“Minlərlə ukraynalı Rusiya və işğal olunmuş ərazilərdə rəsmi və qeyri-rəsmi həbsxanalar şəbəkəsində saxlanılır, burada işgəncələrə, psixoloji zorakılığa və qul əməyinə məruz qalırlar”.
“AzPolitika.info” xəbər verir ki, bu barədə “Associated Press” (AP) agentliyi məlumat yayıb.
Agentlik Rusiya hökumətindən əldə etdiyi sənədə istinad edərək yazır ki, gələcəkdə ölkədə onlarla yeni oxşar həbsxanaların tikilməsi planlaşdırılır. Həbsxanalarda saxlanılanlar arasında həm hərbçilərin, həm də mülki şəxslərin olduğu bildirilir.
Agentlik yazır ki, keçmiş ukraynalı hərbi və mülki əsirlərlə, məhbusların ailələri ilə, Ukrayna kəşfiyyatçıları ilə söhbətlər aparıb, həmçinin peyk şəkillərini, sənədləri, Qırmızı Xaç məktublarını və sosial media materiallarını təhlil edib. AP müəyyən edib ki, bir çox insanlar ukraynaca danışdıqlarına və ya işğal olunmuş bölgədə olduqlarına görə saxlanılıb və çox vaxt heç bir ittiham irəli sürülmədən həbsdə saxlanılıblar. Digərləri isə “terrorçular”, “döyüşçülər” və ya “xüsusi hərbi əməliyyata müqavimət göstərən” şəxslər kimi həbs ediliblər.
Rusiya və Ukrayna bu yaxınlarda “45-ə 45” düsturuna əsasən əsirləri dəyişdirib. AP-nin danışdığı keçmiş məhbusların hamısı işgəncələrdən danışıblar: sümüklər sınana qədər döyülmə, elektrik şoku, boğulma. Onlar çoxsaylı ölümlərin şahidi olduqlarını deyiblər.
Rusiyanın işğalı kontekstində mülki şəxslərin saxlanmasına dair BMT-nin iyun hesabatında da işgəncə və pis rəftardan bəhs edilib. BMT-nin araşdırmasının müəlliflərinə görə, məhbusların 90%-dən çoxu onlar haqqında danışıb.
AP həmçinin yüzlərlə məhbusun kütləvi məzarlıqlar üçün xəndəklər və çuxurlar qazmağa məcbur edildiyini də müəyyən edib. Agentlik qeyd edir ki, beynəlxalq hüquq mülki şəxslərin hərbi əsirlərlə dəyişdirilməsini qadağan etsə də, gələcəkdə məhbuslar "rus əsgərləri ilə mübadilədə sövdələşmə obyekti" rolunu oynayır.
Hazırda neçə Ukrayna vətəndaşının həbsdə olduğunu müəyyən etmək mümkün deyil. Rusiya mülki şəxslərin saxlanıldığını inkar edir. Kiyev 10 minə yaxın ukraynalı mülki şəxsin hələ də Rusiya həbsxanalarında saxlandığından şübhələnir. Gulagu.net layihəsinin yaradıcısı, hüquq müdafiəçisi Vladimir Osechkin hesab edir ki, Rusiyada azı 8 min mülki şəxs saxlanılır.
Agentlik həmçinin müəyyən edib ki, hazırda işğal olunmuş ərazilərdə Ukrayna vətəndaşlarının saxlandığı yeni həbsxana binalarından tutmuş dağınıq zirzəmilərə qədər ən azı 63 (BMT-nin məlumatına görə - 125) həbsxana və onların analoqları fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, AP ukraynalıların Rusiya həbsxanalarına göndərilməsi ilə bağlı çoxsaylı halları sənədləşdirib. AP keçmiş məhbuslardan, Ukrayna İnsan Haqları Media Təşəbbüsündən və Rusiyanın Gulagu.net hüquq müdafiə təşkilatından əldə etdiyi məlumatlara əsaslanan həbsxanaların xəritəsini dərc edib.
“Euronews” xəbər verir ki, əsirlərin dəyişdirilməsi zamanı Ukrayna hərbçiləri ilə birlikdə 400-ə yaxın mülki şəxs – Ukrayna vətəndaşı öz vətənlərinə qayıdıb.
“AzPolitika.info”
Şərhlər