə və hər yerdə “pis kişi” edir, “ağ qarğa”ya çevirir, başqaları kimi biganə, laqeyd, indifferent olmağa qoymur. Həyat təcrübəsi əsasında gəldiyim şəxsi qənaət və düşüncəmdir – istənilən peşə, ixtisas, sənət özünə münasibətdə vicdan, məsuliyyət, halallıq tələb edir. Hər bir insan ailəsinə yedirdiyi çörəyin çıxdığı yerə vicdanı, ləyaqəti, kişiliyi, ictimai əxlaqı ilə dəyər verməlidir.

Bəli, belə bir proloqun böyük hesabla elmə də dəxli vardır. Həm də daha çox və birbaşa. Çünki müasir dünyanın inkişafı məhz elmi nailiyyətlərə söykənir, hər iki mənasında dəyəri elmi-innovativ ideyalar, elm tutumlu iqtisadiyyat yaradır. Və əgər biz də həmin inkişafdan, rifahdan, vətəndaş məmnuniyyətindən yanayıqsa, gücü sözə, siyasi cümləpərdazlığa, ictimai şoulara deyil, elmə, elm təsərrüfatına verməliyik.

Bəs elm harada istehsal olunur? – Elmi-tədqiqat institutlarının, universitetlərin laboratoriyalarında, təcrübə-sınaq sahələrində. Alim necə? Savadlı, bilikli, keyfiyyətli alim yetişdirmək üçün isə öncə milli ideya və milli iradə olmalıdır, elmi mühit olmalıdır, stimul, hədəf olmalıdır, nəhayət, pul, maliyyə olmalıdır. “Pul əl çirkidir”, “Pul hər şeyi həll etmir” kimi sovetdən qalma ideologemalar, siyasi leksikanın pafoslu ibarələri, ura-patriotçu bəyanatlar müasir dövrün sərt gerçəkləri, inkişaf paradiqmaları ilə mübahisədə uduzurlar. Bazar iqtisadiyyatının belə bir sərt “proza”sı, obyektiv həqiqəti var: “quru-quru qurbanın olum”la ciddi uğurlara imza atmaq mümkünsüzdür. İslahat ritorikasının “pioner şeypuru”nun cır səsi kimi zəhlətökən təbliğatı ilə yola çıxa bilərsən, amma bu əziyyət heç vəchlə mənzilə çatacağının vədi sayıla bilməz. Deməli, hər şeyin “səbəbi-baisi” böyük Sabirin söylədiyi kimi, “parədir”.

Bəs bizdə necə, bunu anlayırlarmı?

Ömür-gününü elmə həsr etmiş alimə-professora verilən maaş dünən ali məktəbin bakalavr pilləsini bitirib gömrüyə, prokurorluğa ... işə düzəlmiş gəncin məvacibindən beş-altı dəfə azdır. Belə bir müdhiş fərq və “maliyyə diskriminasiyası” perspektivli gənclərin, xüsusilə də oğlanların elmə marağını soyudur.

Bəs gəlin görək elmə nə ayrılır? Dünya texnologiyaların inkişafının elə bir mərhələsinə gəlib yetişib ki, dırnaq boyda bir çip ölkəyə 10-15 neft eşalonunun pulunu qazandırır. Biz nəyimizlə öyünə bilərik?!

Dünya şöhrətli azərbaycanlı alim Lütfizadənin bu xüsusda praktik bir fikri var; deyir ki, elmə iki yanaşma mövcuddur: yaxşı biznesi nəzərdə tutan praqmatik və romantik. İndi bir çox ağıllı ölkələrdə insanlar elmə praqmatikcəsinə baxırlar. Bəs bizdə necə? Rusların bir ifadəsi var – “ckatert-samobranka”, yəni ac və tənbəl adamın əflatuni arzusu – süfrəni açırsan və dünyanın bütün naz-neməti üstündə hazırdır. Ancaq qafasına vuran yoxdur ki, bu cür yalnız nağıllarda ola bilər... müasir Piri babaların söylədikləri “islahat” adlı nağıllarda.

Elmin strateji əhəmiyyətli, prioritet fəaliyyət sahəsi olub-olmaması, ilk növbədə, hər bir ölkənin ümumi daxili məhsulunda (ÜDM) elm sahəsinin payı, iştirakı və yaratdığı dəyərin həcmi ilə müəyyənləşir. Elmdən nə isə ummaq üçün isə məlumdur ki, ona nə isə verməlisən, büdcənin cibini geniş açmalısan. Bu məsələdə Hacı Qaralıq “qənaətcilliyi” işə keçmir. Müqayisə üçün bildirək ki, dövlət büdcəsində elmin payı Avropa Birliyi ölkələrindən İsveçdə 3,9 faiz, Finlandiyada 3,5 faiz, Fransa və Böyük Britaniyada 2,0 faizdən artıq, İspaniya və İtaliyada 1,1 faiz, ABŞ, Almaniya və Yaponiyada isə 3,0 faiz təşkil edir. Yaddan çıxarmayaq ki, həmin ölkələrdə xüsusi sektorun elmə qrant və ianə şəklində “maliyyə inyeksiyası” rəsmi dövlət dəstəyindən çoxdur ki, az deyil.

Elmin “sərhəd” qapısı

Təbii ki, elmin problemi çoxdur və bir, iki, lap elə üç-beş müəllif yazısı onların hamısını ehtiva etməyə qadir deyil... metastaza vermiş yaranı “aspirin”lə müalicə etməyə bənzəyərdi bu. Olanımızdan danışaq.

Alimlik adına iddia edənlər ali təhsil və elmi-tədqiqat müəssisələrində yetişsələr də, onların “de-yure” alimliyə yolu Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasından keçir. Bu təsisat elmin planlaşdırılması, istehsalı, idarə olunması, elmi kadrların yetişdirilməsi zəncirində elə bir strateji həlqədir ki, daima göz önündədir, fəaliyyəti az qala zərrəbinlə izlənir, yarıyan yetir, yarımayan qapısına bir daş atmağı boynunun borcu bilir. Gülməyin, amma deyilənə görə, son vaxtlar işləri keçsin deyə, gəlib AAK-ın qapısına “cadu-piti” edənlər də var.

Əvvəllər bu təşkilatın fəaliyyətində ciddi əyintilərin, süründürməçiliyin, haqsızlığın, hətta sui-istifadə hallarının olduğu heç kimə sirr deyil. AAK-dakı “qıl körpüsü”ndən keçib alimlik “imtiyazı” verən diploma yetişmək üçün elmdən, bilikdən savayı hər vasitə keçərli idi. Əksinə, savadlı tədqiqatçılar illərlə növbə gözləməli olurdular. Bu cür davam edə bilməzdi və etmədi də. İslahat “küləyi” bu qurumun qapısını da araladı, pəncərələrini də taybatay açdı. Və prof. Famil Mustafayevin komissiyaya sədr təyinatı keyfiyyətcə yeni bir mərhələnin – şəffaflığın, ədalətin, məsuliyyətin, vətəndaş prinsipiallığı ilə elmi vicdan və ləyaqətin xəlitəsindən yoğrulmuş mündəricəsi etibarı ilə yeni bir dövrün ismarıcını verdi. Struktur yenidən quruldu, sağlam və işgüzar mühit formalaşdırıldı, normativ sənədlər yenidən işlənildi, müdafiə prosesindəki lüzumsuz baryerlər aradan qaldırıldı, bu və ya digər səbəbdən illərlə yığılıb qalmış işlərə “yaşıl işıq” yandırıldı, dissertasiya və ekspert şuralarının fəaliyyət mexanizmi optimallığa doğru təkmilləşdirildi, transparentliyi, hesabatlılığı təmin etmək üçün qurumun elektron “siması” – saytı daha mütəhərrik, informativ və əlçatan şəlildə quruldu.

Təbii ki, bütün bu işlər insandan fövqəladə istedad deyil, sadəcə, rəhbər məsuliyyəti, vətəndaş fədakarlığı, elmi təəssüb və canıyananlıq, iradə və cəsarət, bir də təmizlik tələb edirdi. Yeni sədrdə bu məziyyətlər yetərincə idi. Komissiyanın mürəkkəb pandemiya və postpandemiya dövrü fəaliyyətindəki uğurlu nəticələr, artan nüfuzu və qazandığı müsbət imic də həmin minimum hədəflərin əldə edildiyinin bariz təcəssümüdür. Daha heç kim ikili standartlardan, hansısa merkantil maraqlardan, süründürməçilikdən danışa bilmir, danışanlar varsa da, zəif dissertasiyası ilə “sivişib” aradan çıxmaq istəyənlərdir, “xahiş”ləri yerə düşənlərdir, bir sözlə, “yazdıqlarından” bixəbərlərdir.

Bu il Ali Attestasiya Komissiyası üçüncü onilliyini geridə qoydu. Təbiri caizsə, elm klasterində müstəsna məqamı ilə fərqlənən AAK həmin əlamətdar günü dar, yaxud geniş çərçivədə qeyd etmədi. Zatən, “görünən dağa nə bələdçi” deyiblər. Bu gün ortada olan nəticələr komissiyanın fəaliyyətindəki iki vacib göstəricinin ölçüsü, markeri sayıla bilər – məhsuldarlığın və məsuliyyətin! Yəni, baxılan işlər də çoxdur, “ələk”dən keçməyənlər də az deyil. İradların əksəriyyəti tendensiyalı, qərəzli, alqışlar, minnətdarlıqlar isə içtən və təbiidir.

Rəqəmlər, adəti üzrə quru olsa da, bəzən çox mətləblərdən xəbər verə bilirlər. 2022-ci ildə müxtəlif elm sahələri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş elmi işlərin “taleyi” bir tərəfdən komissiyada obyektivliyin, ciddiyyətin və məsuliyyətin artan hərarətindən xəbər verirsə, digər tərəfdən AAK-a qədərki proseslərdə elmi müzakirələrə bəslənilən qeyri-ciddi, başdansovdu münasibəti, lazımi prinsipiallıq və tələbkarlığın göstərilmədiyini nümayiş etdirir. Məsələn, açıq mənbələrdən əldə etdiyimiz məlumatlara əsasən, ötən aylarda kimya, tibb, texnika, hüquq elmləri, sənətşünaslıq və pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş 30, 48, 36, 6, 14 və 17 elmi işin müvafiq olaraq 14, 13, 17, 2, 5 və 5-indən imtina edilmişdir. Elə elm sahələri var ki, orada vəziyyət xüsusilə acınacaqlıdır. Məsələn, iqtisad elmləri üzrə təqdim edilmiş 61 işdən 50-sindən, filologiya elmləri üzrə 48 işdən 26-sından, fəlsəfə üzrə 7 işin hamısından, sosiologiya üzrə 4 işdən 3-ündən, siyasi elmlər üzrə 9 işin 9-undan, coğrafiya üzrə 10 işin 5-indən, tarix üzrə 14 işin 7-sindən, biologiya elmləri üzrə 23 işin 14-dən imtina edilmişdir. Yenə də filologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş 10 işdən 9-una imtina verilmişdir. Bir daha razılaşaq ki, belə bir tablo AAK-ın fəaliyyətinin aktivinə, müvafiq dissertasiya şuralarının isə mənfi saldosuna yazılacaq ən azı utancverici statistikadır.

Eyni prinsipial münasibəti ötənilki göstəricilərin müqayisəsinin timsalında da müşahidə etmək mümkündür.

“Məndən ötdü” siyasəti

Əslində, yuxarıdakı “mənzərə” elm, alim və iddiaçı adına həm qəhredicidir, həm də ifşaedici. Sonuncudan başlayaq. Əvvəla, hələ də köhnə müdafiə ab-havası, nimdaş seminar stereotipləri, başdansovdu müzakirə qəlibləri ilə yaşayan iddiaçılar məhz hansı ada iddia etdiklərinin fərqinə varmırlar. Bəziləri elə zənn edirlər ki, bakalavr diplomunun, yaxud magistr dissertasiyasının müdafiəsindədirlər. İş zəif, hazırlıq bərbad, ixtisas biliyi topuqdan aşağı və s. Bəs onlara bu özgüvəni verən kimlərdir? İlk növbədə, işini ayda məvacibinə 40 manat əlavə almaqla başa çatmış hesab edən elmi rəhbər! Bəzi rəhbərlər bostanda kartof-soğan deyil, alim yetişdirdiklərinin fərqində belə deyillər, düşünürlər ki, əvvəlki əyyamlarda olduğu kimi doktorantları ya güclü himayəçilərinin, ya da qalın pul kisələrinin hesabına “hurrey”lə vurub bütün mərhələləri keçəcəklər. Əslində, elə də olur. Müzakirəni də adlayırlar, seminardan da atdanırlar, müdafiəni də yola salırlar... Lakin hər şey Ali Attestasiya Komissiyasının qapısına qədərdi. O mübarək qapıdan içəri keçdilərmi, bütün “imtiyazlar” qalır bayırda ... elə elmi səviyyələri, hazırlıqları, bilikləri kimi.

Gəlin, necə deyərlər, “şotkaya” vuraq. Bir iddiaçı AAK-a qədər orta hesabla onlarla alimin “məhkəmə”sindən keçir, dissertasiya işinə 10-a yaxın alim rəy verir, opponentlik edir. Bəs nəticə? Nəticə göstərir ki, bir çox hallarda həmin adamlar “pis kişi” olmaq istəmirlər, kiminsə, yaxud nəyinsə xətrinə, bu eyhamı üzr istəyərək vurmağa da məcburam, daha bir “donquli” alimin elmə dürtülməsinə xeyir-dua verirlər. Ən azı məsuliyyətsizlik, riyakarlıq, əslində isə çörək yedikləri təknəyə xəyanətdir. Başqa adı yoxdur!

Şəxsi müşahidəmizdir; bəzən dissertasiya şurası üzvlərinin iştirakı formal xarakter daşıyır. “Toy generaları” kimi vəzifələrini yönəldici suallarla, tostvari müzakirələrlə, bəy tərifi söyləməklə, nəhayət, əllərini qaldırb səs verməklə bitmiş hesab edirlər. Fikirləşirlər ki, onsuz da keçəcək, pislik mənəmi qalıb?! Bilirsinizmi nəyə oxşayır? Sərhədçinin yaxud gömrük məmurunun sərhəddən qaçaqmalı keçirən adamı görməzdən gəlməyinə. Bəlkə də müqayisə bir qədər abartılı, lap psevdopatriotik görünə bilər, bəlkə də rəngləri çox tündləşdiririk, lakin hesab edirik ki, əsil “vətənşüvənlik” elm “cənnət”inə savadsız, səviyyəsiz, bəzən də “fikir oğrusu” birinin dürtülməsinə etinasız qalmaq, laqeydlik göstərmək, biganəlik nümayiş etdirməkdir.

Bu, elmi ehtikarlıqdır, insana, hələ ki, bir elm adamına çörək-sudan, pul-paradan daha əfzəl sayılan prinsipsizlikdir, fərdi məziyyətdən çıxıb etik-əxlaqi mahiyyət kəsb edən qətiyyətsizlikdir. Düşünürük ki, AAK bu sahədə, təbiri caizsə, “revizionist” siyasət yürütməli, tələbkarlıq və nəzarət “şkala”sını bir xeyli artırmalıdır.

Məsələn, Ali Attestasiya Komissiyası dissertasiya şuralarının yaradılması ilə bağlı müraciətlərə anlaşma ilə yanaşmış, bəzi hallarda isə, düşünürük ki, səxavətini belə əsirgəməmişdir. Bu gün heç bir iddiaçı, yaxud elmi-təhsil müəssisəsi hər hansı bir ixtisas sahəsi üzrə dissertasiya şurasının olmadığına irad tuta bilməz. Zira, statistika onların yalanını ifşa edəcək durumdadır. Belə ki, ölkədə 19 elm sahəsi, 210 ixtisas üzrə 79 dissertasiya şurası fəaliyyət göstərir. 26-sı AMEA-da, 24-ü isə ali təhsil müəssisələrində olmaqla yaradılmış həmin şuralara 1326 alim cəlb olunub. Bu hələ tam siyahı deyil. 23 elm sahəsi, 314 ixtisas üzrə, 31-i Elmlər Akademiyasında, 7-si isə ali məktəblərdə yaradılmış və 2364 ixtisas aliminin cəlb olunduğu 136 birdəfəlik dissertasiya şurası da alim olmaq istəyənlərin ixtiyarına verilib. Yəni, bürokratik əngəl sıfır, imkan və fürsətlər tavan səviyyəsindədir. Bəs elə isə, bir daha milli elm təsərrüfatımızdan yana taleyüklü suala qayıdırıq: Belə bir az qala astronomik və utancverici imtinanın səbəbi nədir? Kimdədir?

Heç şübhəsiz, cavabı AAK-da deyil, “AZ 1001, Bakı, İstiqlaliyyət küç., 8” ünvanınadək olan mərhələdə axtarmaq lazımdır. Komissiyanın Əsasnaməsində bu və ya digər prosedur və mahiyyəti üzrə xətalara görə Dissertasiya Şurası sədrlərinə, elmi rəhbərlərə qarşı intizam tənbehləri nəzərdə tutulmuşdur. Konkret nəticələr varmı? Yenə də il ərzində bir neçə elmi işə rəyçi və opponent sifəti ilə müsbət rəy vermiş alimlər var ki, nəticə etibarı ilə həmin işlərdən imtina edildikdə intizam nədir, heç mənəvi məsuliyyət belə daşımırlar. Onları yada salan olmur. Əksinə, zəif işə müsbət rəy yazdıqlarına görə (əksər hallarda həmin rəyləri də iddiaçının özü yazmalı olur - !) aldıqları qonorarı da vicdan əzabı çəkmədən xərcləyirlər. Yəqin ki, elmimizdən yana canı yanan bir çox alimin yekdil fikrini ifadə etmiş olarıq ki, bu sahədə də səliqə-sahman, hesabatlılıq və cavabdehlik mühiti yaradılmalıdır. Bəli, bu işlərə görə hökumət böyük nədir, heç normal pul ödəmir, əziyyətli işdir, umu-küsüsü “sağ ol!”undan çox olan bir əziyyətdir. Amma bu da bir həqiqətdir ki, milli elmimiz təmənnasız sevdalıların, əsil xiridarların, vicdanlı alimlərin ümidinə qalıb.

Daha bir diqqətəlayiq məsələ. Etiraf etməliyik ki, ölkədə dissertasiya müdafiəsi sahəsində çox tolerant, münbit hətta əlverişli bir mühit yaradılmışdır. Dövrümüzün görkəmli filosof-maarifçisi Səlahəddin Xəlilovun maraqlı bir fikri var, deyir ki, universitet diplomu olan savadsız, alimlik dərəcəsi olan cahil adamların sayına görə rekord qazanmış ölkəyə çevrilmişik. Hesab edirik ki, real vəziyyəti qayət obyektiv cizən bir qənaətdir və bölüşürük. Gender siyasətinin əleyhinə deyilik, lakin xüsusilə humanitar sahələrə xanım iddiaçıların marağı sırf alimlik iddiaları ilə izah edilə bilməz, düşüncəsindəyik. Doktorant stipendiyası ilə keçinməyin mümkünsüz olduğu bir şəraitdə elmcanlı gənclər elmdən uzaqlaşırlar, əvəzində isə savadlı xanımlarla yanaşı, ölkədəki mövcud “dissertasiya sexləri”ndən hazır iş alıb alimlik iddiasına düşmüş xanımların sayı artır.

Strateji hədəf

Bu gün Azərbaycan elmi öz qılafına qapanmış bir institut deyil. Onun qarşısında bir xalqın perspektiv inkişaf yollarını bəlirləyə biləcək strateji hədəf və vəzifələr durur – axtarışında olduğumuz milli ideya, ən ali məqsədi insan azadlığı, ədalət və bərabərlik olan milli ideologiya, milli düşüncə sistemi və ulu öndərin elmi-nəzəri və siyasi-fəlsəfi xətt olaraq bəyan etdiyi azərbaycançılıq məfkurəsi, təbiət və fundamental elm sahələrində iqtisadi dəyər yaratmağa hesablanmış innovasiyalar və s. Əvvəllər deyirdik ki, elm hər şeyi olmasa da, çox şeyi həll edir. Bu gün prioritetlər tam olaraq elmin xeyrinə dəyişib, müasir inkişafın “alfa-bettası” hər şeyin elmə möhtac olduğunu isbatlayır.

Bu gün inkişafın açarı, elmi leksika ilə ifadə etsək, drayveri daha çox şou, əyləncə, şəxsi biznes xarakteri daşıyan idmanın, səhnənin deyil, elmin, elmi nailiyyətlərin əlindədir. Ölkəmizlə Qərbi fərqləndirən prinsipial meyarlardan biri də məhz bu müstəvidə strateji maraq və mənafelərimizin nədən ibarət olduğunu müəyyənləşdirə bilməməyimizdir. Elm sahəsində uğurları təmin edəcək nəsnələr sırasında isə maddi dəstəklə yanaşı, bir qədər yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi elmi mühiti də fərqləndirmək vacibdir. Bizdə isə məhz bu sonuncu faktor qeybə çəkilmək üzrədir ki, bunun da çox ağrılı və qayət obyektiv səbəbləri mövcuddur. Ailənin tərbiyəsi, təknənin urvat-halallığı evin böyüyündən sorular. Əfsuslar olsun ki, akad. Akif Əlizadənin ölkə elminin baş kreslosunda Ramiz Mehdiyev kimi birisi ilə əvəzlənməsi sözün əsil mənasında milli elmin çökdürülməsi prosesinin başlanğıcına çevrildi. Bəlkə də bu heç onun “xidməti” deyildi, bu adamın mənfi imicindən ustalıqla sui-istifadə edib ölkənin elmi elitasının, ziyalı təbəqəsinin, düşünən beyinlərinin toplaşmış olduğu akademiyanı beləcə, şüurlu şəkildə dağıtdılar. Sanki “qoyun”u şaqqalayıb bir hissəsini təhsilimizi xoş günə çıxarmış Təhsil Nazirliyinə verdilər, bu birini də Mehdiyevin mənəvi varisinə peşkəş çəkdilər. Bu barədə bir ayrı yazımızda ətraflı bəhs edəcəyik, indiliksə əsas deyəcəyimiz odur ki, elmi müvazinətin, orientirlərin, dəyərlərin, perspektivlərin, prinsiplərin aşınıb “homogenləşdiyi” bir sistemdə Ali Attestasiya Komissiyasının elmi qeyrət və vətəndaş şücaəti nümayiş etdirərək elmin saflığının, sağlığının və bu kəlməni işlətməkdən çəkinmirəm, təhlükəsizliyinin keşiyində durması, sadəcə, fədakarlıq nümunəsidir.

Hər bir ölkənin sərhədləri var – hava, quru, su. Azərbaycan coğrafiyasının bəxtinə hər üçü düşüb. Və bu sərhədlərin qorunması artıq milli təhlükəsizlik məsələsidir. Hesab edirik ki, elm də hər bir xalq, millət, ölkə, dövlət, vətəndaş üçün strateji məsələdir, onun qorunması birbaşa təhlükəsizliyimizlə və inkişafımızla bağlıdır. Həmin missiyanı həyata keçirən qurum isə 30 yaşlı Ali Attestasiya Komissiyasıdır. Və bu məsələdə vətəndaş da, yazar da, alim də elmimizin “sərhədçilərinin” yanında olmalıdır.

P.S. Hə, bir də nigaran qalanların nəzərinə: həmin tanışım ikinci cəhddə gəlib şuradan keçdi. Təbrik də elədim.

Şərhlər

Əbülhəsən A. 2023-01-18 14:54:58

Hörmətli Xalid müüəllimə növbəti təşəkkürümü bildirirəm. Dəyərli alim, qələm sahibidir, olduqca vicdanlı, məsuliyyətli şəxsiyyətdir . Yazıları aktual, mənalı, ictimai əhəmiyyətlidir. Gözəl insana yeni-yeni uğurlar arzulayıram!

Mikayılov 2022-12-27 00:23:39

Elmi adlara "Fəlsəfə " sözünün əlavə edilməsinin mənası anlaşılmazdır.Hamı bilir ki,Fəlsəfə də elmdir və onun öz bölmələri var.Bu adı tibb,texniki, və digər adıara calamağın mənası və hansı ehtiyacdan ortaya çıxarılması təəcüblüdür və yersiz deyilmi?.Ən azı bu sözü təkcə tarix ixrisasına uyğun saymaq olardıBunun məqsədi səriştəsizlikdən və savadsızlıqdan xəbər vermirmi?

N.Seyfeli. 2022-12-26 23:25:57

Elme yatirim qoyub gelir goturmek lazimdir; bizde ise elmi derece alirlar ki, 5-10 manat maashina elave olsun ve hec ne teleb olunmadan omru boyu behrelensin. Teleb eden yoxdur ki, verdiyimi qaytar!

Son yazılar


Новости

Обзор на EPOS GTW 270 Hybrid

Они доступны только в этой цветовой гамме из оружейного металла. Обновление 22 апреля, 10:03 утра по восточному времени: EPOS выпустила обновление прошивки для GTW 270, доступного через программное обеспечение Gaming Suite на ПК, которое обеспечивает одновременное Bluetooth и беспроводное подключение к его ключу USB —C. Вы можете переключаться между режимами, нажав кнопку на ключ. Компания говорит, что теперь он доступен. Гибридные наушники GTW 270 стоимостью 199 долларов от аудиокомпании EPOS, насколько мне известно, являются первыми по — настоящему беспроводными наушниками, созданными для игр, но сами наушники не являются самой большой точкой продаж. Приемник Bluetooth USB-C, который поставляется с наушниками, получает это различие. Он намного компактнее, чем стандартные USB-ключи размером с флэш-накопитель, входящие в комплект многих гарнитур. Он также более способен работать с кодеком aptX low latency (aptX LL), который обеспечивает хорошее звучание звука без заметной задержки. Используя приемник, гибрид GTW 270 может быть особенно хорош для быстро развивающихся игр, где звуковые сигналы имеют значение для успеха; но на самом деле, это приятно иметь для любого названия. Однако есть одна проблема: микрофоны не работают, когда вы слушаете звук через приемник USB-C. (Однако встроенные микрофоны наушников работают, когда они подключены к устройству через Bluetooth.) Гибрид EPOS GTW 270 Вот звезда шоу. Это больше зависит от технических ограничений aptX, чем от принятия решений EPOS. Чтобы определить приоритет полосы пропускания для качества звука и быстродействия, при прослушивании с помощью ключа USB-C активен только канал воспроизведения. Это потенциальный разрыв сделки для некоторых геймеров, которые, возможно, захотят перейти в голосовой чат с друзьями на своих консолях. Но к чести EPOS, задержка между ключом и наушниками действительно кажется несуществующей. Эти бутоны цвета оружейного металла имеют простой, сдержанный дизайн, чтобы они не слишком высовывались из вашего уха. Они не слишком тяжелые, и посадка удобная, благодаря сменным силиконовым ушным наконечникам, которые помогают получить хорошую герметичность в ухе. Что касается элементов управления, у них есть только одна многофункциональная кнопка, которая обрабатывает приостановку и возобновление музыки, смену треков, а также прием телефонных звонков. Другими словами, без ключа USB-C они не являются чем-то особенным. (EPOS действительно делает версию за 169 долларов без ключа.) Для общего использования — например, для телефонных звонков или музыки — вы можете получить больше, потратив меньше, если посмотрите некоторые из вариантов в руководстве по покупке доступных беспроводных наушников моего коллеги Криса Уэлча. НАШ ОБЗОР ГИБРИДА GTW 270 7 ИЗ 10 Плюсы Незаметная задержка при подключении к ключу USB-C Сменные силиконовые наконечники для комфорта и звукоизоляции Совместимость с несколькими устройствами Минусы Микрофоны не работают при подключении через USB-C Чехол для зарядки, подверженный царапинам Они легки в использовании по цене За пределами игр эти наушники можно использовать, как и любой другой беспроводной набор, для подключения к телефону, планшету или ноутбуку через Bluetooth. Они поддерживают Bluetooth 5.1 (с кодеком SBC или aptX, в зависимости от устройства, к которому вы подключаетесь) для музыки, видео, игр и телефонных звонков, и EPOS говорит, что вы можете сопрягать их с восемью устройствами. Сопряжение выполняется, удерживая нажатой кнопку на корпусе зарядки. Гибрид EPOS GTW 270 Единственная кнопка гибрида GTW 270 находится на левом наушнике. Говоря о зарядном чехле: он имеет цельнометаллическую конструкцию, которую, к сожалению, очень легко поцарапать. Он заряжается через USB-C; при полной зарядке EPOS говорит, что он может обеспечить до 15 часов дополнительного времени автономной работы наушников. В течение рассматриваемого периода гибридные наушники GTW 270 достигли пятичасовой отметки времени автономной работы, что соответствует заявлениям компании. И если вы тот, кто время от времени совершает потную пробежку или просто не хочет попасть под дождь, они водонепроницаемы по стандарту IPX5. Я провел последние несколько недель, используя наушники, чтобы играть в игры поочередно на моем PS5, моем коммутаторе и моем рабочем ноутбуке несколько раз в день. (Если вам интересно, в комплект поставки входит адаптер, который позволяет подключить ключ к устройству с портами USB Type-A.) Гибрид GTW 270 работает как любая беспроводная игровая гарнитура, но действительно беспроводной форм - фактор имеет некоторые очевидные преимущества. Мне нравится, что они позволяют мне свободно передвигаться по проводам, и их использование не изолирует меня (или не портит мои волосы), как громоздкие банки для ушей. Приемник предварительно соединен с бутонами, и они подключаются почти мгновенно. Гибрид EPOS GTW 270 Каждый наушник заряжается через контактные точки, а светодиоды показывают оставшееся время автономной работы. Мне также нравится удобство использования только правого наушника (правый управляет передачей Bluetooth, поэтому прослушивание только через левый наушник не работает), поэтому я могу держать ухо доступным для прослушивания отправленных пакетов. Это, конечно, не является чем-то новым для людей, которые уже используют действительно беспроводные наушники. Это просто кажется новым, чтобы испытать эту свободу с игровой гарнитурой. В течение отчетного периода я попробовал римейк "Души демона", "Бог войны" 2018 года, "Приключения в кольце" и "Призрак Цусимы", а также несколько других игр. Хотя у них нет самой широкой звуковой сцены или самого четкого частотного разделения, которое я слышал для прослушивания музыки, они сияют игровым звуком — в частности, эффектами объемного звучания и доставкой басов. Общее качество звука не является взрывоопасным, и есть предел тому, насколько захватывающими могут быть эффекты объемного звучания, учитывая небольшие драйверы наушников. Но звук не слишком скомпрометирован. Если вы не хардкорный геймер, которому нужно услышать каждую деталь в кристально чистой презентации, они, скорее всего, подойдут вам. Гибрид EPOS GTW 270 Они великолепно работают как с PS5, так и с коммутатором. Для расширения совместимости в комплект поставки входит адаптер USB-C-USB Type-A. Гибрид GTW 270 был бы очень близок к идеалу, если бы микрофоны работали при подключении с помощью ключа USB-C. Увы, это не так, поэтому использование ключа будет практически бесполезно для тех, кто часто играет в многопользовательские игры с друзьями. (Это немного другая история, если вы играете в много однопользовательских игр и не возражаете против отсутствия микрофона для игр.) Поскольку наушники не так уж полезны для игр без ключа, это означает, что вы идете на большой компромисс, и это тот, который ни одна из лучших игровых гарнитур, которые я тестировал (большинство из которых дешевле, чем это), не просит вас сделать. Это твой выбор. Часы OnePlus - это первые умные часы от OnePlus. Он стоит всего 159 долларов и длится до двух недель между зарядками, но он также делает намного меньше, чем конкурирующие умные часы от Samsung, Fossil, Apple и других. https://www.theverge.com/22241197/epos-gtw-270-hybrid-truly-wireless-earbuds-usb-c-gaming-bluetooth

Лучший Chromebook 2021 Lenovo Chromebook Duet

Лучший Chromebook 2021 Lenovo Chromebook Duet Lenovo Chromebook Duet-это впечатляющее конвертируемое устройство за 279 долларов. Часть руководства Verge по Chrome OS и Chromebook Дуэт Chromebook от Lenovo далек от безупречности. Но когда вы оцениваете устройство, которое начинается с 279 долларов, вопрос не в том, “Является ли это идеальным устройством”, а в том, “Лучше ли это, чем другие вещи, которые вы можете получить за эту цену” Chromebook в этом ценовом диапазоне, как правило, неуклюж и дешев, как Chromebook 14 от HP или Chromebook x360 12b. Если вам нужна альтернатива Windows, вы смотрите на самый нижний конец линий Acer Aspire или Acer Swift или другие чрезвычайно простые варианты, такие как Motile 14. И, конечно, есть iPad начального уровня и другие базовые планшеты Android, но они не поставляются с клавиатурой. Lenovo, безусловно, срезала некоторые углы, чтобы сократить дуэт Chromebook до этой ценовой точки. И поскольку я работаю профессиональным ворчуном, я буду ворчать. Но в конце дня они чувствуют себя как срезанные углы — не как серьезные ошибки, которые значительно затрудняют работу устройства. И после нескольких дней использования дуэта в качестве основного драйвера я чувствую себя комфортно, говоря, что он гораздо больше похож на Surface Go с некоторыми уступками, чем на ультрабюджетный ПК. НАШ ОБЗОР Duet Chromebook ОТ LENOVO 8,5 ИЗ 10 Плюсы Ультра портативный 11-часовое время автономной работы В комплекте клавиатура и подставка для ног Вы не можете превзойти цену Минусы Тесная клавиатура и тачпад Только один порт (и это не разъем для наушников) Не хватает лошадиных сил для серьезной многозадачности По сравнению с последними iPad или более дорогими хромбуками, такими как Pixelbook Go, Chromebook Duet имеет значительные недостатки. Но эти устройства являются шагом вверх в цене (особенно если вы включаете крышки клавиатуры). Если вы ищете кабриолет в диапазоне ниже 300 долларов, у которого есть нога в обеих дверях, дуэт-лучшее, что вы найдете. Базовая модель Chromebook Duet имеет 4 ГБ оперативной памяти и 64 ГБ памяти. В стоимость входит клавиатура и подставка, чего не скажешь о Surface Go или любой другой модели iPad. Я протестировал версию за 299 долларов, которая имеет тот же процессор и оперативную память, но 128 ГБ памяти. Двадцать долларов — это не огромная разница, поэтому я рекомендую вам пойти на дополнительное хранилище, если вы можете себе это позволить-64G быстро заполнится, если вы планируете загружать много приложений, видео или других носителей. Дуэт Lenovo Chromebook Лучшие ноутбуки 2020 Lenovo Chromebook Duet Легко изменить угол наклона экрана. Помимо его головокружительной цены, главное, что нужно знать об этом Chromebook,-это то, что он маленький. При 10,1 дюйма это типичный размер для планшета, но если вы пытаетесь использовать его так, как вы использовали бы рабочий ноутбук (например, с десятками вкладок и окон рядом), все становится тесным. Я смог написать весь этот обзор на дуэте, но возвращение к 13-дюймовому 32-дюймовому экрану на моем персональном компьютере казалось совершенно новым миром. Дисплей действительно имеет соотношение сторон 1610, что я ценю, и если вы привыкли использовать 169 панелей, вы заметите дополнительное вертикальное пространство. Я все еще чувствую себя немного менее стесненным на 13-дюймовом экране 169, но это близко. Как следствие, съемная клавиатура также крошечная. Большинство клавиш не страшны для нажатия; на самом деле они немного больше, чем клавиши Surface Go, с шагом около 1,3 мм. К тесной настройке потребовалось некоторое время, чтобы привыкнуть, но после дня или около того использования устройства я смог достичь своей обычной скорости набора текста (около 130 слов в минуту). Однако Lenovo пришлось пойти на компромисс с клавишами на окраине колоды (tab, backspace, enter, двоеточие, апостроф, тире и т. Д.). Они крошечные (чуть более половины размера буквенных клавиш), и их нажатие было рутиной. Даже после использования устройства в течение нескольких дней я все еще правильно нажимал backspace примерно в 75 процентах случаев — я не могу сказать вам, сколько раз я вместо этого хлопал знаком равенства. Точно так же я очень часто нажимал enter, когда хотел нажать соседнюю клавишу апострофа. Нажатие на тире, которое находится слева от клавиши "равно", было похоже на сценарий "иголка в стоге сена", и я инстинктивно избегал использования тире в своем письме. Я предполагаю, что вы привыкнете ко всему этому, если купите Дуэт, но ожидайте крутой кривой обучения. ТЕХНИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ LENOVO CHROMEBOOK DUET (В СООТВЕТСТВИИ С ОБЗОРОМ) MediaTek Helio P60T 4 ГБ ОПЕРАТИВНОЙ ПАМЯТИ 128 ГБ памяти 10,1-дюймовый дисплей (1920 x 1200) батарея емкостью 7000 мАч (27 Вт * ч) Адаптер 10 Вт Два динамика Два цифровых микрофона Один порт USB-C Вы не будете шокированы, узнав, что тачпад также небольшой-3,4 х 1,9 дюйма. Он прекрасно себя чувствует и грамотно прокручивается (хотя у меня маленькие руки). У меня были некоторые проблемы с щелчком и перетаскиванием (я часто прибегал к этому на сенсорном экране), и щелчки двумя пальцами иногда регистрировались как обычные щелчки. Кроме того, когда клавиатура неровно лежала у меня на коленях, она иногда поворачивалась в положение, когда кликер перестал работать (болезнь, с которой вы будете знакомы, если раньше использовали дешевые чехлы для клавиатуры). Если вы предпочитаете использовать экран, дуэт также совместим со стилусами USI. Если вы надеялись подключить кучу периферийных устройств вместо прилагаемой клавиатуры, убедитесь, что у вас есть разветвители и ключи на буксире. Дуэт имеет всего один порт USB-C, который будет занят всякий раз, когда устройство заряжается. Было бы неплохо иметь хотя бы аудиоразъем, хотя Lenovo включает в себя ключ для наушников. (Пока мы составляем списки пожеланий, будет приветствоваться еще один порт USB-C, чтобы мы могли подключить мышь во время зарядки). Дуэт Lenovo Chromebook Дуэт включает в себя подставку и клавиатуру. Дуэт Lenovo Chromebook. Снаружи на экране был сильный яркий свет. Однако при такой цене я не рассматриваю тесную периферию как ошибку со стороны Lenovo; это компромисс, который вы делаете. В обмен вы получаете довольно компактное и портативное устройство. Один только планшет весит 0,99 фунта (449g), а с клавиатурой и подставкой для ног он составляет всего 2,03 фунта (921g). И, несмотря на углы, которые были срезаны с помощью клавиатуры и тачпада, ни одна часть дуэта не выглядит и не кажется дешевой. Сам планшет изготовлен из алюминиевого сплава, который прочен и приятно держать. Обложка сделана из шикарной серой ткани — в закрытом состоянии она выглядит как классный блокнот. И клавиатура, и подставка надежно оставались на месте, пока я пользовался устройством. Дуэту действительно не хватает двухкомпонентного магнитного механизма, который Surface Go использует для удержания обеих крышек на месте, что означает, что клавиатура имеет тенденцию скользить, когда ноутбук закрыт. Опять же, углы. Еще одна область, где дуэт пробивает выше своей весовой категории срок службы батареи. Lenovo утверждает, что 10 часов; Я приблизился к 11 с половиной, запустив устройство через свою типичную рабочую нагрузку вкладок Chrome и приложений, включая Gmail, Twitter, Slack, Asana, Facebook, Документы и листы, а также случайный вызов масштабирования и потоковую передачу Spotify, с экраном средней яркости. В тот день, когда я использовал только Chrome, я получил чуть больше 12. (Lenovo, однако, экономила на зарядном устройстве; включенный в комплект 10 Вт USB-C кирпич только увеличил мощность устройства на 24 процента за час.) Есть четкое (по крайней мере, частичное) объяснение этому результату-процессор низкого класса. Lenovo использует восьмиядерный процессор MediaTek Helio P60T с частотой 2,0 ГГц. По мощности он ближе к бюджетному процессору смартфона Snapdragon, чем чипы Intel, которые вы найдете в хороших хромбуках. Учитывая это, выступление Дуэта было на удивление достойным. Если вы просматриваете несколько вкладок, транслируете Netflix или запускаете одно или два приложения, у вас не должно возникнуть проблем. Я даже смог запустить ежедневную дозу от восьми до 12 вкладок Chrome и от шести до восьми приложений для Android без особых проблем. Docs и Spotify разбились один или два раза, но это не было серьезной проблемой. Было почти невозможно сделать что-либо еще во время вызова масштабирования (хотя это может быть скрытым благословением для моих коллег). Я также запустил дуэт в течение дня использования только Chrome, и все начало замедляться примерно на 15 вкладках. Но опять же, тяжелая многозадачность-это не то, для чего предназначено это устройство (и 4 ГБ оперативной памяти, вероятно, является таким же ограничивающим фактором, как и процессор). СОГЛАСИТЕСЬ ПРОДОЛЖИТЬ ДУЭТ LENOVO CHROMEBOOK Теперь каждое интеллектуальное устройство требует, чтобы вы согласились с рядом условий и положений, прежде чем сможете его использовать, — контрактов, которые на самом деле никто не читает. Мы не можем прочитать и проанализировать каждое из этих соглашений. Но мы начали подсчитывать, сколько раз вам нужно нажать “согласиться” на использование устройств, когда мы их просматриваем, поскольку это соглашения, которые большинство людей не читают и определенно не могут вести переговоры. Чтобы использовать Lenovo Chromebook Duet, вы должны согласиться Подключение к Wi-Fi Условия предоставления услуг Chrome OS Синхронизация Chrome (перенос истории, закладок, паролей и других настроек из вашей учетной записи Google) Персонализированные сервисы Google Условия предоставления услуг Google Play Следующие соглашения являются необязательными Отправляйте диагностические данные и данные об использовании в Google Учетная запись Google Резервное копирование на Google Диск Разрешить приложениям и службам с разрешением на местоположение использовать местоположение вашего устройства Google Assistant voice match Пусть помощник покажет вам информацию, связанную с тем, что находится на вашем экране Подключение к телефону Android Итоговый подсчет пять обязательных соглашений и семь факультативных Говоря о зуме, дуэт имеет две камеры, включая 2-мегапиксельную переднюю стрелку и 8-мегапиксельную заднюю стрелку. Оба были на самом деле лучше, чем веб-камеры, которые я обычно вижу на ноутбуках. Мое лицо во время видеозвонков было четким и не особенно размытым, а камера заднего вида не делает невероятных фотографий, но прекрасно подойдет, если вам нужно сделать снимок ваших заметок или слайда PowerPoint. Двойные динамики (расположенные в верхней панели) обеспечивали удивительно хорошо сбалансированный звук, который был четким при более высокой громкости. Они не становятся такими громкими, как многие полноразмерные ноутбуки-это понятно, учитывая их размер, но это еще одна причина, по которой на этой штуке действительно должен быть разъем для наушников. Игра также была хорошим опытом. Перелистывание Легенд и Легенд о монстрах иногда заикалось, но в целом было довольно гладким. Они также выглядели четко на экране 1920 x 1200. Дуэт даже хорошо поработал с фотоработами в Lightroom. Редактирование, как отдельных фотографий, так и пакетов, не было мгновенным, но и не было мучительно медленным; этот опыт был примерно на одном уровне со среднечастотными хромбуками на базе Intel, которые я тестировал в прошлом. (Панель немного тусклая для тех, кто занимается серьезной творческой работой; яркий свет был достаточно сильным, чтобы экран было трудно увидеть на открытом воздухе). Дуэт Lenovo Chromebook. Буквенные клавиши в порядке, но внешние-это борьба. Переходя к программному обеспечению, все, что нравится людям Chrome OS в Chrome OS, здесь. Дуэт загружается быстро, интерфейс прост, вы получаете автоматическое обновление фона каждые шесть недель, у вас есть доступ к вашим любимым приложениям для Android (включая Microsoft Office) через Google Play Store, а Google Assistant может отвечать на ваши запросы и составлять вам компанию. ОС хорошо интегрирована с остальной экосистемой Google, и есть множество симпатичных способов использовать ее с вашим телефоном Android. Дуэт поддерживает мгновенную привязку, что означает, что вы можете автоматически подключать его к соединению для передачи данных вашего телефона без необходимости возиться с горячими точками. Вы также используете Android для удаленного входа и выхода из Chromebook, если он находится поблизости. И вы можете использовать Click-to-Call для отправки контактных номеров из дуэта на свой телефон. Обычные предостережения Chrome OS также применимы; Приложения для Android являются хитом или промахом, причем некоторые из них хорошо оптимизированы для Chromebook, некоторые из них в порядке, но хуже, чем их браузерные эквиваленты, а некоторые (привет, Facebook Messenger) являются абсолютными катастрофами. По - прежнему гораздо сложнее загружать приложения, чем на Android. Как только вы поймете, какие приложения вы можете безопасно использовать и что вы должны хранить в Chrome, вы сможете отлично ориентироваться в операционной системе. Но если вы новичок в Chromebook, есть кривая обучения. ПРИМЕНЯЮТСЯ ОБЫЧНЫЕ ПРЕДОСТЕРЕЖЕНИЯ CHROME OS Самое интересное здесь то, что Google также внесла несколько изменений в Chrome OS, чтобы оптимизировать его для конвертируемого форм-фактора. Google говорит, что Duet-это первое устройство, которое когда-либо запускалось с версией Chrome, которая на самом деле оптимизирована для использования на планшетах. (RIP Pixel Slate). Существует три режима типа” Режим " (когда клавиатура подключена), режим просмотра (когда подставка открыта, а клавиатура отсоединена) и режим просмотра (когда это просто планшет). (Режим просмотра и режим просмотра, по сути, одинаковы, насколько я могу судить). Функция заголовка в режиме просмотра-это новая система навигации по жестам. Длинный свайп вверх отправляет вас на начальный экран, короткий свайп вверх вызывает полку приложений, проводя вверх и удерживая показывает все открытые окна приложений. Проведите пальцем вверх, удерживайте и перетащите окно в одну сторону, чтобы разделить дисплей; проведите пальцем вправо, чтобы вернуться к предыдущему экрану. Я бы не сказал, что эти жесты были обязательно плавными — по крайней мере, по сравнению с тем, что вы увидите на iPad. Но это начало системы, которая, как я вижу, в будущем станет довольно отшлифованной, и они действительно немного упростили просмотр в режиме планшета. Ничто в дуэте Chromebook не идеально; Я мог бы весь день придираться к различным неоптимальным качествам клавиатуры, тачпада, производительности или экрана. Но Дуэт не пытается быть идеальным. Он не предназначен для опытных пользователей и не предназначен для тяжелой многозадачности. Имея это в виду, это самое близкое к совершенству, что я когда-либо видел с ноутбука-планшета за 300 долларов. Если вы ищете забавное устройство для детей, которое также может справляться с работой на дому, или портативный 2-в-1 для просмотра Netflix и отправки электронной почты на ходу, дуэт должен отлично работать. Это солидный хромбук среднего уровня 2-в-1, который не может быть таким дешевым, как сейчас. https://www.theverge.com/21262694/lenovo-chromebook-duet-review-tablet-chromebook-chrome-os-price