“AZƏRBAYCANIN İRANA TƏSİRİ MİLYONLARLADIR...” - “Hazırda Tehranın Azərbaycana düşmən münasibətinin üç yeni səbəbi də var...”

Oqtay Qasımov: “İran Azərbaycana qarşı hər hansı təhdid yaradarsa, qarşısında Türkiyəni görəcək”

“Baş verən hadisələrdə yeganə müsbət hal odur ki, İranın iç üzü tam şəkildə Azərbaycan cəmiyyətinə aydın oldu”

“ABŞ və Fransa İranın Ermənistanda fəallaşmasına, Qafanda konsulluq açmasına və İrəvana hərbi dronlar satılması planlarına reaksiya vermirlərsə, deməli, proseslər həm də o qüvvələrin dəstəyi ilə baş verir”

Son iki ildə, xüsusilə də Azərbaycanın 44 günlük savaşdakı qələbəsindən sonra Tehranla Bakı arasında münasibətlərin hamar olmadığı, İranın Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxması, açıq şəkildə Ermənistanı dəstəkləməsi, Azərbaycana qarşı təhdid dili ilə danışması sirr deyil. Son günlər isə İran hətta Araz boyu və Xudafərin körpüsü ətrafında hərbi təlimlər keçirməklə ölkəmizi açıq təhdid edir. Tehranın belə aqressivləşməsinin səbəbləri Azərbaycanda heç kimə sirr deyil. İranın anti-Azərbaycan fəaliyyəti və Ermənistanı açıq dəstəkləməsi 1991-ci ildən müşahidə edilən prosesdir. Amma budəfəki gərginlik fonunda Azərbaycanın İranla onun anlayacağı dildə danışmaq, ona öz yerini göstərmək xəttini seçdiyi də açıq görünür. Odur ki, bu gərginliyin hansı həddə qədər davam edəcəyini proqnoz etmək çətindir.

“AzPolitika.info” bu mövzunu politoloq Oqtay Qasımovla müzakirə edib:

- Oqtay bəy, hazırda İranla Azərbaycan arasında gərginliyin demək olar, pik mərhələsi yaşanır. Sirr deyil ki, mərhum Prezident Əbülfəz Elçibəy iqtidarı dövründə Tehranla Bakı arasında daha böyük gərginlik olub. Sabiq prezidentin köməkçisi olaraq bir zamanlar bu gərginliyin mərkəzində olmuş biri kimi hazırda yaşananları necə qiymətləndirirsiniz?

- İran-Azərbaycan münasibətləri ölkəmizdə kimin hakimiyyətdə olmasından asılı olan məsələ deyil. Ümumən İran Azərbaycan dövlətinin mövcudluğunda maraqlı deyil, olmayıb və gələcəkdə də olmayacaq. Bu münasibət 1918-ci ildə də, indi də dəyişməz olaraq qalır. İranın ali hərbi məktəblərində, o cümlədən bir çox universitet dərsliklərində Azərbaycanla bağlı hissədə qeyd olunur ki, belə bir dövlətin mövcudluğu İran dövlətinə təhdiddir. Bunun da bir neçə səbəbi var. Bunlardan ən əsası odur ki, İranda yaşayan 40 milyona yaxın soydaşımızın elementar hüquqları təmin olunmur, ana dilində təhsil almaq, öz dilində mətbuat yaratmaq hüquqları yoxdur. O baxımdan İranın Azərbaycana münasibəti Cumhuriyyət dövründən başlayaraq Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da dəyişməyib və onun dəyişməsi ehtimalı da yoxdur.

İran məktəblərindəki tarix dərslərində “Şahnamə”dəki mif və əsatirlərə əsaslanan yalançı İran-Turan savaşı, “Cəngi farsi Turan” başlığı ilə türk düşmənçiliyi hələ də tədris edilməkdədir. Təsadüfi deyil ki, İran Azərbaycan müstəqilliyini elan etdikdən yalnız 70 gün sonra - dekabrın 26-da bizim müstəqilliyimizi tanıyıb. Ondan sonrakı dövrdə İran Azərbaycanda öz təsirini artırmaq üçün burada casus şəbəkələri formalaşdırıb, onların vasitəsi ilə Azərbaycan dövlətini təsir altına almağa çalışıb. Bu da əsasən 1990-cı ilin ortalarında ölkəmizdə vəziyyət çətinləşdiyi, savaşın getdiyi, 1 milyona yaxın qaçqınımız olduğu dövrdə daha da güclənib. İran humanitar yardım adı ilə bura emissarlar göndərib, eləcə də Azərbaycan gənclərini Qumda dini təhsil almağa aparıb. Təəssüflər olsun ki, İran onların bir qismini xüsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlığa cəlb edərək, özünün agentura şəbəkəsini yaradıb. Azərbaycan dövləti gücləndikcə bu cür məsələlərə öz reaksiyasını ortaya qoyub.

Mən çox yaxşı xatırlayıram, Əbülfəz Elçibəyin dövründə, 1993-cü ilin qışında aparılan əməliyyat nəticəsində İranın böyük agentura şəbəkəsi həbs olundu. İctimaiyyətə açıqlanmasa da, o dövrdə İranla Azərbaycan arasında gərginliyin bir səbəbi də bununla bağlı idi. Ondan sonrakı dövrdə mərhum Heydər Əliyevin İran rəhbərlərinə cavabı və Xəzər dənizinin Mazandaran gölü adlandırılmasına reaksiyası yadımızdadır. İranın 2001-ci ildə Azərbaycan dövlət sərhədlərini təyyarələrlə pozmasını və Xəzərdəki sektorumuza müdaxilə etdiyini də yaxşı xatırlayırıq. İranın Ermənistan-Azərbaycan müharibəsindəki rolu, Şuşanın işğalındakı fəailiyyəti, Ermənistana verdiyi hərbi-siyasi, sosial-iqtisadi dəstək də gözümüz önündə olub. Təsadüfi deyil ki, Ermənistanın sabiq prezidenti Levon Ter-Petrosyan və digərləri İranı Ermənistan üçün nəfəslik adlandırırdı. Tehranın bu siyasəti indiyə qədər dəyişməyib.

Biz İranın Qarabağ ərazisində ermənilərin törətdiyi vandalizmə şərik olduğunu, hansı şirkətlərinin işğal altında olan ərazilərimizin tikinti materiallarının sökülüb talanmasında iştirak etdiyini bilirik. Şuşadakı Gövhərağa məscidi və İrəvandakı Azərbaycan məscidini fars abidəsi kimi təmir etməsini və Ermənistanın cinayətlərini ört-basdır etməsini də görmüşük. Eləcə də 44 günlük savaşın ilk günlərində İran Xarici İşlər Nazirliyinin səsləndirdiyi bəyanatla da tanışıq. Həmin bəyanatda Azərbaycan və Ermənistan arasında bərabərlik qoyulmuşdu. Bundan başqa, Azərbaycan Ordusunun Zəngilan istiqamətində həyata keçirdiyi əks-hücum zamanı İran ordusunun qarşımızda dayanaraq əməliyyatı bir sutka ləngitməsini, ordumuzun radioelektron siqnallarını pozmaq üçün müdaxilə cəhdlərini, ordumuzun koordinatlarının Ermənistan tərəfə ötürməsini və bütün bunların əlavə itkilərə səbəb olduğunu da yaxşı xatırlayırıq. Bundan başqa, işğal dövründə təmas xəttində Ermənistan tərəfindən müdafiə səngərləri, tunel və bunkerlərin tikilməsində İranın iştirakını da bilirik.

Azərbaycana münasibəti dəyişməyən İran 44 günlük savaşdan sonra Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsini “islam torpaqlarının azad edilməsi” kimi təqdim etməyə başladı. Bu açıqlamaları savaşın taleyinin həll olunduğu zaman - Hadrut, Zəngilan, Cəbrayıl və digər ərazilərimiz azad olunduqdan, iki gün ərzində 132 kilometrlik İranla sərhədimiz nəzarət altına alınandan sonra verməyə başladılar.

Savaş bitəndən sonra bölgədə sülh və əməkdaşlıq mühitinin yaranması üçün Bakıda keçirilən Zəfər paradında Türkiyə və Azərbaycan prezidentləri tərəfindən Güney Qafqazda 3+3 formatında əməkdaşlıq platforması təklif edildi və həmin ilin dekabrında Moskvada bu formatda ilk görüş keçirilərək, bu təklif ətrafında müzakirələr aparıldı. Lakin bundan sonra da İran öz iddialarından əl çəkmədi, Azərbaycana qarşı təxribatları davam etdirdi. Bunu keçən il tam çılpaqlığı ilə gördük. İran Xankəndindəki separatçı quruma yanacaqla dolu yük maşını karvanları, digər məhsullar göndərirdi. Savaş zamanı İran ərazisindən Ermənistana hərbi yüklərin daşındığı həqiqəti də ortada idi. Bütün bu pisliklər öz yerində, amma hazırda İranın Azərbaycana belə düşmən münasibətinin üç yeni səbəbi də var ki, bunları da nəzərə almalıyıq.

- Hansı səbəbləri nəzərdə tutursunuz?

- Birincisi, 132 kilometrlik Azərbaycan sərhədlərini tam nəzarətə götürməyimizdən sonra, vaxtilə işğal edilən ərazilərdən sanksiyalardan yayınmaq üçün “boz zona” kimi istifadə edərək, oradan qaçaqmalçılıq yolu ilə narkotik və nüvə tullantıları daxil bir çox malların daşınması imkanı İranın əlindən çıxdı. Orada narkotik ticarəti ilə məşğul olub külli miqdarda gəlir əldə edərək həm Azərbaycanda, həm də Yaxın Şərqdə öz agentura şəbəkəsini dəstəkləyirdi. İndi bu imkanlar əldən çıxıb. Buna görə İran qəzəblidir.

İkincisi, Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərini azad etməklə Güney Qafqazda yeni reallıq yaratmasıdır. Çünki Qarabağ məsələsi Azərbaycanın inkişafının qarşısını alan ən böyük problem və İranın təzyiq imkanlarından biri idi. Ancaq Azərbaycan bu buxovları qırıb ataraq yeni reallıqlar yaratdı.

Üçüncüsü, Azərbaycanın geostrateji əhəmiyyətinin artmasıdır. Azərbaycan Şərq-Qərb və Cənub-Şimal nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişmə nöqtəsidir. Pekini Londonla bağlayan Şərq-Qərb dəhlizinin orta xətti də Azərbaycan üzərindən keçir. O cümlədən Zəngəzur dəhlizi də buna daxildir. İran isə bunu qəbul etmək istəmir. İstəyir ki, Ermənistanla Azərbaycan arasında münaqişə, gərginlik davam etsin və Tehran bundan faydalansın. Çünki bu halda böyük maliyyə vəsaiti gətirəcək daşınmalar İran üzərindən həyata keçiriləcək. Bu da öz növbəsində Azərbaycanın ayaqlarına buxov vurulması deməkdir ki, İran bu prosesdə fəal iştirak edir.

- Sizcə, İran Araz çayı boyunca hərbi təlimlər keçirməklə hansı mesjları verir?

- Bəli, Araz boyu təlimlər keçirir, guya körpü yaradaraq çayı keçir, yüksəkliklər götürürlər və s. Sual edilir: İran son 30 ildə ərazilərimiz işğal ediləndə və 132 kilometrlik sərhəd bizim nəzarətimizdən kənarda olanda nədən bunu “qırmızı xətt” elan etmirdi? Sərt yox, nədən heç olmasa yumşaq diplomatik səslə Ermənistana etirazını bildirmirdi? Sözsüz ki, bildirməzdi, çünki özü bu işğalı dəstəkləyirdi və onun maraqlarına zəif Azərbaycan uyğun gəlirdi. İranın son ilyarımda keçmiş dövlət adamları və diplomatlarının dili ilə ölkəmizə təhdidlərini, buranın guya “Şimali İran” olmasına dair cəfəngiyyatlarını eşidirik.

Bu təlimlər kimisə qorxuda, çəkindirə bilməz. Guya bizə təzyiq etmək istəyirlər. Tehran anlamalıdır ki, bu təhdidlər keçməyəcək. Azərbaycan nə 30 il əvvəlki, nə də 5 il əvvəlki dövlətdir. Azərbaycan iki il əvvəl böyük hərbi qələbə qazanan, müasir və güclü ordusu olan bir dövlətdir. Eyni zamanda, Azərbaycan Şuşa Bəyannaməsinin timsalında Türkiyə ilə müttəfiqlik quran dövlətdir. Azərbaycan və Türkiyə bütün sahələrdə bir-birinin yanındadır. Azərbaycana İran tərəfindən hər hansı bir təhdid yaranarsa, qarşısında Türkiyəni görəcək. Həmçinin, Pakistanı da görəcək. Odur ki, bu təhdidlər işə yaramayacaq.

Xatırladım ki, bir il əvvəl ölkə prezidenti Xudafərin körpüsünün yanından verdiyi mesajda bildirdi ki, Azərbaycana qarşı heç bir şantaj qəbul olunmayacaq, ölkəmizə qarşı təxribatlara adekvat cavablar veriləcək. İran bölgədə sabitlik, Azərbaycanla normal əlaqələr istəyirsə, yaxşı düşünməlidir. Amma biz görürük ki, Tehran Ermənistan-İran-Hindistan platforması qurmağa çalışır, guya Hörmüz körfəzilə Qara dənizi əlaqələndirmək haqda danışır. Özünü doğrultmayacaq bu layihə haqda fikirləri 25 ildir eşidirik. Əvvəlla, Ermənistan ərazisindən keçən həmin yollar mürəkkəb relyefə və sərt iqlimə malik dağlıq ərazidən keçməlidir. O ərazidən yüksək keyfiyyətli nəqliyyat dəhlizi yaratmaq, böyük həcmdə yüklər daşımaq mümkün deyil. Digər tərəfdən bu kommunikasiya xəttini yaratmaq üçün İranın və Ermənistanın yetərli maliyyə vəsaitləri də yoxdur. Və nəhayət anlamaq lazımdır ki, Ermənistan Qara dənizə sahil dövlət deyil. Bu xətt sonda Gürcüstan üzərindən keçməlidir və həmin sərt dağlıq ərazilərdə yol infrastrukturu qurulmalıdır. Qısası, bu ideya utopiyadır.

İran və Ermənistan Avropaya çıxmaq istəyirsə, bunun ən münasib variantı Azərbaycan və Türkiyə ilə normal əlaqələr qurmaqdan keçir. Çünki bu halda Azərbaycan ərazisində olan müasir infrastruktur imkanlarından istifadə edərək Türkiyə üzərindən Qara dənizə çıxa bilərlər. Amma təəssüf ki, İran tamam başqa yol seçib, Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasına qarşı çıxır. Belə təəssürat yaranır ki, sanki Tehran münaqişədə olduğu ABŞ və Fransa ilə bərabər Rusiyanın tapşırıqlarını yerinə yetirir.

Qafan şəhərində konsulluğun açılmasına gəldikdə, bunu çox da ciddi və nəticəli bir hadisə saymazdım. Əlbəttə, İran orada özünün casus şəbəkəsini qurmağa və guya Ermənistana dəstək verməyə çalışacaq. Amma İran anlamalıdır ki, beynəlxalq öhdəliklər var, Ermənistan bu öhdəliklərdən qaça bilməz və Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır. Bunun qarşısını almağa nə İranın, nə də Ermənistanın digər havadarlarının imkanı yetməyəcək. Son baş verən hadisələrdə yeganə müsbət hal odur ki, İranın iç üzü tam şəkildə Azərbaycan cəmiyyətinə aydın oldu. Bu günə qədər İrana müəyyən qədər müsbət münasibəti olan insanlarımızda da ciddi suallar yaranıb və münasibət dəyişir. İran bunu da anlamalıdır ki, burada yaratdığı 3-5 casus şəbəkəsi vasitəsilə Azərbaycan dövlətinə təzyiq edə bilməz.

- Yeri gəlmişkən, bizim İrana təzyiq resursumuzla, İranın bizə təzyiq rıçaqları nə dərəcədə bir-birinə uyğundur?

- İranın Azərbaycan ərazisindəki casus şəbəkəsinin heyəti maksimum minlərlə ölçülə bilər, amma Azərbaycanın İrana təsiri milyonlarladır. Sözgəlişi deyim ki, Azərbaycan Prezidentinin ötən gün Türk Dövlətlər Təşkilatının Baş katibini qəbul edərkən səsləndirdiyi fikirləri vaxtında verilən bəyanat kimi qiymətləndirirəm. Bu, ürəyimizdən gələn fikirlər olmaqla paralel, İrana ciddi mesajdır. İrana xatırlatma edilir ki, Azərbaycanla bağlı aqresiv davranışlarına son qoyub normal qonşuluq münasibətlərinə qayıtsın. Əgər keçirdiyi son təlimlərlə İran düşünürsə ki, Azərbaycanı qorxuda biləcək, tamamilə səhv edir. İran keçən ilki təlimlər zamanı boz qurd işarəsi göstərən əsgərlərini xatırlayıb bilməlidir ki, belə addım atacağı zaman o əsgərlərin silahları özünə qarşı çevriləcək.

Eyni zamanda düşünürəm ki, artıq zamanı gəlib, İsraildə səfirıliyimizi açmalı və Təl-Əvivlə münasibətlərimizi daha da gücləndirməliyik. Həmçinin, Türkiyə və Pakistanla münasibətləri üst səviyyədə inkişaf etdirməliyik. Həm də cəmiyyət və dövlət olaraq bundan sonrakı təhdidlərə və İranın, Fransanın, ABŞ-ın, Hindistanın, Ukraynada başı qarışmış Rusiyanın dəstəklədiyi Ermənistanın təxribatlarına hazır olmalıyıq. Çünki yaxın gələcəkdə təxribatların olması gözləniləndir.

- Bundan əvvəl Azərbaycan Zəngilanda hava limanı tikərkən Tehran etiraz və iddia edirdi ki, İsrailin burada hansısa fəaliyyəti var. Amma bütün etirazlara baxmayaraq, hava limanı tikildi və açılış mərasimi də oldu. Bundan sonra İran-Azərbaycan münasibətlərindəki gərginliyin necə inkişaf edəcəyini proqnozlaşdırmaq olar?

- Mən düşünmürəm ki, münasibətlər daha gərgin fazaya keçid edə bilər. Biz İranın belə davranışlarına öyrənmişik. İran diplomtiyası və siyasəti yalanlar üzərində qurulub, deyilənlərlə əməllər arasında böyük fərqlər var və biz bunu hər gün müşahidə edirik. Bu gərginliyin də bir nöqtəyə qədər davam edəcəyini və sonra sakitliyin yaranacağını gözləyirəm. Azərbaycan bu günə qədər İranın kapriz və şıltaqlıqlarına səbrlə yanaşıb, Tehranla xoş münasibətlərin olmasının tərəfdarı kimi çıxış edib. Keçən ilki gərginlikdən sonra Azərbaycan və İran prezidentlərinin Aşqabadda görüşü oldu, bundan sonra münasibətlər normallaşdı. Hətta bu ilin martında İranla Zəngəzur dəhlizinə paralel ikinci dəhlizin açılmasına dair memorandum imzaladıq. Lakin bilməliyik ki, İran da imzasına hörmət etməyən dövlətlərdəndir. Bir müddətdən sonra münasibətlərdə səngimə olacaq, İrandan “qardaşlıq”, “dindaşlıq” bəyanatları eşidəcəyik. Amma biz cəmiyyət olaraq İranın “şirin və yağlı” dillərinə aldanmayacağıq. İranın mövqeyini işğal dövrü, 44 günlük savaş zamanı və sonrasında görmüşük.

- Bundan əvvəlki gərginlik zamanı İran xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahian Moskvaya səfər etdi. Lakin Azərbaycana qarşı Rusiyadan dəstək ala bilmədi. Bundan sonra Tehran tədricən “sakitləşməyə” başladı. Nədənsə indiki gərginliyə Moskvanın mövqeyi ifadə edilmir. Sizcə, bu dəfəki prosesə Rusiyanın münasibəti necədir?

- Bəli, ötən dəfəki gərginlik zamanı Moskvada Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Abdullahianla görüşərkən bildirdi ki, regionda 3+3 formatında əməkdaşlıq imkanı açılıb və sərhədlərdə təlim keçirməyə ehtiyac yoxdur.

İndiki vəziyyətə gəldikdə isə deyim ki, Rusiya normalda Cənubi Qafqazda başqa ölkələrin belə davranışlarına dözməz, onun qarşısını almağa çalışardı. Amma indi görürük ki, Ermənistan üzərindən müəyyən oyunlar gedir və Rusiyanın Ukrayna savaşında zəif düşməsindən istifadə edən qüvvələr - ABŞ, Fransa və İran bölgədə Ermənistanla fəal əlaqələr qurur, Hindistan Ermənistanı silahlandırmağa çalışır. Hazırda Rusiyanın İranla sərtliyə gedəcəyini düşünmürəm. Ola bilsin ki, Rusiya və İran arasında müəyyən anlaşma da ola bilər. Rusiyanın İran vasitəsilə Türkiyəni Güney Qafqaz və Yaxın Şərqdə sıxışdırma niyyətində ola bilmə ehtimalı da var. Digər tərəfdən, Rusiya güclənməkdə olan Azərbaycanla müttəfiqi Türkiyə arasında əməkdaşlığın dərinləşməsindən narahatdır və mümkündür ki, İran vasitəsilə buna mane olmaq istəyir. Həm də indi Rusiyanın İrandan müəyyən asılılığı var, xüsusilə Ukrayna savaşı fonunda istifadə etdiyi PUA-lar mövzusunda. Son dövrlər hətta İran raketlərinin Rusiyaya veriləcəyi haqda məlumatlar yayılır. Rusiya bu baxımdan Tehranla açıq müstəvidə qarşıdurmaya getməz. Əksinə, mümkündür ki, İran Azərbaycan-Ermənistan mövzusunda Rusiyanın razılığı ilə bu cür mənfi rol oynayır.

Eləcə də İranın Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı fəaliyyətində ABŞ da maraqlı ola bilər. Diqqət edirsinizsə, İran son zamanlar Ermənistana ayaq açan yüksək çinli ABŞ rəsmilərinin səfərlərinə etiraz etmir, hətta İrəvandan İran əleyhinə səslənən bəyanatlara da reaksiya vermir. Regionda kənar qüvvələrin iştirakını qəbul etməyəcəyini bəyan edən İranın Ermənistan ərazisində yerləşən ATƏT və Avropa İttifaqının missiyasına qarşı səsini çıxarmaması maraq doğurur. Azərbaycanda hansısa camış fermasında iz axtaran İran Ermənistanda NATO-ya bağlı olan Avropa Birliyi missiyasına təmkinlə yanaşır. Eyni zamanda, ABŞ və Fransa İranın Ermənistanda fəallaşmasına, Qafanda konsulluq açmasına və İrəvana hərbi dronlar satılması planları haqda fikirlərə reaksiya vermirlər. Deməli, proseslər həm də o qüvvələrin dəstəyi ilə baş verir. İran da onlardan güc alaraq Azərbaycan və Türkiyənin qarşısında dayanmaq istəyir.

İran Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə Azərbaycanın Naxçıvanla əlaqə qurmasını və oradan Türkiyəyə çıxış əldə etməsini, bu dəhliz vasitəsilə Türk Dünyasında münasibətlərin intensivləşməsinin əleyhinə olduğunu heç gizlətmir də. İran tərəfinin rəsmi siyasəti ondan ibarətdir ki, Ermənistandan Türk Dünyasına qarşı platsdarm kimi istifadə etsin. Ancaq İranın buna gücü çatmayacaq. İran bu davranışlarına qarşı adekvat münasibət görür və bundan sonra da görəcək.

Rasim Əliyev

“AzPoplitika.info”

Şərhlər

Anar Əhmədov 2022-10-25 15:38:45

Yaşasın Azərbaycan Türkiyə qardaşlığı və birliyi! Yaşasın Azərbaycan İsrail dostluğu və əməkdaşlığı!

Eli 2022-10-25 00:46:08

İran bı gün layiq olduğu gündedir.Fakt ondan ibaretdirdşr ki molla hökumeti İranı en azı 100 geri salıb,dünya durmadan inkişafa doğru gedir bunlar hele şaxsey vaxseyle meşğuldurlar-cehalet içindedir.İranda olsn ağıllı başkar vaxtında ölkenintwrk edibler qalan molla tör töküntüsüdür.Ancaq ölkede narkomanita,fahişelik,alkoqolizm naş alıb gefir.Bir de Şesn cehenneme biz Cenubi Azerbaycan lazımdır onu da alacayıq Allsh qoysa İnşaallah.

Moshu 2022-10-24 23:59:42

Hörmətli Azpolitika, saytlarda bu və ya digər məsələlərlə bağlı yazı yazan özünü politoloq kimi təqdim edir. Anlayıram ki, bu "politiloqlar" gündəmdə olmaq üçün özlərini politiloq kimi təqdim edirlər. Belə çıxır ki, yazılara şərh verən insanlar da politoloqlardır. Vikipediyada politoloqa belə tərif verilir: "Politoloq fundamental təhsilli və ən geniş dünyagörüşünə malik, təkcə öz ölkəsində deyil, siyasi proseslərin müxtəlif aspektlərini dərk edən mütəxəssisdir". Çox xahiş edərdim bu sözün daşıyıcıları kimlər olmasına aydınlıq gətirərdiniz.

Son yazılar


Новости

Обзор на EPOS GTW 270 Hybrid

Они доступны только в этой цветовой гамме из оружейного металла. Обновление 22 апреля, 10:03 утра по восточному времени: EPOS выпустила обновление прошивки для GTW 270, доступного через программное обеспечение Gaming Suite на ПК, которое обеспечивает одновременное Bluetooth и беспроводное подключение к его ключу USB —C. Вы можете переключаться между режимами, нажав кнопку на ключ. Компания говорит, что теперь он доступен. Гибридные наушники GTW 270 стоимостью 199 долларов от аудиокомпании EPOS, насколько мне известно, являются первыми по — настоящему беспроводными наушниками, созданными для игр, но сами наушники не являются самой большой точкой продаж. Приемник Bluetooth USB-C, который поставляется с наушниками, получает это различие. Он намного компактнее, чем стандартные USB-ключи размером с флэш-накопитель, входящие в комплект многих гарнитур. Он также более способен работать с кодеком aptX low latency (aptX LL), который обеспечивает хорошее звучание звука без заметной задержки. Используя приемник, гибрид GTW 270 может быть особенно хорош для быстро развивающихся игр, где звуковые сигналы имеют значение для успеха; но на самом деле, это приятно иметь для любого названия. Однако есть одна проблема: микрофоны не работают, когда вы слушаете звук через приемник USB-C. (Однако встроенные микрофоны наушников работают, когда они подключены к устройству через Bluetooth.) Гибрид EPOS GTW 270 Вот звезда шоу. Это больше зависит от технических ограничений aptX, чем от принятия решений EPOS. Чтобы определить приоритет полосы пропускания для качества звука и быстродействия, при прослушивании с помощью ключа USB-C активен только канал воспроизведения. Это потенциальный разрыв сделки для некоторых геймеров, которые, возможно, захотят перейти в голосовой чат с друзьями на своих консолях. Но к чести EPOS, задержка между ключом и наушниками действительно кажется несуществующей. Эти бутоны цвета оружейного металла имеют простой, сдержанный дизайн, чтобы они не слишком высовывались из вашего уха. Они не слишком тяжелые, и посадка удобная, благодаря сменным силиконовым ушным наконечникам, которые помогают получить хорошую герметичность в ухе. Что касается элементов управления, у них есть только одна многофункциональная кнопка, которая обрабатывает приостановку и возобновление музыки, смену треков, а также прием телефонных звонков. Другими словами, без ключа USB-C они не являются чем-то особенным. (EPOS действительно делает версию за 169 долларов без ключа.) Для общего использования — например, для телефонных звонков или музыки — вы можете получить больше, потратив меньше, если посмотрите некоторые из вариантов в руководстве по покупке доступных беспроводных наушников моего коллеги Криса Уэлча. НАШ ОБЗОР ГИБРИДА GTW 270 7 ИЗ 10 Плюсы Незаметная задержка при подключении к ключу USB-C Сменные силиконовые наконечники для комфорта и звукоизоляции Совместимость с несколькими устройствами Минусы Микрофоны не работают при подключении через USB-C Чехол для зарядки, подверженный царапинам Они легки в использовании по цене За пределами игр эти наушники можно использовать, как и любой другой беспроводной набор, для подключения к телефону, планшету или ноутбуку через Bluetooth. Они поддерживают Bluetooth 5.1 (с кодеком SBC или aptX, в зависимости от устройства, к которому вы подключаетесь) для музыки, видео, игр и телефонных звонков, и EPOS говорит, что вы можете сопрягать их с восемью устройствами. Сопряжение выполняется, удерживая нажатой кнопку на корпусе зарядки. Гибрид EPOS GTW 270 Единственная кнопка гибрида GTW 270 находится на левом наушнике. Говоря о зарядном чехле: он имеет цельнометаллическую конструкцию, которую, к сожалению, очень легко поцарапать. Он заряжается через USB-C; при полной зарядке EPOS говорит, что он может обеспечить до 15 часов дополнительного времени автономной работы наушников. В течение рассматриваемого периода гибридные наушники GTW 270 достигли пятичасовой отметки времени автономной работы, что соответствует заявлениям компании. И если вы тот, кто время от времени совершает потную пробежку или просто не хочет попасть под дождь, они водонепроницаемы по стандарту IPX5. Я провел последние несколько недель, используя наушники, чтобы играть в игры поочередно на моем PS5, моем коммутаторе и моем рабочем ноутбуке несколько раз в день. (Если вам интересно, в комплект поставки входит адаптер, который позволяет подключить ключ к устройству с портами USB Type-A.) Гибрид GTW 270 работает как любая беспроводная игровая гарнитура, но действительно беспроводной форм - фактор имеет некоторые очевидные преимущества. Мне нравится, что они позволяют мне свободно передвигаться по проводам, и их использование не изолирует меня (или не портит мои волосы), как громоздкие банки для ушей. Приемник предварительно соединен с бутонами, и они подключаются почти мгновенно. Гибрид EPOS GTW 270 Каждый наушник заряжается через контактные точки, а светодиоды показывают оставшееся время автономной работы. Мне также нравится удобство использования только правого наушника (правый управляет передачей Bluetooth, поэтому прослушивание только через левый наушник не работает), поэтому я могу держать ухо доступным для прослушивания отправленных пакетов. Это, конечно, не является чем-то новым для людей, которые уже используют действительно беспроводные наушники. Это просто кажется новым, чтобы испытать эту свободу с игровой гарнитурой. В течение отчетного периода я попробовал римейк "Души демона", "Бог войны" 2018 года, "Приключения в кольце" и "Призрак Цусимы", а также несколько других игр. Хотя у них нет самой широкой звуковой сцены или самого четкого частотного разделения, которое я слышал для прослушивания музыки, они сияют игровым звуком — в частности, эффектами объемного звучания и доставкой басов. Общее качество звука не является взрывоопасным, и есть предел тому, насколько захватывающими могут быть эффекты объемного звучания, учитывая небольшие драйверы наушников. Но звук не слишком скомпрометирован. Если вы не хардкорный геймер, которому нужно услышать каждую деталь в кристально чистой презентации, они, скорее всего, подойдут вам. Гибрид EPOS GTW 270 Они великолепно работают как с PS5, так и с коммутатором. Для расширения совместимости в комплект поставки входит адаптер USB-C-USB Type-A. Гибрид GTW 270 был бы очень близок к идеалу, если бы микрофоны работали при подключении с помощью ключа USB-C. Увы, это не так, поэтому использование ключа будет практически бесполезно для тех, кто часто играет в многопользовательские игры с друзьями. (Это немного другая история, если вы играете в много однопользовательских игр и не возражаете против отсутствия микрофона для игр.) Поскольку наушники не так уж полезны для игр без ключа, это означает, что вы идете на большой компромисс, и это тот, который ни одна из лучших игровых гарнитур, которые я тестировал (большинство из которых дешевле, чем это), не просит вас сделать. Это твой выбор. Часы OnePlus - это первые умные часы от OnePlus. Он стоит всего 159 долларов и длится до двух недель между зарядками, но он также делает намного меньше, чем конкурирующие умные часы от Samsung, Fossil, Apple и других. https://www.theverge.com/22241197/epos-gtw-270-hybrid-truly-wireless-earbuds-usb-c-gaming-bluetooth

Лучший Chromebook 2021 Lenovo Chromebook Duet

Лучший Chromebook 2021 Lenovo Chromebook Duet Lenovo Chromebook Duet-это впечатляющее конвертируемое устройство за 279 долларов. Часть руководства Verge по Chrome OS и Chromebook Дуэт Chromebook от Lenovo далек от безупречности. Но когда вы оцениваете устройство, которое начинается с 279 долларов, вопрос не в том, “Является ли это идеальным устройством”, а в том, “Лучше ли это, чем другие вещи, которые вы можете получить за эту цену” Chromebook в этом ценовом диапазоне, как правило, неуклюж и дешев, как Chromebook 14 от HP или Chromebook x360 12b. Если вам нужна альтернатива Windows, вы смотрите на самый нижний конец линий Acer Aspire или Acer Swift или другие чрезвычайно простые варианты, такие как Motile 14. И, конечно, есть iPad начального уровня и другие базовые планшеты Android, но они не поставляются с клавиатурой. Lenovo, безусловно, срезала некоторые углы, чтобы сократить дуэт Chromebook до этой ценовой точки. И поскольку я работаю профессиональным ворчуном, я буду ворчать. Но в конце дня они чувствуют себя как срезанные углы — не как серьезные ошибки, которые значительно затрудняют работу устройства. И после нескольких дней использования дуэта в качестве основного драйвера я чувствую себя комфортно, говоря, что он гораздо больше похож на Surface Go с некоторыми уступками, чем на ультрабюджетный ПК. НАШ ОБЗОР Duet Chromebook ОТ LENOVO 8,5 ИЗ 10 Плюсы Ультра портативный 11-часовое время автономной работы В комплекте клавиатура и подставка для ног Вы не можете превзойти цену Минусы Тесная клавиатура и тачпад Только один порт (и это не разъем для наушников) Не хватает лошадиных сил для серьезной многозадачности По сравнению с последними iPad или более дорогими хромбуками, такими как Pixelbook Go, Chromebook Duet имеет значительные недостатки. Но эти устройства являются шагом вверх в цене (особенно если вы включаете крышки клавиатуры). Если вы ищете кабриолет в диапазоне ниже 300 долларов, у которого есть нога в обеих дверях, дуэт-лучшее, что вы найдете. Базовая модель Chromebook Duet имеет 4 ГБ оперативной памяти и 64 ГБ памяти. В стоимость входит клавиатура и подставка, чего не скажешь о Surface Go или любой другой модели iPad. Я протестировал версию за 299 долларов, которая имеет тот же процессор и оперативную память, но 128 ГБ памяти. Двадцать долларов — это не огромная разница, поэтому я рекомендую вам пойти на дополнительное хранилище, если вы можете себе это позволить-64G быстро заполнится, если вы планируете загружать много приложений, видео или других носителей. Дуэт Lenovo Chromebook Лучшие ноутбуки 2020 Lenovo Chromebook Duet Легко изменить угол наклона экрана. Помимо его головокружительной цены, главное, что нужно знать об этом Chromebook,-это то, что он маленький. При 10,1 дюйма это типичный размер для планшета, но если вы пытаетесь использовать его так, как вы использовали бы рабочий ноутбук (например, с десятками вкладок и окон рядом), все становится тесным. Я смог написать весь этот обзор на дуэте, но возвращение к 13-дюймовому 32-дюймовому экрану на моем персональном компьютере казалось совершенно новым миром. Дисплей действительно имеет соотношение сторон 1610, что я ценю, и если вы привыкли использовать 169 панелей, вы заметите дополнительное вертикальное пространство. Я все еще чувствую себя немного менее стесненным на 13-дюймовом экране 169, но это близко. Как следствие, съемная клавиатура также крошечная. Большинство клавиш не страшны для нажатия; на самом деле они немного больше, чем клавиши Surface Go, с шагом около 1,3 мм. К тесной настройке потребовалось некоторое время, чтобы привыкнуть, но после дня или около того использования устройства я смог достичь своей обычной скорости набора текста (около 130 слов в минуту). Однако Lenovo пришлось пойти на компромисс с клавишами на окраине колоды (tab, backspace, enter, двоеточие, апостроф, тире и т. Д.). Они крошечные (чуть более половины размера буквенных клавиш), и их нажатие было рутиной. Даже после использования устройства в течение нескольких дней я все еще правильно нажимал backspace примерно в 75 процентах случаев — я не могу сказать вам, сколько раз я вместо этого хлопал знаком равенства. Точно так же я очень часто нажимал enter, когда хотел нажать соседнюю клавишу апострофа. Нажатие на тире, которое находится слева от клавиши "равно", было похоже на сценарий "иголка в стоге сена", и я инстинктивно избегал использования тире в своем письме. Я предполагаю, что вы привыкнете ко всему этому, если купите Дуэт, но ожидайте крутой кривой обучения. ТЕХНИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ LENOVO CHROMEBOOK DUET (В СООТВЕТСТВИИ С ОБЗОРОМ) MediaTek Helio P60T 4 ГБ ОПЕРАТИВНОЙ ПАМЯТИ 128 ГБ памяти 10,1-дюймовый дисплей (1920 x 1200) батарея емкостью 7000 мАч (27 Вт * ч) Адаптер 10 Вт Два динамика Два цифровых микрофона Один порт USB-C Вы не будете шокированы, узнав, что тачпад также небольшой-3,4 х 1,9 дюйма. Он прекрасно себя чувствует и грамотно прокручивается (хотя у меня маленькие руки). У меня были некоторые проблемы с щелчком и перетаскиванием (я часто прибегал к этому на сенсорном экране), и щелчки двумя пальцами иногда регистрировались как обычные щелчки. Кроме того, когда клавиатура неровно лежала у меня на коленях, она иногда поворачивалась в положение, когда кликер перестал работать (болезнь, с которой вы будете знакомы, если раньше использовали дешевые чехлы для клавиатуры). Если вы предпочитаете использовать экран, дуэт также совместим со стилусами USI. Если вы надеялись подключить кучу периферийных устройств вместо прилагаемой клавиатуры, убедитесь, что у вас есть разветвители и ключи на буксире. Дуэт имеет всего один порт USB-C, который будет занят всякий раз, когда устройство заряжается. Было бы неплохо иметь хотя бы аудиоразъем, хотя Lenovo включает в себя ключ для наушников. (Пока мы составляем списки пожеланий, будет приветствоваться еще один порт USB-C, чтобы мы могли подключить мышь во время зарядки). Дуэт Lenovo Chromebook Дуэт включает в себя подставку и клавиатуру. Дуэт Lenovo Chromebook. Снаружи на экране был сильный яркий свет. Однако при такой цене я не рассматриваю тесную периферию как ошибку со стороны Lenovo; это компромисс, который вы делаете. В обмен вы получаете довольно компактное и портативное устройство. Один только планшет весит 0,99 фунта (449g), а с клавиатурой и подставкой для ног он составляет всего 2,03 фунта (921g). И, несмотря на углы, которые были срезаны с помощью клавиатуры и тачпада, ни одна часть дуэта не выглядит и не кажется дешевой. Сам планшет изготовлен из алюминиевого сплава, который прочен и приятно держать. Обложка сделана из шикарной серой ткани — в закрытом состоянии она выглядит как классный блокнот. И клавиатура, и подставка надежно оставались на месте, пока я пользовался устройством. Дуэту действительно не хватает двухкомпонентного магнитного механизма, который Surface Go использует для удержания обеих крышек на месте, что означает, что клавиатура имеет тенденцию скользить, когда ноутбук закрыт. Опять же, углы. Еще одна область, где дуэт пробивает выше своей весовой категории срок службы батареи. Lenovo утверждает, что 10 часов; Я приблизился к 11 с половиной, запустив устройство через свою типичную рабочую нагрузку вкладок Chrome и приложений, включая Gmail, Twitter, Slack, Asana, Facebook, Документы и листы, а также случайный вызов масштабирования и потоковую передачу Spotify, с экраном средней яркости. В тот день, когда я использовал только Chrome, я получил чуть больше 12. (Lenovo, однако, экономила на зарядном устройстве; включенный в комплект 10 Вт USB-C кирпич только увеличил мощность устройства на 24 процента за час.) Есть четкое (по крайней мере, частичное) объяснение этому результату-процессор низкого класса. Lenovo использует восьмиядерный процессор MediaTek Helio P60T с частотой 2,0 ГГц. По мощности он ближе к бюджетному процессору смартфона Snapdragon, чем чипы Intel, которые вы найдете в хороших хромбуках. Учитывая это, выступление Дуэта было на удивление достойным. Если вы просматриваете несколько вкладок, транслируете Netflix или запускаете одно или два приложения, у вас не должно возникнуть проблем. Я даже смог запустить ежедневную дозу от восьми до 12 вкладок Chrome и от шести до восьми приложений для Android без особых проблем. Docs и Spotify разбились один или два раза, но это не было серьезной проблемой. Было почти невозможно сделать что-либо еще во время вызова масштабирования (хотя это может быть скрытым благословением для моих коллег). Я также запустил дуэт в течение дня использования только Chrome, и все начало замедляться примерно на 15 вкладках. Но опять же, тяжелая многозадачность-это не то, для чего предназначено это устройство (и 4 ГБ оперативной памяти, вероятно, является таким же ограничивающим фактором, как и процессор). СОГЛАСИТЕСЬ ПРОДОЛЖИТЬ ДУЭТ LENOVO CHROMEBOOK Теперь каждое интеллектуальное устройство требует, чтобы вы согласились с рядом условий и положений, прежде чем сможете его использовать, — контрактов, которые на самом деле никто не читает. Мы не можем прочитать и проанализировать каждое из этих соглашений. Но мы начали подсчитывать, сколько раз вам нужно нажать “согласиться” на использование устройств, когда мы их просматриваем, поскольку это соглашения, которые большинство людей не читают и определенно не могут вести переговоры. Чтобы использовать Lenovo Chromebook Duet, вы должны согласиться Подключение к Wi-Fi Условия предоставления услуг Chrome OS Синхронизация Chrome (перенос истории, закладок, паролей и других настроек из вашей учетной записи Google) Персонализированные сервисы Google Условия предоставления услуг Google Play Следующие соглашения являются необязательными Отправляйте диагностические данные и данные об использовании в Google Учетная запись Google Резервное копирование на Google Диск Разрешить приложениям и службам с разрешением на местоположение использовать местоположение вашего устройства Google Assistant voice match Пусть помощник покажет вам информацию, связанную с тем, что находится на вашем экране Подключение к телефону Android Итоговый подсчет пять обязательных соглашений и семь факультативных Говоря о зуме, дуэт имеет две камеры, включая 2-мегапиксельную переднюю стрелку и 8-мегапиксельную заднюю стрелку. Оба были на самом деле лучше, чем веб-камеры, которые я обычно вижу на ноутбуках. Мое лицо во время видеозвонков было четким и не особенно размытым, а камера заднего вида не делает невероятных фотографий, но прекрасно подойдет, если вам нужно сделать снимок ваших заметок или слайда PowerPoint. Двойные динамики (расположенные в верхней панели) обеспечивали удивительно хорошо сбалансированный звук, который был четким при более высокой громкости. Они не становятся такими громкими, как многие полноразмерные ноутбуки-это понятно, учитывая их размер, но это еще одна причина, по которой на этой штуке действительно должен быть разъем для наушников. Игра также была хорошим опытом. Перелистывание Легенд и Легенд о монстрах иногда заикалось, но в целом было довольно гладким. Они также выглядели четко на экране 1920 x 1200. Дуэт даже хорошо поработал с фотоработами в Lightroom. Редактирование, как отдельных фотографий, так и пакетов, не было мгновенным, но и не было мучительно медленным; этот опыт был примерно на одном уровне со среднечастотными хромбуками на базе Intel, которые я тестировал в прошлом. (Панель немного тусклая для тех, кто занимается серьезной творческой работой; яркий свет был достаточно сильным, чтобы экран было трудно увидеть на открытом воздухе). Дуэт Lenovo Chromebook. Буквенные клавиши в порядке, но внешние-это борьба. Переходя к программному обеспечению, все, что нравится людям Chrome OS в Chrome OS, здесь. Дуэт загружается быстро, интерфейс прост, вы получаете автоматическое обновление фона каждые шесть недель, у вас есть доступ к вашим любимым приложениям для Android (включая Microsoft Office) через Google Play Store, а Google Assistant может отвечать на ваши запросы и составлять вам компанию. ОС хорошо интегрирована с остальной экосистемой Google, и есть множество симпатичных способов использовать ее с вашим телефоном Android. Дуэт поддерживает мгновенную привязку, что означает, что вы можете автоматически подключать его к соединению для передачи данных вашего телефона без необходимости возиться с горячими точками. Вы также используете Android для удаленного входа и выхода из Chromebook, если он находится поблизости. И вы можете использовать Click-to-Call для отправки контактных номеров из дуэта на свой телефон. Обычные предостережения Chrome OS также применимы; Приложения для Android являются хитом или промахом, причем некоторые из них хорошо оптимизированы для Chromebook, некоторые из них в порядке, но хуже, чем их браузерные эквиваленты, а некоторые (привет, Facebook Messenger) являются абсолютными катастрофами. По - прежнему гораздо сложнее загружать приложения, чем на Android. Как только вы поймете, какие приложения вы можете безопасно использовать и что вы должны хранить в Chrome, вы сможете отлично ориентироваться в операционной системе. Но если вы новичок в Chromebook, есть кривая обучения. ПРИМЕНЯЮТСЯ ОБЫЧНЫЕ ПРЕДОСТЕРЕЖЕНИЯ CHROME OS Самое интересное здесь то, что Google также внесла несколько изменений в Chrome OS, чтобы оптимизировать его для конвертируемого форм-фактора. Google говорит, что Duet-это первое устройство, которое когда-либо запускалось с версией Chrome, которая на самом деле оптимизирована для использования на планшетах. (RIP Pixel Slate). Существует три режима типа” Режим " (когда клавиатура подключена), режим просмотра (когда подставка открыта, а клавиатура отсоединена) и режим просмотра (когда это просто планшет). (Режим просмотра и режим просмотра, по сути, одинаковы, насколько я могу судить). Функция заголовка в режиме просмотра-это новая система навигации по жестам. Длинный свайп вверх отправляет вас на начальный экран, короткий свайп вверх вызывает полку приложений, проводя вверх и удерживая показывает все открытые окна приложений. Проведите пальцем вверх, удерживайте и перетащите окно в одну сторону, чтобы разделить дисплей; проведите пальцем вправо, чтобы вернуться к предыдущему экрану. Я бы не сказал, что эти жесты были обязательно плавными — по крайней мере, по сравнению с тем, что вы увидите на iPad. Но это начало системы, которая, как я вижу, в будущем станет довольно отшлифованной, и они действительно немного упростили просмотр в режиме планшета. Ничто в дуэте Chromebook не идеально; Я мог бы весь день придираться к различным неоптимальным качествам клавиатуры, тачпада, производительности или экрана. Но Дуэт не пытается быть идеальным. Он не предназначен для опытных пользователей и не предназначен для тяжелой многозадачности. Имея это в виду, это самое близкое к совершенству, что я когда-либо видел с ноутбука-планшета за 300 долларов. Если вы ищете забавное устройство для детей, которое также может справляться с работой на дому, или портативный 2-в-1 для просмотра Netflix и отправки электронной почты на ходу, дуэт должен отлично работать. Это солидный хромбук среднего уровня 2-в-1, который не может быть таким дешевым, как сейчас. https://www.theverge.com/21262694/lenovo-chromebook-duet-review-tablet-chromebook-chrome-os-price