Nüfuzlu “The Economist” jurnalı Rusiyanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyinə, ölkənin təcrid olunması ilə bağlı yanaşmalara və Qərbin bu istiqamətdə yürütdüyü siyasətin problemlərinə dair geniş analitik məqalə dərc edib.
Qərb siyasi dairələrində Rusiyanın qlobal sistemdən tamamilə təcrid olunacağına dair gözləntilər olsa da, reallıq daha mürəkkəbdir. Ukraynada müharibə başlayandan sonra Moskvanın beynəlxalq aləmdə təklənəcəyi və dövlətlərin onunla əməkdaşlıqdan imtina edəcəyi proqnozlaşdırılırdı. Lakin son illərin təcrübəsi göstərdi ki, qlobal Cənubun böyük dövlətləri və digər strateji mərkəzlər üçün Rusiya iqtisadi və siyasi baxımdan əhəmiyyətli tərəfdaş olaraq qalır. Moskva alternativ ticarət yolları və yeni əməkdaşlıq imkanları hesabına Qərbin təcrid siyasətinin təsirlərini azaltmağa çalışır.
“The Economist”in təhlilinə görə, Qərbin əsas səhvlərindən biri Rusiyanın siyasi qərarlarını özünün rasional yanaşmaları prizmasından qiymətləndirmək olub. Moskva üçün geosiyasi mübarizə yalnız iqtisadi maraqlar və ticarət əlaqələri ilə məhdudlaşmır. Tarixi iddialar, imperiya ambisiyaları və regional təsir uğrunda mübarizə də ölkənin xarici siyasətində mühüm rol oynayır. Bu amillərin nəzərə alınmaması Qərbin bir sıra proqnozlarının özünü doğrultmamasına səbəb olub.
Məqalədə Rusiyanın Qərbə qarşı yalnız hərbi deyil, həm də hibrid strategiya həyata keçirdiyi vurğulanır. İnformasiya manipulyasiyaları, kiber fəaliyyətlər və Qərb cəmiyyətlərində siyasi qütbləşmənin dərinləşdirilməsi bu strategiyanın əsas istiqamətləri kimi təqdim olunur. Məqsəd demokratik cəmiyyətlərdə daxili həmrəyliyi zəiflətmək, insanların siyasi institutlara və müttəfiqlərinə inamını sarsıtmaqdır.
Təhlildə diqqət çəkən digər məqam müharibənin dayandırılması perspektivləri ilə bağlıdır. Məqalədə irəli sürülən yanaşmaya əsasən, münaqişənin dondurulması tərəflər üçün yekun həll deyil, qüvvələrin yenidən toplanmasına və gələcək addımlara hazırlığa imkan yarada bilər. Moskva Qərbdə Ukraynaya dəstəklə bağlı yorğunluğun artacağına və zamanın öz xeyrinə işləyəcəyinə ümid edir.
“The Economist”in təhlili göstərir ki, Rusiyaya qarşı sanksiyalar və təcrid tədbirləri tətbiq olunsa da, onların ölkənin beynəlxalq mövqeyini tamamilə dəyişdirdiyini söyləmək çətindir. Qərbin Rusiyanın imkanlarını və qlobal əlaqələrini düzgün qiymətləndirməməsi uzunmüddətli təhlükəsizlik problemlərini daha da mürəkkəbləşdirə bilər.
Müəlliflərin əsas qənaəti ondan ibarətdir ki, beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərində siyasi gözləntilərlə kifayətlənmək olmaz. Mövcud geosiyasi reallıqların obyektiv qiymətləndirilməsi və uzunmüddətli strategiyaların bu reallıqlar əsasında qurulması zəruridir.
Rasim Əliyev
“AzPolitika.info”
Şərhlər