Ukrayna münaqişəsinin nizamlanması istiqamətində Əbu-Dabidə keçirilən görüşlər heç bir diplomatik irəliləyişə səbəb olmayıb. Rusiya artan hərbi itkilər və yanacaq böhranı ilə üz-üzədir, Ukrayna isə Qərbin maliyyə dəstəyinin çatışmazlığından əziyyət çəkir.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabidə Rusiya, Ukrayna və ABŞ nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə baş tutan danışıqların əsas mövzusu Avropada yeni təhlükəsizlik sisteminin formalaşdırılması olub. Rusiya nümayəndə heyətinin rəhbəri Vladimir Medinski görüşün yekununda bəyanı ilə diqqət çəkib:
"Konflikt göstərdi ki, Yaltadamsk-Potsdam sistemindən sonra Avropada fəaliyyət göstərən bütün təhlükəsizlik mexanizmi çox pis işləyir və mahiyyət etibarilə bütün bədən xəstədir".
Moskva bu çərçivədə NATO-nun rolunun kəskin şəkildə zəiflədilməsini tələb edir. Ukrayna isə Rusiyanın mümkün yeni təcavüzünün qarşısını alacaq möhkəm təminatlar tələb etməkdə davam edir. Ərazi məsələsinə toxunan Medinski "hər qarış torpaq hansısa şəkildə Rusiyaya qaytarılacaq" desə də, bununla hələ Rusiya qoşunlarının nəzarətində olmayan şərq və cənub torpaqlarının işğalını nəzərdə tutduğu güman edilir.
Buna baxmayaraq, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski sülh sazişi naminə ərazi güzəştlərinə getməyə və Donbasdan qoşun çıxarmağa hazır olmadığını bəyan edib. Daha əvvəl o, Xarkov, Donetsk, Zaporojye və Xerson vilayətlərindən keçən mövcud cəbhə xəttinin "dondurulmasını" təklif etmişdi.
Danışıqların yekununda yeganə konkret razılaşma yaxın vaxtlarda baş tutmalı olan miqyaslı əsir mübadiləsi ilə bağlı olub.
Diplomatik dalanla yanaşı, daxildə də vəziyyət gərginləşir. Rusiyada yeni yanacaq böhranı başlayır, hərbi itkilər sürətlə artır. "Bloomberg" agentliyinin hakerlərin əldə etdiyi Rosstat ölüm məlumatları əsasında apardığı təhlilə görə, genişmiqyaslı müharibənin əvvəlindən bəri demək olar ki, 400 min rusiyalı hərbçi həlak olub. Eyni zamanda, ölkədə büdcə kəsiri də sürətlə böyüyür.
Ukrayna tərəfi də Qərb dəstəyinin azalması fonunda ciddi çətinliklər yaşayır. Büdcə kəsiri artır və ölkəyə təxminən 3,5 milyard avro çatışmır. Bütün bu problemlərin fonunda hər iki ölkəni yeni hərbi qış gözləyir.
ABŞ prezidenti Donald Trump-ın xüsusi nümayəndələri Siv Uitkoff və Cared Kuşnerin Moskvada Vladimir Putinlə görüşü gözlənilir. Kuşner Əbu-Dabi danışıqlarını məhsuldar adlandırsa da, ərazi məsələsinin "ən çətin məsələ" olduğunu etiraf edib. KİV-də yayılan məlumatlara görə, ABŞ Kiyevə Donetsk və Luqansk vilayətlərinin daxili sərhədlərini dəyişdirməyi təklif etmişdi ki, Kremlin qələbə elan etməsinə imkan yaransın, lakin Ukrayna bunu rədd edib.
Digər tərəfdən, Rusiya XİN rəhbərinin müavini Sergey Ryabkov Avropaya “çox qısa” müharibə ilə hədə-qorxu gəlib.
Politoloq Aleksandr Morozov Əbu-Dabi danışıqlarının nəticəsizliyini belə qiymətləndirib:
"Rusiya təcavüz nəticəsində əldə etdiyi ərazi qazanclarının beynəlxalq birlik tərəfindən tanınmasını istəyir. Təcavüzün pik həddində Avropa təhlükəsizliyinin bərpasından danışmaq isə sadəcə olaraq anekdotdur. Moskva ABŞ-nin vasitəçilik təşəbbüslərinə təşəkkür edir, lakin prosesi irəli aparmır. Tərəflər enerji və ya Qara dənizdə gəmiçiliklə bağlı qismən atəşkəs razılığına ümid etsələr də, heç bir konkret nəticə əldə olunmadı. Buna görə də keçən raund – tamamilə əhəmiyyətsiz olan ikinci Ankorijdir".
Ukraynalı siyasətçi İvan Stupak isə ölkə daxilindəki vəziyyəti və sərhədlərin dəyişdirilməsi iddialarını şərh edib:
"Ukrayna sərhədlərinin nəzərdən keçirilməsi prosesi yalnız referendum yolu ilə baş verə bilər, Konstitusiyaya əsasən prezident bunu təkbaşına edə bilməz. Rusiya bu yolla təzyiq göstərib təkcə Donetsk və Luqanskı deyil, həm də Krım, Xerson və Zaporojye vilayətlərini Ukraynadan qoparmağa çalışır. Bu ideya əvvəldən axmaq idi. Rusiyanın əsas məqsədi danışıqları uzatmaq, Ukraynanın aciz olduğunu göstərmək idi. Əslində isə Ukraynanı hazırda hər şeydən çox döyüşlərin dayandırılması maraqlandırır. Biz müharibənin dayanmasını istəyirik, vəziyyət ağırdır".
Stupakın sözlərinə görə, iqtisadiyyat müharibə dövründə ilk dəfə ciddi şəkildə "aşağı düşüb". Rusiya ordusunun reaktiv dronlardan istifadə edərək anbarları, ərzaq və qeyri-ərzaq pərakəndə satış şəbəkələrini, əczaçılıq məhsullarının istehsalını hədəf alması iqtisadiyyata ağır zərbə vurur. Ukrayna Avropa ilə yanaşı Yaponiya, Kanada və digər müttəfiqlərin dəstəyinə güvənir.
Ekspert hesab edir ki, 2027-ci ilin martına qədər müharibənin bitməsi ilə bağlı heç bir ciddi müzakirə olmayacaq. Qarşıdan gələn qışda Rusiya yenidən infrastruktur, energetika, körpülər və dəmir yolu qatarlarını hədəf alacaq, Ukrayna isə buna cavab olaraq enerji obyektlərinə, neft emalı zavodlarına (NEZ) və məlumat mərkəzlərinə zərbələr endirməyə davam edəcək.
“AzPolitika.info”
Şərhlər