ABŞ Prezidenti Donald Tрамpın Rusiya və Ukrayna arasında "enerji obyektlərinə zərbələrin dayandırılması" ilə bağlı səsləndirdiyi iddialar beynəlxalq mediada və ekspert dairələrində geniş müzakirələrə səbəb olub. Vaşinqtonun bəyanatlarına baxmayaraq, həm Moskvadan, həm də Kiyevdən gələn açıqlamalar və səngiməyən hücumlar vəziyyətin hələlik diplomatik razıqdan uzaq olduğunu göstərir.
Xatırladaq ki, ABŞ prezidenti Donald Tрамp Rusiya və Ukraynanın bir-birinin enerji infrastrukturuna, xüsusilə də neft emalı zavodlarına və elektrik stansiyalarına hücumları dayandırmaq barədə razılığa gəldiyini və sazişin artıq qüvvədə olduğunu iddia edib. "Financial Times" və "Axios"un məlumatına görə, Ağ Ev rəsmiləri əgər Ukrayna Rusiya NPZ-lərinə zərbələri dayandırmasa, Vaşinqtonun kəşfiyyat məlumatı paylaşımını dayandıracağı ilə bağlı xəbərdarlıq ediblər.
Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov isə “enerji barışığı” əldə olunduğunu təkzib edərək, bu istiqamətdə yalnız danışıqların davam etdiyini bildirib. Eyni zamanda, Vladimir Putin Ukrayna prezident seçkiləri günü gələcək zərbələrin dayandırılması şərtini irəli sürür, lakin realda hücumlar səngimir.
Kiyev rəsmiləri və cəmiyyəti bildirir ki, Rusiya hücumları davam etdirdiyi müddətcə birtərəfli güzəştə getmək mümkün deyil. Paytaxt Kiyevdə elektrik stansiyalarına, eləcə də Xarkov vilayətindəki enerji obyektlərinə dron zərbələri endirilməsi bunu sübut edir.
Jurnalist və politoloq Piter Zalmaevin fikrincə, Tрамpın Rusiya neft məhsullarının (məsələn, dizel yanacağı) dünya bazarlarına çıxarılması ilə bağlı Kreml ilə sövdələşməsi və bunun ardınca ABŞ Maliyyə Nazirliyinin müvəqqəti lisenziya verməsi daxili siyasətdə ona əlavə dividendlər qazandırmayıb. Çünki respublikaçı və demokrat senatorlardan ibarət qrup bu cür razılaşmalara qarşı çıxıb.
Təklif olunan dizel həcmləri ABŞ-nin bir həftəlik tələbatını belə tam ödəməyəcək qədər azdır. Ekspert hesab edir ki, Yaxın Şərqdəki münaqişə və Hörmüz boğazının bağlanması fonunda qiymət artımının əsas səbəbi başqadır və Tрамpın bu addımı onun seçkiqabağı mövqeyinə zərbə vura bilər.
Politoloq Georgi Çijovun qiymətləndirməsinə görə, Ukrayna əhalisinin yarıdan çoxu (Kiyev Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutunun sorğularına əsasən, 50%-dən çoxu) sülhün hər hansı qələbədən daha vacib olduğunu düşünür, lakin real seçki imkanı yoxdur. Kreml Ukraynanın müqavimət iradəsini qırmağa çalışır və qarşıdan gələn çətin qış mövsümündə enerji sistemini hədəf alır.
Tраmpın bəyanatları Kremdə "vəziyyətin artıq Rusiya tərəfinə işlədiyi" barədə yanlış illüziyalar yarada bilər ki, bu da müharibənin daha da uzanmasına xidmət edir. Sosioloji sorğular göstərir ki, həm Rusiyada (Levada-Mərkəzinin məlumatına görə, respondentlərin üçdə ikisi sülh danışıqlarını dəstəkləyir), həm də Ukraynada müharibədən yorğunluq artır, lakin etibarlı təminatlar olmadan heç bir tərəf birtərəfli təslimçiliyə razı deyil.
Beləliklə, hələlik tərəflər arasındakı real vəziyyət Vaşinqtonun bəyan etdiyi "enerji barışığı" reallığından çox uzaqdır. İnfrastruktur obyektlərinə, o cümlədən informasiya və enerji şəbəkələrinə (məsələn, "Yandeks"in məlumat mərkəzlərinə zərbələr və Ukraynadakı elektrik stansiyalarına hücumlar) qarşılıqlı hücumlar davam edir. Ekspertlər yaz mövsümünə qədər həqiqi məzmunlu və genişmiqyaslı sülh danışıqlarının baş tutacağını gözləmirlər.
Rasim Əliyev
“AzPolitika.info”
Şərhlər