Prezident Administrasiyasının və Milli Elmlər Akademiyasının sabiq rəhbəri Ramiz Mehdiyevin Azərbaycanda dövlət çevrilişi həyata keçirmək istədiyi və bununla bağlı Rusiyanın müəyyən strukturlarının rəhbərlərinə məktub ünvanladığı barədə mediada məlumat verilib.

Həmin məktubun Azərbaycan xüsusi xidmət orqanlarının əlinə keçdiyi barədə də informasiyalar yayılmışdı.

Bəziləri belə məktubun olmadığını, onun mövcudluğuna inanmadıqlarını iddia etsələr də, təqdim etdiyimiz fakt Ramiz Mehdiyevin, həqiqətən də, xarici ölkənin köməyi ilə Azərbaycanda hakimiyyət çevrilişi planı gerçəkləşdirmək xülyasına düşdüyünü göstərir.

APA Ramiz Mehdiyevin ünvanladığı məktubu təqdim edib. Xüsusi qeyd etmək yerinə düşər ki, belə bir planı həyata keçirmək nə Ramiz Mehdiyevin, nə də onun əlaqə qurduğu dairələrin imkanında deyil. Sadəcə, buna cəhd etmək onun əsl riyakar xislətini nümayiş etdirir.

"AzPolitika" rus dilində yazılmış həmin məktubun mətnini təqdim edir:

"Dövlət idarəetmə sistemində islahatlar barədə təkliflər

Son illər ərzində Azərbaycanda dövlət idarəetmə sistemini və iqtisadi həyatı əhatə edən dərin böhran, radikal islahatlar və dəyişikliklər tələb edir. Bir tərəfdən, mövcud idarəetmə strukturunun səmərəsizliyi hazırkı hakimiyyətin xarakteri, əxlaqı və baxışları ilə izah olunursa, digər tərəfdən, bu struktur qüsurlu, avtoritarizm ruhu ilə iflic olmuş sistemlə bağlıdır. Bu idarəetmə sisteminin əsas xüsusiyyətləri yalnız referendum vasitəsilə dəyişdirilə bilər

Dövlət idarəetməsinin yeni təsvirini və prinsiplərini hazırlayarkən ilk növbədə Azərbaycan xalqının siyasi psixologiyasını, dövlətdən ənənəvi gözləntilərini nəzərə almaq, ölkənin hərtərəfli inkişafına maneə yaradan sosial-iqtisadi həyat sistemindəki durğunluğun əsl səbəblərini başa düşmək və aradan qaldırmaq lazımdır.

Strateji dövlət orqanlarının rəhbəri kimi topladığım çoxillik idarəetmə təcrübəsi, həmçinin Azərbaycanın tarixi və müasir siyasi həyatının problemləri üzrə daimi elmi tədqiqatlarım mənə aşağıdakı dövlət idarəetmə sisteminin formalaşdırılmasının zəruriliyini göstərir:

1. Hakimiyyət, ümumi qəbul edilmiş demokratik prinsiplərə əsasən, üç qoldan ibarət olacaq: qanunverici, icraedici və məhkəmə. Bu hakimiyyət qollarının fəaliyyətinə nəzarəti cəmiyyətdə nüfuz sahibi olan 50 nəfər görkəmli və təcrübəli dövlət xadimləri, iqtisadçılar, hüquqşünaslar, elm və mədəniyyət nümayəndələrindən ibarət Dövlət Şurası təmin edəcək. Bu orqan seçkili olacaq və ümummilli səsvermə nəticəsində formalaşdırılacaq. Şuraya Dövlət Şurasının Sədri başçılıq edəcək, bu şəxsi isə öz növbəsində xalq tərəfindən seçilmiş Dövlət Şurasının üzvləri öz sıralarından seçəcəklər. Sədri tutduğu vəzifədən yalnız Dövlət Şurası üzvləri səsvermə nəticəsində kənarlaşdıra bilərlər.

Dövlət Şurası ölkədəki siyasi və sosial-iqtisadi proseslər üzərində tam hakimiyyətə və nəzarət mexanizminə malik olacaq, həmçinin o, Konstitusiya Məhkəməsi və ölkənin Təhlükəsizlik Şurasının funksiyalarını yerinə yetirəcək. Dövlət Şurası parlament tərəfindən qəbul edilmiş qanun layihələrini və respublika hökumətinin qərarlarını təsdiq edəcək, güc strukturları və məhkəmə hakimiyyəti, Mərkəzi Bank və universitet rektorlarının vəzifələrinə namizədlər irəli sürəcək. Müvafiq olaraq, Şura zəruri hallarda parlamentin qanun layihələrinə və hökumətin qərarlarına qarşı istifadə edə biləcəyi veto hüququna malik olacaq.

Dövlət Şurasının fəaliyyəti sədr aparatı tərəfindən təmin ediləcək. Dövlət Şurasının sədri dövlət başçısı üçün nəzərdə tutulmuş bütün səlahiyyətlərdən və hüquqi immunitetdən istifadə edəcək.

Dövlət Şurasına seçki hər 7 ildə bir keçiriləcək və bu müddət ərzində Dövlət Şurasının üzvləri də immunitet və toxunulmazlıqdan istifadə edəcəklər. Lazım gələrsə, Dövlət Şurası üzvünün mandatı Dövlət Şurası sədrinin tələbi ilə şura üzvlərinin səsverməsinin nəticələrinə əsasən dayandırıla bilər. Dövlət Şurasının üzvləri bu orqanda olduqları müddətdə elmi-pedaqoji fəaliyyət istisna olmaqla, hər hansı fəaliyyətlə məşğul olmaq hüququna malik olmayacaq və yalnız Dövlət Şurasına hesabat verəcəklər.

2. Ölkədə icra hakimiyyətinə parlament seçkisinin nəticələrinə əsasən seçiləcək Baş nazir başçılıq edəcək. Parlament seçkisinin nəticələrinə görə ən çox səs toplayan partiyanın sədrinə dövlətin sosial-iqtisadi xəttinin həyata keçirilməsinə cavabdeh olan hökuməti formalaşdırmaq hüququ veriləcək.

3. Qanunvericilik hakimiyyəti ümummilli seçki nəticəsində hər 7 ildən bir formalaşacaq ölkənin parlamenti tərəfindən təmsil olunacaq. Parlament hökumətin fəaliyyəti haqqında hesabatı qəbul edəcək, hökumət başçısının təqdimatı ilə sosial-iqtisadi siyasətin həyata keçirilməsinə məsul nazirləri (güc strukturlarının rəhbərləri istisna olmaqla) təsdiq edəcək.

4. Məhkəmə hakimiyyəti əvvəlki kimi ölkənin Ali Məhkəməsi və onun müvafiq strukturları tərəfindən həyata keçiriləcək.

Belə dəyişikliklər ölkəni prezident respublikası rejimindən hakimiyyət üzərində səmərəli nəzarət mexanizmi olan parlament respublikası rejiminə keçirəcək. Onlar, eyni zamanda, avtoritarizm və təkhakimiyyətliliyin rüşeymlərini və əsaslarını əhəmiyyətli dərəcədə neytrallaşdıracaq, həmçinin dövlət fəaliyyəti üzərində ictimai nəzarəti gücləndirəcək.

Bununla yanaşı, belə bir sxem demokratik seçkilərin keçirilməsinə imkan verəcək ki, bu da ölkənin beynəlxalq imicini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıracaq və müxtəlif siyasi qüvvələr üçün geniş fəaliyyət spektri açacaq, bu da öz növbəsində vətəndaş cəmiyyətinin əsaslarını möhkəmləndirəcək.

Ramiz Mehdiyev -

AMEA-nın akademiki"