Post-Sovet rifah siyasətlərinin tez-tez qonşu ölkələrlə müqayisə olunduğu Azərbaycan, dövlət tərəfindən təmin edilən uşaq müavinətlərinin olmaması ilə bağlı müzakirələrin mərkəzindədir. Digər keçmiş Sovet respublikalarından fərqli olaraq, Azərbaycan universal uşaq müavinətləri təklif etmir.
Bu məsələ 2024-cü ilin sentyabrında keçirilmiş parlament seçkilərində diqqət çəkmişdi, çünki siyasi namizədlər seçildikləri təqdirdə Milli Məclisdə uşaq müavinətlərinin yenidən tətbiqi üçün çalışacaqlarına söz vermişdilər.
Belə dəstəyin olmaması xüsusilə diqqətəlayiqdir, çünki rəsmi statistikalara görə, hər gün orta hesabla 619 uşaq dünyaya gəlir. Təkcə 2023-cü ildə 11 ay ərzində 103,367 uşaq doğulmuşdur. Lakin dövlətin ailələrə dəstəyi xüsusi hallarla məhdudlaşır və daha geniş sosial təminat sistemində əhəmiyyətli boşluqlar var.
Keçmiş Milli Məclis deputatı Vahid Əhmədov uzun müddətdir uşaq müavinətlərinin müdafiəçisi olub, bu müavinətləri Azərbaycanın gənc nəslinin rifahını təmin etmək üçün vacib hesab edir. Ölkədə ünvanlı sosial yardım təmin olunsa da, Əhmədov bu yardımların tez-tez lazım olan yerlərə çatmadığını qeyd edib.
“Yolda maneələr yaranır və vəsait düzgün şəxslərə çatdırılmır”, - deyə Əhmədov Milli Məclisin iclasında bildirib. O, birbaşa uşaq müavinətlərinin bu problemləri həll edəcəyini vurğulayıb və ailələrin “uşaqlarına normal uşaqlıq təmin etməsi” və məktəb ləvazimatlarını almaq üçün bu vəsaitlərdən istifadə edə biləcəyini qeyd edib. Əhmədov aylıq ödənişlərin ailə xərclərinə görə 100 ilə 150 manat (59 ilə 88 ABŞ dolları) arasında ola biləcəyini təxmin edib.
Uşaq müavinətlərinin təbliği bölgədə yeni deyil. İqtisadçı Natiq Cəfərli də bu siyasətin tərəfdarıdır və qonşu Gürcüstan və Ermənistanın nümunələrini göstərir. Gürcüstanda ailələrin 28.3%-i hər uşağa görə aylıq 200 lari (75 ABŞ dolları) məbləğində ödəniş alır və bəzi bələdiyyələr əlavə müavinətlər təmin edir. Məsələn, Axalkalaki bələdiyyəsi birinci iki uşağa görə 250 lari, üçüncü uşağa 350 lari, dördüncüyə 500 lari, beşinciyə isə 800 lari ödəyir.
Ermənistanda isə dövlət 300,000 dram (770 ABŞ dolları) məbləğində ödəniş təmin edir, beşinci və sonrakı uşaqlar üçün bu məbləğ 1.5 milyon dram (3,800 ABŞ dolları) təşkil edir.
“Bu siyasətlər doğum səviyyəsini artırmaq üçün nəzərdə tutulub, lakin Azərbaycan bu məsələyə kifayət qədər diqqət ayırmayıb”, - deyə Cəfərli bildirib.
Buna qarşı olaraq, Azərbaycanda mövcud sistem çox daha məhduddur. Dövlət hər bir uşağın doğulması ilə əlaqədar valideynlərə bir dəfəlik 500 manat (294 ABŞ dolları) ödəniş edir. Əlilliyi olan uşaqların valideynlərinə və ya beş və daha çox uşağı olan ailələrə əlavə aylıq müavinətlər verilir, lakin bu məbləğ 220 manatdan (129 ABŞ dolları) yuxarı qalxmır. Sağlam uşaqları olan ailələr isə hər uşaq üçün 18 aya qədər 44 manat (26 ABŞ dolları), 3 yaşa qədər isə 28 manat (16 ABŞ dolları) məbləğində aylıq yardım alır.2006-cı ilə qədər Azərbaycanda bütün ailələrə uşaq müavinətləri verilirdi. O vaxt hökumət hesab edirdi ki, ölkədə əmək ehtiyatları artıqlığı var və doğum səviyyəsini artırmağa ehtiyac yoxdur.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Naziri Sahil Babayev bir neçə il əvvəl verdiyi açıqlamada demoqrafik problemlərin olmaması səbəbindən doğum səviyyəsini stimullaşdırmağa ehtiyac olmadığını bildirmişdi.Lakin son illərdə bu qiymətləndirmə dəyişir.
Son məlumatlar göstərir ki, doğum səviyyəsi azalır. 2023-cü ildə min nəfərə düşən yeni doğulanların sayı 12.2-dən 11.1-ə enib.
Milli Məclisin üzvü Fazil Mustafa hesab edir ki, Azərbaycan demoqrafik problemlə üzləşib və hökumət çoxuşaqlılığı təşviq etmək üçün uşaq müavinətlərini bərpa etməlidir.
Müzakirələr davam edərkən, sual qalır: Azərbaycanın liderləri ailələrə daha geniş dəstək vermək üçün qonşularının yolu ilə gedəcəklərmi, yoxsa uşaq müavinətləri məsələsi ölkənin siyasi gündəmində təkrarlanan bir problem olaraq qalacaq? Bu məsələnin həlli yeni seçilmiş parlamentin prioritetlərindən və belə islahatlar üçün maliyyə imkanlarından asılı ola bilər.(Turan.az)
Şərhlər
Bizim kasibçılıqdan da böyük problemimiz rəhbərlərimizin xalqa münasibətdə simicliyidir....
Ümumiyyətlə,alnında bircə dənə də qırışı olmayan heç bir kəsi millətin sosial müdafiəsi idarələrinə rəhbər vəzifələrə çəkmək lazım deyil.Çünki alnında qırış olmayanlar alnında qırış olanların dərdindən xəbərdar olammaz.Hər hansı bir adamın üzündən yağ-bal damırsa,demək ki yediyi ekoloji cəhətdən tər-təmiz yeməklərdi,özünə super qulluq edəndi.Qara kişmişlə 9 ay qaranlıq tövlədə bəslənmiş buğanın qabırğa kababı və ya Şirvan dönlət qoruğundan ovlanmış turacın-kəkliyin dumbucu,üstündən də qızlar bulağından su içən qaşqaldaq ürəyi.Ay can,ay can!.Beləsi nə bilsin səhər şirinçayla çörəyi yavan yeyib avtobusla-metroyla 300 manatlıq işə qaçmaq nə deməkdir?Hələ əgər iş tapa bilibsə.
Çox sadə çavab, çünki o pul yeyilir.
Əhsən! Ən dürüst və doğru cavabdır.fFrmula-1,xaricdə kilsələr və bu kimi xalq və ölkə üçün sonunsu və lazımsız xərslər edən hakimiyyətin öz vətənində uşaqlara yardım etməməsi başqa cür yozula bilməz!
Say artımı Azərbaycanda Suriya və iraqdan gətiriən kürdlər hesabına təmin olunduqundan Azərbaycanda doğum sayını artnaslna Hakimiyyət ehtiyac duymir.Ona görə uşaq pulu məsələsi onları maraqlandırmır.
Yəqin s.novruzovun"bizdə uṣaq yoxdur"fikri əsas gŏtůrůlůr,yoxsa niyə bizdə důnyaya gələn uṣaqların haqqına girsinlər?
Uşaqpulu doğum səviyyəsini stimullaşdırmaq üçün verilməz,ay millət,doğulmuş uşaqların yemək-içməyi üçün verilər.O pul uşaqların tələbatını cüzi qarşılarsa da verilər,çünki uşaqpulu qıymamaq cəmiyyətin gələcəyinə pul qıymamaq deməkdir deyə nadanlıqdır.Yəni iş uşaqlar üçün ayrılan sosiskanın sayında deyil,ay bədbəxtlər, uşaqlar üçün vnimatelnı olmaqdadır.Uşaqlara uşaqpulu ayırmamağın heç bir bəhanəylə ört-basdır ediləsi tərəfi yoxdur;bizim uşaqlarımız bizə Formuladan,Vatikan muzeylərindən,Paris küçələrindən,Avropa və ya İslam oyunlarından,Xəzər adaları üçün səpələdiyimiz milyarddan,xarici ölkələrdə neftayırma zavodları və ya turist-kurort kompleksləri tikib xarici vətəndaşları işlə təmin etməkdən milyard dəfə irəlidir,qiymətlidir.
Sən dolayısı lap Siyavuş kimi danışdın
Uşaqpulu vermək lazımdır, amma YALNIZ qanuni nigahda doğulan uşaqlara. Əgər, bütün uşaqlara verilsə, xaos yaranacaq.Çünki, hər yolda qalan, avara qızlar, qadınlar kimdən olsa belə (hətta evli kişilərdən) uşaq doğacaq, təki o pulu alsın. Nəticədə , 10 ildən respublikanın yarısı bic və atasız doğulmuş, soyu bəlli olmayan, atası bilinməyən(və ya gizlədilən) , evsiz, eşiksiz uşaqlar olacaq. Lazımdırmı belə qenofond? Əlbəttə yox. İndi düşəcəklər ki, pul hamıya verilməlidir, bu ayrıseçkilikdir və s. Bu REALLIQDIR.
Anası erməni düşmən qalılar istəmirləri millətimiz artsın
Salam, qaçqın və digər yaşam statusu olmayan məzlum təbəqə adamıyam, :) aylıq gelirim 350 azndir. Rrallıgı anlayaraq ailə qurmaq heç təsəvvür etmirəm:). Məndən olsa uşaqlı ailəleri vergiyə cəlb etmək lazımdır:) uşaq saxlayırlarsa dövləti niye saxlamasınlar ki .? :) Idea məndən -hərəkət Sahil bey , hörmətli deputat, nazir və Cenab Prezidentdən.
Hər şeydən başqa,ayıbdu ee vallah.Kasıb ölkə olsaq qınamazlar buna görə bizi bəlkə də.Amma var-dövlətimiz elə aşıb daşır ki,doğuluşdan əndamlarında ağ tük olan məmurlar ağızlarını neft adlı südlü-qaymaqlı yekə bir inəyin əmcəklərinə dirəyib illərdi marçhamarç sora-sora durublar,milyardları ölkədən daşımaqla məşğuldurlar,buna baxmayaraq büdcədə cəmisi yarım ilə 3 milyarddan çox profisit yaranıb,hara edək,bilmirik o milyardları.Respublikanın başqa şəhərlərində də bəlkə Formula yarışları keçirək,bəlkə Zığdan Bayıla dənizüstü körpü tikək və ya Xəzər adaları layihəsini bərpa edək?Təki uşaq pulu verməyək,deyə bilək ki uşaqlara verməyə pul tapammırıq.Uzaq ölkələrin yol-irizini,kilsələrini,muzeylərini təmir etməyə də gen-bol pulumuz var,amma öz doğma vətənimizin körpələrinə verməyə o cüzi manatları da tapammırıq.Qonşularımızda nə neft var,nə qaz,amma baxıın olmayan yerdən necə pul tapıb öz uşaqlarının qayğısına qalırlar.Biz isə pulumuz başımızdan aşıb-daşdığı halda min bir bəhanə gətiririk ki verməyək.