Rəsul Mirhəşimli
Bəzən insanın dilindən çıxan bir cümlə onun xarakteri haqqında çox şey deyir. Söz sadəcə səs deyil, insanın iç dünyasının ifadəsidir. Cəmiyyətin mənəvi səviyyəsini göstərən əsas meyarlardan biri də başqasının ağrısına münasibətdir. Xüsusilə şəhid ailələrinə münasibət adi etik davranış məsələsindən daha böyük məna daşıyır. Bu, yaddaşımıza, vicdanımıza və Vətən uğrunda canından keçən insanlara münasibətimizin göstəricisidir.
Son zamanlar sosial şəbəkələrdə şəhid ailələrinin, xüsusilə şəhid analarının bəzi fikirləri ətrafında sərt müzakirələrə rast gəlinir. Fikir ayrılığı normaldır. Şəhid ailəsinin üzvü olmaq insanı ictimai müzakirədən və tənqiddən kənar etmir. Amma tənqidlə təhqir arasında aydın sərhəd var. Bir insanın fikri ilə razılaşmamaq onun şəxsiyyətini, analıq hissini və daşıdığı ağrını alçaltmaq hüququ vermir.
Bir ana üçün övlad itkisi zamanla bitmir
Övlad valideyn üçün sadəcə ailənin bir üzvü deyil, həyatının bir hissəsidir. Ana üçün övladın adı yaddaşında, səsində, dualarında və gündəlik həyatının ən kiçik detallarında yaşayır. Şəhid anasının övladının adını çəkməsi, onun haqqında danışması, xatirəsini yaşatmağa çalışması kənardan bəzən emosional görünə bilər. Amma həmin ana üçün bu, itirdiyi övladı ilə mənəvi bağın davamıdır.
Evdə bir nəfərin səsi əbədi susur, süfrədə bir yer boş qalır, şəkillər və xatirələr qalır. Həyat davam etsə də, övlad itkisi ananın həyatında tamamlanmış hadisəyə çevrilmir. Ona görə də onun hər sözünü sərt tərəzidə ölçərkən, sosial şəbəkədə bir cümlə yazarkən qarşı tərəfin hansı ağrını daşıdığını nəzərə almaq insanlıq məsələsidir.
Qurani-Kərimdə buyurulur: “Həqiqətən, Biz sizi bir az qorxu, aclıq, mal-dövlət, can və məhsul itkisi ilə imtahan edərik. Səbir edənlərə müjdə ver” (“Bəqərə” surəsi, 155-ci ayə). Bu ayənin mənəvi mesajı itkinin və səbrin ağırlığını xatırladır. Şəhid ailəsinin dərdinə münasibətdə də ilk növbədə ehtiram və həssaslıq olmalıdır.
Tənqid etmək olar, təhqir etmək olmaz
Şəhid ailəsinə hörmət onların söylədiyi hər fikirlə razılaşmaq demək deyil. Bu fərqi düzgün qorumaq vacibdir. İctimai fikir bildirən hər kəs kimi şəhid ailəsinin üzvünün mövqeyi də müzakirə edilə, ona etiraz bildirilə bilər. Lakin mübahisə şəxsi təhqirə, istehzaya və şəhid övladının xatirəsinə toxunmağa çevrilməməlidir.
Söz azadlığı başqasının ləyaqətini tapdalamaq azadlığı deyil. Müzakirənin predmeti fikir olmalıdır, insanın ağrısı yox. Şəhid anasının mövqeyi ilə razılaşmamaq mümkündür, amma onun övlad itkisini mübahisədə silaha çevirmək nə etik, nə də mənəvi baxımdan qəbul edilə bilər.
“Allah yolunda öldürülənləri ölü hesab etməyin. Əksinə, onlar diridirlər və Rəbbi yanında ruziləndirilirlər” (“Ali-İmran” surəsi, 169-cu ayə). Azərbaycan cəmiyyətində şəhidlik anlayışı həm dini-mənəvi, həm də milli yaddaş baxımından xüsusi yer tutur. Şəhidlərin xatirəsinə ehtiramın ən mühüm ifadələrindən biri də onların ailələrinə münasibətdə görünür.
Sosial şəbəkədə sözün məsuliyyəti
Sosial şəbəkə insanı çox vaxt ekrandakı bir cümlə ilə qarşı-qarşıya qoyur və həmin cümlənin arxasında canlı insanın olduğunu unutdurur. Bir neçə saniyəyə yazılan sərt söz qarşı tərəfdə uzun müddət qalan təsir yarada bilər. Xüsusilə övlad itkisi yaşamış insanla bağlı müzakirədə bu məsuliyyət daha böyükdür.
Qurani-Kərimdə “Ey iman gətirənlər! Bir camaat digər camaatı məsxərəyə qoymasın. Ola bilsin ki, onlar bunlardan daha yaxşıdırlar” (“Hucurat” surəsi, 11-ci ayə) buyurulur. Bu xəbərdarlığın mahiyyəti insan münasibətlərində hörmətin qorunmasıdır. Başqasını alçaltmaq insanı haqlı etmir, istehza isə arqumenti gücləndirmir.
Bu səbəbdən sosial şəbəkədə fikir bildirərkən sadə bir sual kifayət edə bilər: yazdığımız söz qarşı tərəfin fikrini tənqid edir, yoxsa onun şəxsiyyətini və ağrısını hədəfə alır? Bu sərhədi qorumaq həm ictimai müzakirənin keyfiyyəti, həm də cəmiyyətin mənəvi mühiti üçün vacibdir.
Şəhid ailəsinə hörmət cəmiyyətin mənəvi borcudur
Şəhid ailələri cəmiyyətin kənarında dayanan insanlar deyil. Onların itkisi Azərbaycanın yaxın tarixinin, torpaqlarımızın azadlığı uğrunda aparılan mübarizənin bir hissəsidir. Bu gün azad şəkildə yaşadığımız torpaqların arxasında böyük fədakarlıqlar dayanır. Buna görə şəhid ailələrinə ehtiram yalnız rəsmi tədbirlərlə və xatirə günlərində deyil, gündəlik münasibətdə də özünü göstərməlidir.
Bu ehtiram imtiyaz və ya tənqid olunmamaq hüququ demək deyil. Söhbət daha sadə bir prinsipdən gedir: fikir ayrılığını insan ləyaqətinə toxunmadan ifadə etmək. Şəhid anasının söylədiyi fikrə cavab vermək olar, amma onun ən həssas yarasına toxunmaq müzakirənin sərhədini aşır.
Cəmiyyət yalnız iqtisadi göstəricilər, infrastruktur və texnologiya ilə inkişaf etmir. Onun mənəvi yetkinliyi də insanların bir-birinin ağrısına münasibətində görünür. Şəhid ailəsinə göstərilən ehtiram həm şəhidin xatirəsinə, həm də cəmiyyətin ortaq dəyərlərinə münasibətin ifadəsidir.
Bəzən insanlıq böyük və pafoslu sözlərdə deyil, deyə biləcəyimiz bir sözü deməməkdə özünü göstərir. Sosial şəbəkədə bir təhqir yazmazdan əvvəl dayanıb düşünmək, qarşı tərəfin daşıdığı ağrını nəzərə almaq kifayətdir.
Şəhid analarının qəlbində onsuz da heç vaxt tam sağalmayan yaralar var. Onların fikri ilə razılaşmaya bilərik, mübahisə edə bilərik, arqumentlə cavab verə bilərik. Amma həmin yaranı dərinləşdirməmək hər birimizin mənəvi məsuliyyətidir.
Vətənə hörmət yalnız torpağa və bayrağa münasibətlə ölçülmür. Vətən uğrunda həyatını itirən insanların xatirəsinə və onların ailələrinə münasibət də bu anlayışın ayrılmaz hissəsidir. Sözümüzə sahib çıxmaq isə bunun ən sadə, amma ən vacib formalarından biridir.
"AzPolitika.info"
Şərhlər