Fərhad Məmmədov: “Yaxın Şərqdə sabitlik, proqnozlaşdırılan mühit və inkişaf Azərbaycanın dövlət maraqları ilə tam üst-üstə düşür”

Politoloq Fərhad Məmmədov Məkkə şəhərində Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanmış Üçtərəfli Müdafiə Paktını (Məkkə Paktı) təhlil edərək, bu hərbi-siyasi ittifaqın regional və qlobal təsirlərini, eləcə də Azərbaycan üçün daşıdığı əhəmiyyəti qiymətləndirib.

Politoloq qeyd edir ki, Məkkə Paktı təsadüfi addım deyil, ikiillik intensiv müzakirələrin və Səudiyyə Ərəbistanı ilə Pakistan arasında öncədən mövcud olan ikitərəfli müdafiə sazişinin məntiqi davamıdır. Tərəflər şüurlu şəkildə hərbi-müdafiə ittifaqına qədəm qoyurlar.

NATO təcrübəsi və hərbi-siyasi mərkəz

F.Məmmədovun sözlərinə görə, Türkiyənin NATO üzvü kimi zəngin təcrübəsi bu ittifaqın qurulmasında mühüm rol oynayacaq. Lakin NATO-dan fərqli olaraq, Məkkə Paktında mülki və hərbi idarəetmə ayrılmayıb - Səudiyyə Ərəbistanında vahid hərbi-siyasi koordinasiya mərkəzinin yaradılması nəzərdə tutulur. Nümayəndə heyətlərinin tərkibinə Xarici İşlər, Müdafiə nazirlikləri, Baş Qərargah və kəşfiyyat strukturlarının daxil olması Paktın nə dərəcədə ciddi xarakter daşıdığını göstərir.

Qeyd olunur ki, hazırda Paktın qarşısında duran əsas çağırış institusionallaşmadır. Bu inteqrasiya prosesinin nə qədər sürətli və ahəngdar həyata keçirilməsi ittifaqın digər regional və qlobal güclər tərəfindən qəbul edilməsini müəyyənləşdirəcək.

Nüvə çətiri və nəqliyyat təhlükəsizliyi

Ekspert Paktın hərbi və iqtisadi üstünlüklərini belə sıralayır:

-Paktda nüvə silahına malik Pakistanın yer alması Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanını ehtimal edilən rəqiblərin nüvə şantajından sığortalayır;

-İttifaq Hörmüz boğazı və Qırmızı dənizdən kənar keçən yeni nəqliyyat-logistika marşrutlarının təhlükəsizliyini təmin edəcək;

-İttifaq yalnız üzv ölkə rəsmi kömək istədikdə işə düşən müdafiə xarakterli ilkin alətdir (Səudiyyə Ərəbistanı üçün husilər/İran, Pakistan üçün Hindistan, Türkiyə üçün İsrail faktorları fonunda).

Böyük güclərin yer almadığı bu pakt region dövlətlərinin öz təhlükəsizliklərinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməsi trendini nümayiş etdirir.

Qlobal güclərlə münasibətlər və regional çağırışlar

Fərhad Məmmədov vurğulayır ki, hər üç ölkə həm ABŞ, həm də Çinlə sıx əlaqələrə malikdir və Vaşinqtonla Pekin üçün tam proqnozlaşdırılandır. Bu da Məkkə Paktını qlobal rəqiblər üçün maraqlı tərəfdaşa çevirir.

Paktın əsas mübarizə aparacağı çağırışlar originates kimi İran ətrafındakı vəziyyət, İsrailin aqressiv siyasəti, eləcə də İraq, Suriya və Livan kimi zəif dövlətlərin yaratdığı qeyri-müəyyənlikdir. Güclü dövlətlərin bu birliyi regionda nisbi sabitliyin bərqərar olunmasında mühüm rol oynaya bilər.

Məkkə Paktının Bakı üçün əhəmiyyəti

Politoloqun qənaətinə görə, Məkkə Paktı Azərbaycan üçün bilavasitə mütfəqiq və dost ölkələrin hərbi-siyasi birliyidir: "Yaxın Şərqdə sabitlik, proqnozlaşdırılan mühit və inkişaf Azərbaycanın dövlət maraqları ilə tam üst-üstə düşür. Azərbaycanın xarici siyasətində və iqtisadi əlaqələrində Yaxın Şərqin rolu artan xətlə inkişaf edir. Regionda sabitliyin təşəbbüskarı kimi Bakıya yaxın olan ölkələrin çıxış etməsi Azərbaycanın mövqelərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edəcək".

Rasim Əliyev

“AzPoliotika info”