İranın ən azı 36 şəhərində ardıcıl beşinci gündür ki, etiraz aksiyaları davam edir və etirazlar digər şəhərlərə də yayılır.

“AzPolitika” xəbər verir ki, İran mediasının yazdığına görə, etirazçılar hətta sabiq Prezident İbrahim Rəisinin bir neçə gün əvvəl ucaldılmış heykəlini də aşırıblar. İran mediası bildirir ki, kütləvi etirazlar səbəbindən ölkənin bir neçə şəhərində hərbi vəziyyət elan edilib.

İğtişaşlar davam edir və etirazçılar təhlükəsizlik qüvvələrini döyürlər.

İran dövlət televiziyasının verdiyi məlumata görə, ölkəni bürüyən yüksək inflyasiyaya qarşı kütləvi etirazlar zamanı bir İran təhlükəsizlik işçisi öldürülüb.

İran mediası və insan haqları təşkilatlarının məlumatına görə, cümə axşamı müxtəlif əyalətlərdə baş verən iğtişaşlarda bir neçə nəfər həlak olub. Bu, İranda son üç ildə baş verən ən böyük etirazlardır. Qiymətlərin artması artıq bəzi bölgələrdə zorakılığa çevrilib.

“Fars” xəbər agentliyi bildirib ki, İranın qərbindəki Lordaqan şəhərində polislə silahlı etirazçılar arasında toqquşmalar baş verib və nəticədə bir neçə nəfər ölüb. “Hengaw” insan haqları təşkilatı da Lordaqanda ölüm halları barədə məlumat verib və təhlükəsizlik qüvvələrinin nümayişçilərə atəş açdığını, bir neçə nəfərin öldüyünü və yaralandığını bildirib.

Bir təhlükəsizlik işçisinin və bir neçə etirazçının ölümü ilə bağlı xəbərlərlə yanaşı, dükan sahiblərinin etirazlara qoşulmağa başlamasından bəri ölkə daxilində yayılan etirazların əhəmiyyətli dərəcədə artdığı qeyd edilir.

İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu “Bəsic”-in üzvü Əmirhüssam Xodayari Fərdin qərbdəki Kuhdəşt şəhərində öldürüldüyünü açıqlayıb. Məlumata görə, daha 13 “Bəsic” döyüşçüsü yaralanıb.

Həmçinin mərkəzi İsfahan əyalətində bir etirazçının güllələndiyi bildirilir.

Fars əyalətindəki Mərvdəşt şəhərində də etirazlar baş tutub. Eləcə də qərbdəki Kirmanşah, Xuzistan və Həmədan əyalətlərində etirazçıların saxlanıldığı barədə məlumatlar var.

Etirazlar İran hökuməti üçün çətin bir vaxta təsadüf edir: ölkə iqtisadiyyatı Qərb sanksiyalarının təzyiqi altındadır, inflyasiya 40%-i keçib. Üstəlik, iyun ayında İsrail və Amerikanın İranın nüvə infrastrukturuna və hərbi rəhbərliyinə zərbələri endirilib. Bu da ölkədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirib.

Hazırda İranda internet kəsintiləri yaşanır. Telegram kanallarının verdiyi məlumata görə, kütləvi etirazlar fonunda hökumət rabitəni pozur. Ölkənin mərkəzi bölgəsində polis etirazçılara atəş açıb və bu, iki nəfərin ölümü ilə nəticələnib.

İranın Qum şəhərində davam edən etirazlar fonunda sərt anti-ruhani şüarı olan "Axund rədd olsun” şüarları səsləndirilib. Qumun İranın dini mərkəzi və ruhanilərin qalası hesab edildiyini nəzərə alsaq, bu hadisələr xüsusilə simvolikdir.

Media xəbərlərinə görə, İranın qərbində polislə toqquşmalar nəticəsində üç nəfər ölüb, 17 nəfər yaralanıb.

Rəsmi Tehran etirazlara təhlükəsizlik tədbirləri və dialoqa hazırlıq bəyanatları ilə cavab verib. Hökumət sözçüsü Fatimə Mühacərani bildirib ki, hakimiyyət orqanları təfərrüatları açıqlamadan həmkarlar ittifaqı nümayəndələri və tacirlərlə birbaşa danışıqlar aparmaq niyyətindədir.

Qeyd edək ki, İran rialı 2025-ci ildə ABŞ dollarına nisbətən dəyərinin təxminən yarısını itirib və dekabr ayında inflyasiya 42,5%-ə çatıb.

Son günlərdə İranın bir neçə universitetində tacirlər, dükan sahibləri və tələbələr etirazlar keçirir və böyük bazarları bağlayırlar. Dövlət mediası nümayişlər zamanı tələbələrin saxlanıldığını, lakin sonradan sərbəst buraxıldığını bildirib. Hakimiyyət orqanları isə soyuq hava şəraitini əsas gətirərək ölkə miqyasında tətil elan edib.

Bu arada, Prezident Məsud Pezeşkian Daxili İşlər nazirinə etirazçıların "qanuni tələblərinə" əməl etməyi tapşırdığını bildirib. Pezeşkian açıq şəkildə xəbərdarlıq edib ki, əgər hökumət vətəndaşların dolanışıq ehtiyaclarını ödəməsə, Qurana görə yüksək vəzifəli məmurlar cəhənnəmdə cəza ilə üzləşəcəklər.

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”