Fevralın 7-də Prezident İlham Əliyev "Tütün məmulatlarının və alkoqollu içkilərin idxalı və istehsalı sahəsində dövlət nəzarətinin gücləndirilməsi haqqında" Sərəncam imzalayıb. Sərəncamda əks olunan məsələlərdən biri aksiz dərəcələrinin artırılmasıdır. Sərəncama görə, İqtisadiyyat Nazirliyi 6 ay müddətində tütün məmulatlarına və alkoqollu içkilərə tətbiq edilən aksiz dərəcələrinin artırılmasına dair təkliflərini Nazirlər Kabinetinə çatdırmalıdır. Məhsullara tətbiq edilən vergilərin artırılması, təbii ki, onların maya dəyərini də yüksəldir. Bu da, öz növbəsində, satış qiymətlərini artırır.
Yeni sərəncamda alkoqollu içki qiymətləri ilə bağlı daha bir qərar diqqət çəkir. Bildirilir ki, alkoqollu içkilərin pərakəndə satışına dair minimum qiymət tələbi müəyyənləşdirilməlidir. Başqa deyimlə, bu qərarın tətbiqindən sonra satıcılar istəsələr də həmin müəyyənləşdirilən qiymətdən ucuz spirtli içki sata bilməyəcəklər.
Yeni sərəncamda diqqət çəkən daha bir məqam siqaret hazırlanmasında yerli tütündən istifadə məsələsidir. İqtisadiyyat Nazirliyi tütün məmulatı istehsalında yerli xammaldan istifadə həcmlərinə dair tələbləri müəyyənləşdirməlidir.
Sərəncama görə, artıq tütün məmulatları üzrə aksiz vergisi markaları alınarkən öncədən ödəniş mexanizmi tətbiq ediləcək. Tütün məmulatının istehsal və idxalı gerçələşdirilərkən icazə sistemi tətbiq ediləcək və bu sistem təkmilləşdiriləcək. Tütün məmulatı və alkoqollu içkilərin idxal və istehsalını aparan şəxslərə qarşı məsuliyyət tədbirləri də sərtləşdiriləcək.
Qeyd edək ki, siqaret və içki xərcləri Azərbaycanda əhalinin toplam xərcləri arasında yetərincə böyük yer tutur. Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) bilgilərinə görə, ötən il bu məhsulların alışına 2 milyard 450 milyon manat xərclənib. Bu o deməkdir ki, əhalinin ilboyu pərakəndə ticarətdə xərclədiyi hər 100 manatın təxminən beş manatı tütünə və ya içkiyə sərf edilib. 2021-ci ildə həmin məhsullara 2 milyard 288 milyon manat xərclənmişdi.
DSK-nın araşdırmasına görə, Azərbaycanda 15 yaşı aşan kişilərin 31.6 faizi siqaret çəkir. Ölkədə kişilər orta hesabla gündə 15 ədəd siqaret çəkir. Yaş qrupları üzrə baxanda aydın olur ki, kişilər arasında ən çox siqaret çəkənlər 45-64 yaşlılardır. Bu yaşdakı hər iki kişidən biri siqaret istifadəçisidir. 20-44 yaş arası hər 100 kişidən 26-sı, 65 yaşdan yuxarı kişilərinsə hər 100 nəfərindən 33-ü siqaret çəkir.
Rəsmi rəqəmlərdən bu da aydın olur ki, ötən il boyunca Azərbaycanda siqaret qiymətləri ikirəqəmli həddə bahalaşıb. Siqaret ortalama 12 faiz, pivə 14 faiz, araq və şərab kimi məhsullarsa 7 faiz civarında bahalaşıb.
Beynəlxalq təcrübədə belə mexanizmlər minimum qiyməti yüksək təyin etməklə spirtli içki ala bilənləri sayca azaltmağı hədəfləyir.
Rasim
“AzPolitika.info”
Şərhlər
Aaaa! DSK deyir ki,beynəlxalq təcrübədə belə mexanizmlər minimum qiyməti yüksək təyin etməklə spirtli içki ala bilənləri sayca azaltmağı hədəfləyir.A balam,beynəlxalq aləmdə başqa şeyləri bahalaşdırmadan spirtli içkini və siqareti bahalaşdırırlar ki,onları alanların sayı azalsın.Azərbaycan təcrübəsinə gəlincə isə,onda demək ət də,yağ da,pendir də,makaron da,vermişel də,qarabaşşaq da,qənd də,çay da,yumurta da və sair və ilaxır da ona görə bahalaşıb ki,onları da ala bilənlərin sayı azalsın.İctimai nəqliyyatda gediş haqqı da ona görə bahalaşdı ki,avtobusa,metroya minənlərin də sayı azalsın.İnşaat materialları da ona görə bahalaşıb ki,ev tikmək istəyənlərin sayı azalsın.Dərmanların qiyməti ona görə bahalaşıb ki,sağalmaq istəyənlərin sayı azalsın.Bir az məntiqli olun.Xalq onsuz da nə deyir ki?Öyrəncəlidi belə şeylərə.Bahalaşdırın dəə.Xalqın belini qırmaq üçün bir təklif də mən verim:deyirəm marketlərə,dükan-bazara giriş özəl xəstəxanalara giriş kimi pullu olsun.Nə alıb almamağından asılı olmayaraq marketə girdinsə pul ödə.Məsəla iyirmi manat.Başlanğıc üçün.Sonra yavaş-yavaş Ditdili Şurası qaldırar.Avtobusa girdinmi gediş haqqından əvvəl giriş haqqı ödə.Metroda dalbadal öskürdünsə 30 manat,cüt-cüt öskürdünsə 50 manat,heç öskürmədinsə 100 manat.Yatanda xoruldayan varsa ailə üzvləri şikayət etdisə 200 manat.Puldu dəə.