HƏDƏFDƏKİ MİLLİ İDEYA QƏRBİ AZƏRBAYCANDIR!
Xalid NİYAZOV,
Əməkdar jurnalist, Siyasi elmlər doktoru
İlham Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsində Qərbi Azərbaycana qayıdış siyasəti milli ideya kimi
Bu dünyada hər kəsin bir həyat hekayəsi vardır. Mətn etibarı ilə meşin üzlüklü bir, iki, yaxud daha çox dəftərçəyə sığsa da, əslində, təhtəlşüurda bitməyən, hər gün təzələnən, yeni süjet xətlərilə, epizodlarla zənginləşib dolğunlaşan bir tarixçədir bu.
...Nankor ermənilərin azğınlıqları barədə ilk dəfə babamdan eşitmişəm. Babam Mürsəl kişi cəmi Zəngəzur mahalının vurub-tutan igidlərindən sayılan Səməd yüzbaşının oğlu idi. Müharibəni Berlində başa vurmuşdu. Abid və müdrik olmaqla yanaşı, həm də canlı ensiklopediya idi. Dünyanın çox gərdişlərindən baş çıxarmayan, bağ yolmağı, çayda çimməyi tarix dinləməkdən əfzəl sayan balaca bir məktəbliyə el-obamızın tarixi, ermənilərin nəslimizin başına gətirdiyi faciələrin təfsilatı barədə səbr və təmkinlə, təkrar-təkrar söhbət açmağının səbəblərini sonralar anladım. Və sonralar hər yay kəndə gedəndə xeyir-şər məclislərində köhnə kişilərin xatirələrini dinlədikcə, Bakıda xan kefində gəzən ermənilərin babalarının əzazilliyinə, qəddarlığına heyrətlənərdim. Və şəhərə qayıdan kimi içimdə yığılıb qalmış o qəzəb və nifrət alovunu ovundurmaq üşün mütləq bir bəhanə tapıb məhəllədəki erməni dığalarından bir-ikisinin “dərs”ini verərdim.
Bu, mənim dərsim idi. Məktəbyaşlı bir azərbaycanlının babasının xatirələrində dil açmış tarixi gerçəkdən əxz etdiyi dərs. Ancaq əfsuslar olsun ki, əsil tarix dərslikləri uzun illər bir millətin əzabkeş və faciəli taleyinə bais olmuş həmin həqiqətləri beynəlmiləl dostluq siyasəti ilə qaralamağa çalışmışdı. Soyqırımdan, deportasiyadan danışanlar "partbüro"nun soyqırımına məruz qalırdılar. Deportasiya bolşevik milli siyasətinin mücərrəd ideoloji kanonları ilə izah edilirdi. Xalqların milli birliyini təmin edən, dövlətləri tərəqqiyə, davamlı inkişafa aparan və beynəlxalq arenada söz sahibinə çevirən milli ideyaların praktikada reallaşdırılması bir qayda olaraq tarixin hansısa taleyüklü mərhələsində liderlik missiyasını üzərinə götürmüş şəxsiyyətlərin əzmkar fəaliyyəti ilə bağlı olur. Belə xarizmatik liderlər mütərəqqi ideyalarının həyatiliyi, taktiki-strateji hədəfləri dəqiq müəyyənləşdirə bilmə məharətləri sayəsində cəmiyyətdə dərin inam, etimad qazanır, dövlətin uzunmüddətli inkişaf strategiyasını müəyyən edirlər.
İrs-varis əmanəti
Ümummilli liderlik zirvəsinə yüksəlmiş belə şəxsiyyətlər üçün ən xarakterik cəhət isə dövlətə rəhbərliyi həyata keçirərkən hər bir mərhələ üçün qarşıda duran məqsəd və vəzifələri, strateji kontekstdə milli ideyaları zərgər dəqiqliyi ilə müəyyənləşdirmələri, ölkənin mövcud resurslarını həmin ideyaların reallaşdırılması naminə səfərbər etmələridir. Cəmiyyətin həlledici kəsiminin uzun illər ərzində yetkinləşmiş arzu və istəklərini, qarşıya qoyduğu məqsədlərini dərin zəkası, dövlətçilik təfəkkürü sayəsində milli ideya səviyyəsinə yüksəldən belə liderlər rəhbərlik etdikləri dövlətlərin gələcək uğurlarına möhkəm körpü salırlar.
Bu il anadan olmasının 100-cü ildönümü respublikamızda və digər ölkələrdə ehtiramla qeyd edilən ümummilli lider Heydər Əliyev təkcə milli xilaskar və Azərbaycan dövlətinin qurucusu kimi deyil, eyni zamanda, ötən əsrin 90-cı illərində milli hədəfləri düzgün nüəyyənləşdirən böyük strateq kimi anılır. Ümumi şəkildə ifadə etsək, həmin dövrdə milli müstəqilliyimizə qarşı yönəlmiş xarici və daxili təhdidlərin zərərsizləşdirilməsi, ictimai-siyasi sabitliyin təmini, vətəndaş qarşıdurmasının qarşısının alınması, ictimai-iqtisadi formasiya tranzitinin zərurətə çevirdiyi sosial-iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi, inteqrasiya və modernləşmə istiqamətində atılan addımlar məhz Ulu öndər Heydər Əliyevin əzmkar fəaliyyəti ilə sıx şəkildə bağlıdır.
Gənc və müstəqil dövlətin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmini istiqamətində qətiyyətli siyasət yürüdən böyük strateq Ermənistanın işğalçılıq siyasəti və misli görünməmiş müharibə cinayətlərinin dünyada ifşası, gerçək həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində kompleks tədbirlər həyata keçirib. Ulu öndərin 1997-ci il 18 dekabrl tarixli “1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi surətdə deportasiyası haqqında” fərmanı əsasında 250 minə yaxın azərbaycanlının yaşadıqları Ermənistan ərazisindəki tarixi yurdlarından zorla deportasiya edilməsi faktı ilk dəfə dolğun siyasi-hüquqi qiymətini alıb, beynəlxalq humanitar hüququn kobud şəkildə pozuntusu olan bu müharibə cinayətinin araşdırılması üçün dövlət komissiyası yaradılıb.
Fərmanda qeyd olunurdu ki, soydaşlarımızın Qərbi Azərbaycandan deportasiyası ötən əsrdə kütləvi xarakter daşıyaraq özünün pik nöqtəsinə çatıb, azərbaycanlılar milli-etnik zəmində 1905-1906-cı, 1918-1920-ci, 1930-cu, 1948-1953-cü, 1988-1989-cü illərdə doğma torpaqlarından qovulublar. Ermənistanda yaşayan azərbaycanlı əhalinin hüquqları kobudcasına pozulub, ana dilində təhsil almalarına əngəllər törədilib, yaşadıqları kənd və qəsəbələrin adlarının dəyişdirilməsi, onlara məxsus tarixi-mədəni abidələrin dağıdılması Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzə hazırlıq planının tərkib hissəsi olub.
Ümummilli lider Heydər Əliyev 1998-ci il yanvarın 14-də Konstitusiya Komissiyasının iclasındakı yekun nitqində keçmiş ittifaq dövründə Azərbaycanın tarixi torpaqlarının bir hissəsinin Ermənistana verilməsini, soydaşlarımızın buradan zorla köçürülmələrini tarixi ədalətsizlik kimi dəyərləndirərək deyirdi: “Ermənistanın Azərbaycana qarşı bu siyasəti XX əsrdə həmişə davam edibdir. Mən bu torpaqlarla əlaqədar məsələni dedim. 50 il bundan əvvəl, 1948-1953-cü illərdə azərbaycanlılar Ermənistandan deportasiya olunublar. O, Azərbaycan torpaqları idi də. Həmin torpaqlardan, hansılar ki, o vaxtlar - 1918, 1919, 1920-ci illərdə mübahisə nəticəsində Ermənistanın əlinə keçdi, ondan sonra – 40-50 il yaşayandan sonra – 1948-ci ildə hesab elədilər ki, azərbaycanlıları oradan tamamilə çıxarmaq lazımdır, sonra heç kim deməsin ki, bunlar Azərbaycan torpağı olubdur”.
1988-ci ildə erməni separatçılarının, onların partiya sovet rəhbərliyindəki himayədarlarının və beynəlxalq erməni hərəkatının dəstəyi ilə azərbaycanlıların müasir Ermənistan ərazisindəki tarixi torpaqlarından deportasiyasının növbəti dalğası baş verdi. Ümumilikdə, 1993-2003-cü illərdə Ulu öndər Heydər Əliyevin milli maraqları önə çəkən xarici siyasəti, gələcəyə hesablanmış yeni neft strategiyası, milli tərəqqini təmin edən iqtisadi siyasəti, modern ordu quruculuğu konsepsiyası mahiyyətcə bir ali məqsədə – Azərbaycanın Ermənistan üzərində hərtərəfli üstünlüyünün təmini məqsədinə xidmət edirdi. Həmin illərdə, nəhayət, müdafiədən hücum mövqeyinə keçməyə nail olan rəsmi Bakı ATƏT-in 1994-cü ildə Budapeşt, 1996-cı ildə Lissabon şəhərlərində keçirilmiş sammitlərində mühüm nailiyyətlərə imza atıb, Ermənistana diplomatik, siyasi və hüquqi müstəvilərdə sarsıdıcı zərbələr vurub.
Hər şey ondan başladı ki...
Azərbaycan bu gün tolerantlığı, etnik və dini polifoniyanı özünün bəşəri dəyərlər sistemi kimi təqdim edə bilməsi ilə güclü və fərqlidir. Müxtəlif millətlər, dillər və dinlər bu ölkənin özgün koloritinə çevrilmiş, əqidə və milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər bir şəxs Azərbaycan vətəndaşı kimi vətəninin milli-dövlət maraqlarının təbliğatçısı və əsgəri olmuşdur.
Amma nə zillətdirsə, tarix boyu əl-ayağımızı dalayanlar, böyür-başımızda yalmananlar, girəvə tapan kimi gizlətdikləri namərd xəncərini köksümüzə saplamaq istəyənlər sarıdan da Tanrı bizi “binəsib etməyib”. Və bugünün gerçəkliyindən üzü aşağı – tarixi taleyimizin keçdiyi o qarğaşalı yollara nəzər salarkən, indimizə, əlimizdəkilərə və itirmədiklərimizə baxıb şükür eləyirik. Bu qədər nəfsin, iddianın, məkrin, riyanın dövrəsində salamat baş saxlamağın və üçüncü minilliyin əvvəlində böyük bir coğrafiyanın – Cənubi Qafqazın aparıcı, öncül ölkəsinə çevrilməyin özü xırda iş deyil, axı.
Çar Rusiyası və kommunist rejiminin bütün mənbələri ötən iki əsri əhatə edən zaman dilimində Ermənistanın etnik mənzərəsinin necə dəyişdiyinin xronologiyasını göstərir: 1850-ci il – 76% azərbaycanlı, 24% erməni; 1910-cu il – 64% azərbaycanlı, 33% erməni; 1948-ci il – 52% azərbaycanlı, 48% erməni; 1990-cı il – 98% erməni, 2% digər millətlər.
Özünü dünyanın məzlum xalqı kimi qələmə verib gündə bir ölkənin “yaxasına hönkürən”, etnik və coğrafi təcavüzü milli ideologiya, dövlət siyasəti səviyyəsinə qaldıran rəsmi İrəvanın “beynəlmiləlçi obrazının” bariz təcəssümü deyilmi bu rəqəmlər?!
Rusiya və İran arasındakı hər iki müharibənin (1804-1813, 1826-1828-ci illər) nəticəsi olaraq ortaya çıxan Gülüstan və Türkmənçay müqavilələri (12.10.1813 və 10.02. 1828) Azərbaycanı bir coğrafiya olaraq parçalamaqla qalmayıb xalqımızın tarixi taleyinin də faciə və istibdad proloqunu yazdı.
1918-ci ildə İrəvan Ermənistana peşkəş edildi.
1920-ci il avqustun 10-da Rusiya K(b)P-nin Qafqaz Bürosu Azərbaycanın bolşevik rəhbərliyinin razılığı olmadan Naxçıvanın Şərur-Dərələyəz bölgəsini Ermənistana vermək bərədə qərar çıxardı, Qarabağ və Zəngəzur isə Azərbaycanla Ermənistan arasında “mübahisəli ərazilər” elan olundu.
Azərbaycan K/b/P MK Siyasi və Təşkilat bürolarının 1921-ci il 12 yanvar tarixli iclasında çıxarılmış “Zəngəzurun müsəlman hissəsinin inzibati cəhətdən təşkili“ haqqında qərara əsasən isə Zəngəzur qəzasının 6.742 kvadrat verstlik ərazisindən 3.637 kv.verstlik hissəsi Ermənistana verildi (həmin ərazidə Qafan, Gorus, Qarakilsə (Sisian) və Mehri rayonları yaradıldı).
1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistandan kütləvi şəkildə deportasiyasını körükləyən ermənilər, həyata keçirən isə müharibəni Azərbaycan nefti sayəsində udan Stalin və dəstəsi oldu.
Fürsəti zəfərə çevirən Lider
2003-cü ildən bəri Ulu öndər Heydər Əliyevin milli maraqları önə çəkən xarici və daxili siyasətini yeni dövrün tələblərinə adekvat şəkildə davam etdirən Prezident İlham Əliyevin ilk gündən reallaşdırdığı islahatlar kursu mahiyyətcə ərazilərimizin işğaldan azad edilməsi və suverenliymizin bərpası məsəslələrini milli ideya səviyyəli məqsədə çevirib. Ölkənin mövcud resurslarını bu strateji məqsədin reallaşdırılması istiqamətində səfərbər edən dövlət başçısı hələ 2003-cü il oktyabrın 31-də keçirilmiş andiçmə mərasimində Azərbaycanın işğal faktı ilə barışmayacağını qətiyyətlə bəyan etmişdi: “Hamı bilməlidir ki, sülh tərəfdarı olmağımıza baxmayaraq, müharibənin yenidən başlanmamasını və bu məsələnin sülh yolu ilə həllini istəməyimizə baxmayaraq, bizim səbrimiz də tükənməz deyildir. Azərbaycan öz doğma torpaqlarını, nəyin bahasına olursa-olsun, azad edəcəkdir”.
Həmin ilin prezident seçkiləri ərəfəsində xalq qarşısında verdiyi bütün vədləri mərhələli şəkildə reallaşdıran Prezident İlham Əliyev üzləşdiyimiz işğal faktının aradan qaldırılması üçün, ilk növbədə, ölkənin iqtisadi cəhətdən güclənməsini, müstəqil xarici siyasət yürütməsini, qüdrətli və müasir orduya malik olmasını perspektivdə duran vacib hədəflər kimi müəyyənləşdirmişdi. Həmin hədəflərin uğurla reallaşdırılması, paralel olaraq informasiya müharibəsində siyasi-psixoloji üstünlüyün təmini rəsmi Bakıya milli ideya səviyyəli bu strateji məqsədini reallaşdırmaq imkanı yaratdı.
ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olan dövlətlərin uğursuz vasitəçilik missiyasına rəğmən, rəsmi Bakı danışıqlar prosesini səbrlə, təmkinlə davam etdirərək ərazilərini sülh yolu ilə azad etməkdə maraqlı olduğunu, eyni zamanda, Ermənistanın işğalçılıq siyasətindən əl çəkmədiyini, beynəlxalq hüququn ümumtanınmış norma və prinsiplərinə məhəl qoymadığını sübuta yetirmək, güc tətbiqinin nə zamansa qaçılmaz olacağını əsaslandırmaq imkanı qazandı. Rəsmi İrəvanın 30 ilə yaxın müddətdə danışıqlar prosesində beynəlxalq ictimaiyyəti aldatmaq yolu tutaraq işğal etdiyi torpaqlarımızı əlində saxlamaq, “status-kvo”nu qoruyub saxlamaq cəhdləri 2020-ci ildə tam fiasko ilə nəticələndi.
Uzun illər ərzində yürütdüyü çevik hücum diplomatiyası, münaqişənin həllində yalnız beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanması, İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə isə BMT-nin 51-ci maddəsinə istinad etməsi 44 günlük müharibə zamanı bir çox ölkə və beynəlxalq təşkilatın ölkəmizə dəstəyini, yaxud loyal münasibətini təmin etdi. Rəsmi Bakı müharibənin başlanmasına qədər danışıqlar prosesinin məhz rəsmi İrəvanın qeyri-konstruktiv davranışları, işğalçılıq siyasəti üzündən nəticə vermədiyini, prosesin dalana dirəndiyini, Ermənistan silahlı qüvvələrinin davamlı hərbi təxribatlarının əks-həmlə əməliyyatlarını qaçılmaz etdiyini beynəlxalq səviyyədə əsaslandırmağa nail oldu.
2018-ci ilin may ayında inqilab yolu ilə hakimiyyətə yiyələnmiş baş nazir Nikol Paşinyanın rəsmi Bakıya bir sıra qəbulolunmaz, absurd təkliflər irəli sürməsi, danışıqlar prosesinin uzun illər ərzində formalaşmış formatını dəyişməyə, “status-kvo”nu süni şəkildə qoyurub saxlamağa, Qarabağdakı qeyri-qanuni rejimi “tərəf” kimi qəbul etdirməyə çalışması, hüquqi və siyasi əsası olmayan “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” kimi qeyri-ciddi bəyanatı, nəhayət, Ermənistan ordusunun 2020-ci ilin iyul-sentyabr aylarındakı hərbi təxribatları İkinci Qarabağ müharibəsinin başlanmasını qaçılmaz prosesə çevirdi.
Azərbaycan son zərurət tədbiri kimi təxribatların qarşısını almaq, işğala son qoymaq, ərazi bötövlüyünün bərpasına nail olmaq məqsədilə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlayaraq cəmi 44 gün ərzində düşməni diz çökdürdü. Şuşa şəhərinin azad edilməsindən sonra Ermənistan hərbi-siyasi məğlubiyyəti ilə barışaraq 10 noyabr 2020-ci il tarixdə məlum Üçtərəfli Bəyanatı imzalamağa məcbur oldu. Beləliklə, dövlətimizin başçısı, müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Ermənistanın destruktiv mövqeyi üzündən həlli müşkülə çevrilmiş münaqişənin qısa müddətdə hərbi-siyasi həllinə nail olaraq beynəlxalq hüquq normalarının və bəşəri ədalətin bərpasını təmin etdi. Azərbaycan istər döyüş, istərsə də diplomatiya meydanında parlaq qələbə qazanaraq, BMT Təhlükəsizlik Şurasının kağız üzərində qalmış dörd qətnaməsinin icrasına nail oldu. Yürütdüyü işğalçılıq siyasəti süquta uğrayan, barəsində “yenilməzlik” mifi formalaşdırdığı ordusunun real potensialının 70-80 faizi məhv edilən, beş milyard dollar civarında maddi zərər görən Ermənistanın apardığı saxta ideologiya və təbliğat puça çıxdı.
Azərbaycanın bu ilin 19-20 sentyabrında lokal antiterror tədbirləri keçirmək və separatçı xunta rejiminin mövcudluğuna güc yolu ilə son qoymaq məcburiyyətində qalması isə Ermənistanın postmüharibə dövründə rəsmi Bakının konstruktiv sülh təkliflərini adekvat dəyərləndirə bilməməsinin, revanşist ovqatının, davamlı hərbi-siyasi təxribatlarının nəticəsinə çevrildi.
Azərbaycan Prezident İlham Əliyev dekabrın 6-da ADA Universitetində keçirilən “Qarabağ: 30 ildən sonra evə dönüş. Nailiyyətlər və çətinliklər” mövzusunda Forumda çıxışı zamanı bununla bağlı haqlı olaraq deyib: “...İki hadisə baş verdi ki, bu, bizim üçün sonuncu, qırmızı xəttin keçilməsi demək idi. Birincisi, Ermənistanın baş nazirinin dırnaqarası dağlıq qarabağ respublikasının dırnaqarası müstəqilliyi münasibətilə təbriki idi ki, bu, Ermənistanın baş nazirinin dedikləri və imzaladığı ilə tam ziddiyyət təşkil edirdi...
İkinci və sonuncu qırmızı xətt isə həmin hadisədən bir həftə sonra dırnaqarası dağlıq qarabağ respublikasının dırnaqarası prezidentinin seçkiləri idi ki, bu da İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra əldə olunmuş şifahi razılıqların tamamilə pozulması oldu. Razılıq ondan ibarət idi ki, həmin ərazidə hər hansı dəyişikliklər baş verməyəcək”.
Cəmi 23 saat davam edən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində Qarabağdakı qondarma rejimin süqutu və ağ bayraq qaldırması Ermənistanın və ermənipərəst dairələrin 35 illik məkrli niyyətlərini, habelə bir sıra istiqamətlərdə apardıqları iftira kampaniyalarını puça çıxardı. Dövlət başçısı, Müzəffər Ali Baş komandan İlham Əliyevin qətiyyətinin və siyasi iradəsinin nəticəsi kimi reallaşdırılan lokal antiterror tədbirləri nəticəsində “Qarabağ münaqiqəşi” mövzusu tamamilə qapandı, bölgədə separatçılığa, ikinci erməni dövlət yaratmaq kimi məkrli niyyətlərə birdəfəlik son qoyuldu.
2020-ci ildə ərazi bütövlüyünü təmin edən Azərbaycanın bu ilin sentyabr ayında dövlət suverenliyini bərpa edərək üçrəngli Dövlət Bayrağımızı oktyabrın 15-də ilk dəfə olaraq Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və digər şəhərlərdə (rayonlarda) ucaltması xalqımızın 30 ildən bəri susamış milli qürur və iftixarına təşnə oldu. Qarabağdakı qanunsuz xunta rejiminin mövcudluğunun qorunub saxlanılmasına xidmət edən genimiqyaslı hərbi-siyasi, diplomatik, iqtisadi təşəbbüslərin qarşısını birdəfəlik alan rəsmi Bakı erməni millətçiliyinə, xaricdəki diaspor və lobbisinə öldürücü zərbə vurdu. Beləliklə, Azərbaycanın işğaldan azad etdiyi ərazilərdə suverenliyini tam təmin etməsi ilə rəsmi İrəvanın istinad etdiyi qondarma “mübahisə predmeti” aradan qalxdı.
Milli ideya: növbəti hədəf – Qərbi Azərbaycan
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Qərbi Azərbaycandan zorla köçürülmüş azərbaycanlıların hüquqlarının bərpası məsələsini yeni geosiyasi reallıqda cəmiyyətin əsas milli ideyasına çevirməyi, bu məqsədlə sistemli və ardıcıl tədbirlər həyata keçirməyi zəruri hesab edir. 1989-cu ildə “Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyəti” kimi təsis edilmiş qurumun 2022-ci ilin avqustunda “Qərbi Azərbaycan İcması” adı ilə yenidən formalaşması, təşkilatlanaraq fəaliyyətə başlaması tarixi torpaqlarından qovulmuş azərbaycanlıların hüquqlarının müdafiəsi baxımından yeni imkanlar açdı. İcma hazırda Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsində, Mülki və Siyasi Hüquqlar üzrə Beynəlxalq Paktda, Qaçqınların Statusuna dair Konvensiyada və digər mühüm beynəlxalq aktlarda təsbit olunmuş geriqayıtma hüququna əsaslanaraq, indiki Ermənistan ərazisindən qovulmuş azərbaycanlıların öz evlərinə təhlükəsiz, ləyaqətli şəkildə qayıtmasını, sonrakı mərhələdə onların fərdi və kollektiv hüquqlarının təmin olunmasını əsas məqsədləri kimi müəyyənləşdirmişdir.
Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il dekabrın 24-də Qərbi Azərbaycan İcmasının inzibati binasında bir qrup ziyalı ilə görüşü zamanı Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyasının əsas hədəflərini açıqlaması, qarşıda duran vəzifələri dəqiqliklə ifadə etməsi təşkilatın fəaliyyətinin səmərəliliyinin təmini baxımından son dərəcə əhəmiyyətli olmuşdur. Proqram xarakterli həmin çıxışla ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında yeni bir mərhələyə – Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyasının həyata keçirilməsi, Ermənistan ərazisindəki maddi-mənəvi, dini irsimizin, folklorumuzun qorunması və bərpası uğrunda genişmiqyaslı fəaliyyətə start verilmişdir.
Ermənistandan zorla köçürülmüş soydaşlarımızın tarixi məskənlərinə qayıtmaq və bərabər hüquqlar əsasında yaşamaq hüququnun dünya dövlətləri, xüsusilə də rəsmi İrəvan tərəfindən tanınması qarşımızda duran başlıca hədəflərdən biridir. Eyni zamanda, hazırda müasir Ermənistan dövlətinin tarixi Azərbaycan ərazilərində yaradılması ilə bağlı faktların beynəlxalq ictimaiyyətinə diqqətinə çatdırılması da effektiv əks-hücumun təşkili baxımından xüsusi aktuallıq kəsb edir. Prezident İlham Əliyev Qərbi Azərbaycan İcmasının inzibati binasında ziyalılarla görüşü zamanı deyib: “Qərbi Azərbaycan bizim tarixi torpağımızdır, bunu bir çox tarixi sənədlər təsdiqləyir, tarixi xəritələr təsdiqləyir, bizim tariximiz təsdiqləyir... Biz yaxşı bilirik ki, indiki Ermənistan ərazisində tarix boyu Azərbaycan xalqı yaşayıb. İndi əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, dünya ictimaiyyəti də bunu bilsin. Artıq bu istiqamətdə işlər başlamışdır. Ancaq, əminəm ki, İcma bu işləri daha məqsədyönlü şəkildə və nəticəyə hesablanmış tərzdə aparacaqdır”.
Zorla köçürülmüş azərbaycanlı əhalinin pozulmuş hüquqlarının bərpası – problemin beynəlxalq platformalarda müzakirəyə çıxarılması və obyekriv hüquqi-siyasi qiymətini alması, ilk növbədə, Ermənistanın müharibə cinayətlərinin ifşası baxımından vacibdir. Azərbaycanı əsassız olaraq “etnik təmizləmədə” ittiham etməyə çalışan Ermənistanın ötən əsrin 80-cı illərinin sonunda deportasiya, soyqırımı, etnik təmizləmə və digər ağır müharibə cinayətlərinə yol verdiyini təsdiqləyən təkzibedilməz faktlar, videogörüntülər mövcuddur.
Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun məlumatına əsasən, 1988-1989-cu illərdə aparılan etnik təmizləmə nəticəsində Ermənistandakı 185 azərbaycanlı kəndindən 250 min nəfərə qədər azərbaycanlı zorakılıqla doğma yurdlarından qovulub. Ermənistanı azərbaycanlılardan təmizləmək aksiyası həyata keçirilərək 216 nəfər azərbaycanlı vəhşicəsinə qətlə yetirilib, minlərlə qadın, uşaq və qoca bədən xəsarəti alıb, on minlərlə ailənin əmlakı qarət olunub. Ermənistan ərazisində azərbaycanlılara məxsus tarixi və mədəni irs, o cümlədən, məscidlər, qəbiristanlıqlar kütləvi şəkildə dağıdılıb, yer adları dəyişdirilib, azərbaycanlılara qarşı sistematik xarakterli irqi ayrı-seçkilik həyata keçirilib.
Ermənistanın azərbaycanlılara xas mədəni-tarixi irsin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məqsədilə YUNESKO missiyasının göndərilməsinə imkan verməməsi də rəsmi İrəvanın ifşa olunacağından əndişələndiyinin bariz göstəricisidir. İrəvan şəhərindəki Təpəbaşı məhəlləsi də daxil olmaqla, Azərbaycan mədəni irsinin nümayişkaranə şəkildə dağıdılması Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin 2021-ci il 7 dekabr tarixli qərarının kobud şəkildə pozulmasıdır. Xatırladaq ki, məhkəmə həmin qərarında Ermənistandan azərbaycanlıların mədəni irs yerlərinin, etnik və mədəni mülkiyyət nümunələrinin dağıdılması, mədəni izlərinin silinməsi siyasətinə son qoymağı tələb edib.
Ermənistanın dövlət səviyyəsində Azərbaycanafob siyasət yürütməsi, nifrət və qisas ideologiyasını təşviq etməsi soydaşlarımızın qayıdışı prosesinə maneə yaratmaq planlarının tərkib hissəsidir. Azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmədə və digər ağır müharibə cinayətlərində iştirak etmiş şəxslərin mükafatlandırılması və “qəhrəmanlaşdırılması” rəsmi İrəvanın beynəlxalq hüquqa zidd davranışlarını nümayiş etdirir. Bütün bunlar, eyni zamanda, Ermənistanda digər xalqların nümayəndələrinə qarşı dözümsüz münasibətin, ksenofob yanaşmasının təzahürləridir. Qeyd edilən faktların dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, təcavüzkara qarşı siyasi-hüquqi müstəvidə yeni cəbhənin açılması ölkəmizin xarici siyasətində mühüm istiqamətlərdən birinə çevrilmişdir.
Prezident İlham Əliyev 2023-cü il noyabrın 13-də ATƏT Parlament Assambleyasının prezidenti Pia Kaumanı qəbul edərkən bildirib ki, Azərbaycan hazırda birgəyaşayış, habelə geriqayıtma hüququ ilə əlaqədar rəsmi İrəvana aydın və şəffaf proqramı təqdim edib. Lakin Ermənistan azərbaycanlıların bu ölkəyə geriqayıtma hüququnu inkar edir və bununla əlaqədar hər hansı bir baxış ortaya qoymayıb.
Uzun müddətdən sonra məsələyə dair mövqeyini açıqlayan Ermənistanın Baş nazir Nikol Paşinyanın Qərbi Azərbaycan İcmasının fəaliyyəti ilə bağlı qərəzli və əsassız fikirlər səsləndirməsi göstərir ki, rəsmi İrəvan azərbaycanlıların qayıdış hüququnu tanımaq niyyətindən uzaqdır və bu prosesə mane olmaq üçün ənənəvi qarayaxma kampaniyasını işə salmağa, real vəziyyəti təhrif etməyə çalışır. N.Paşinyanın noyabrın 24-də erməni ictimaiyyəti ilə görüşü zamanı rəsmi Bakının azərbaycanlıların Ermənistana qayıdışı və hüquqlarınını bərpası ilə bağlı tələblərini ölkəsinə qarşı “təhdid”, “yeni müharibəyə hazırlıq” kimi dəyərləndirməsi rəsmi İrəvanın ciddi təlaş və panika ovqatında olduğunu göstərir.
Dövlət başçısı İlham Əliyev lokal antiterror tədbirlərindən sonra suverenliyimizin tam bərpa olunduğunu, Azərbaycanın hansısa ölkəyə qarşı ərazi iddialarının olmadığını bəyan edib. Bu il oktyabr ayının 17-də Füzuli rayon sakinləri ilə görüşü zamanı Prezident İlham Əliyevin söylədiyi fikirlər Azərbaycanın Zəngəzur dəhlizini guya hərbi yolla açmağa çalışması, Ermənistana qarşı yeni müharibəyə başlayacağı barədə iddiaların əsassızlığını bir daha sübuta yetirib: “Zəngəzura da, əlbəttə ki, qayıdacağıq, amma sülh yolu ilə. Mən demişəm, məni bəziləri ittiham etməyə çalışırlar, mən dedim ki, biz oraya tanklarla yox, minik maşınları ilə qayıdacağıq”.
Bu gün Prezident İlham Əliyevin Qərbi Azərbaycana Qayıdış fəlsəfəsinin mahiyyətində bir vacib amil dayanır: Qarabağ ermənilərinə öz vətəndaşları kimi yanaşan, onların bütün konstitusion hüquqlarını və layiqli həyat səviyyəsini təmin etmək əzmi nümayiş etdirən rəsmi Bakı Ermənistandan da deportasiya edilmiş soydaşlarımıza münasibətdə analoji yanaşma tələb edir. Prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən “Qarabağ: 30 ildən sonra evə dönüş. Nailiyyətlər və çətinliklər” Forumunda çıxışı zamanı bununla bağlı deyib: “Ermənistanın bugünkü ərazisində kökləri olan azərbaycanlılar qayıtmağı çox arzu edirlər. Onların bəzilərinə elə gəlir ki, orada kəndlərdə məskunlaşma tam realdır və mən də bu cür düşünürəm. Bəziləri isə ulu babalarının məzarını, sadəcə, gedib ziyarət etmək istəyir. Digərləri, sadəcə, səfər edib qayıtmaq istəyir. Bir sözlə, buna icazə verilməlidir. Ermənistan oradan deportasiya olunmuş yüz minlərlə azərbaycanlının təbii humanitar tələbatlarının qarşısını almalı deyil”.
Soydaşlarımızın geriyəqayıtma hüququnun reallaşdırılmasının Ermənistan qarşısında ciddi tələblər kimi irəli sürülməsi, eləcə də Qərbi Azərbaycan İcmasının təşkilatlanaraq beynəlxalq miqyasda fəal iş aparması rəsmi İrəvanı ciddi şəkildə narahat edir. Rəsmi Bakının qaldırdığı problemin kifayət qədər ciddi, danılmaz fakt və sübutlara söykənməsi ölkəmizin Ermənistan üzərində psixiloji-siyasi üstünlüyünü təmin edir, münaqişəinin əsil səbəbləri ilə bağlı həqiqətləri dünyaya çatdırır. Ermənilərin qondarma “etnik təmizləmə” iddialarını kor-koranə dəstəkləyən bəzi dövlətlərin və təşkilatların 250 minədək azərbaycanlının doğma torpaqlarından deportasiya edilməsi faktının üzərində sükutla keçməsi isə aşkar qərəzin, ikili standartların göstəricisidir.
Qərbi Azərbaycan İcması ötən bir il müddətində bu və digər faktların beynəlxalq platformalarda təbliği, cəmiyyətin mövcud potensialının yeni milli ideya ətrafında səfərbər edilməsi yönümündə sistemli və ardıcıl fəaliyyət göstərir. Təşkilatın BMT-yə göndərdiyi yeddi sənədin təşkilatın rəsmi sənədi kimi yayılması Ermənistanın müharibə cinayətlərinin ifşası, Qərbi azərbaycanlıların pozulmuş hüquqlarının bərpası baxımından son dərəcə əhəmiyyətli sayıla bilər.
İcma rəsmi Bakının yürütdüyü hücum diplomatiyasının uğurla reallaşdırılmasına sanballı töhfələrini verir, regionda cərəyan edən hadisələrə, qlobal müstəvidə ölkəmizin mənafelərinə qarşı yönəlmiş təhdidlərə operativ reaksiya nümayiş etdirir. Milli Məclis rəhbərliyinin təşəbbüsü və İcmanın yaxından iştirakı ilə yaxın bir neçə ayda keçirilmiş beş ictimai dinləmə Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyasının siyasi, hüquqi, mədəni-mənəvi, humaitar aspektlərinin müəyyən edilməsi baxımından son dərəcə əhəmiyyətli tədbirlər olub. “Dağları aşarkən: Qərbi Azərbaycana dinc və hüquqi qayıdış”, “Qərbi Azərbaycan: soyqırımına məruz qalan tarixi-mədəni irsimiz. Qərbi Azərbaycanın tarixi və mədəni irsinin dirçəlişi”, “Qərbi Azərbaycana qayıdış: hüquqi aspektlər”, “Keçmişdən gələcəyə çağırış: Qərbi Azərbaycana qayıdış fəlsəfəsinə gənclərin baxışı” mövzusunda ictimai dinləmələr, Azərbaycan Milli Xalça Muzeyində nümayiş etdirilmiş “Qərbi Azərbaycan xalçaları: tarixi naxış yaddaşımız” adlı sərgi, “Ermənistandan didərgin salınmış azərbaycanlıların təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə geri qayıdışını təmin etmək: Qlobal kontekst və ədalətli həll” mövzusunda beynəlxalq tədbir təşkilatın çoxşaxəli, səmərəli və praktik fəaliyyətinin əyani təsbitidir. İcma soydaşlarımızın qayıdış tələbinin beynəlxalq müstəviyə çıxarılması ilə yanaşı, onlara Ermənistanın bütün dövlət strukturlarında tamhüquqlu vətəndaş kimi iştirak etmək imkanının yaradılmasını, sosial problemlərinin həllini, dövlət işlərində təmsil olunmaq haqqının təmin olunmasını zəruri hesab edir.
Ermənistanın beynəlxalq hüquq norma və prinsiplərinə hörmətsiz yanaşan ölkə olması, Azərbaycanın yekun sülh sazişinin imzalanması ilə əlaqədar təkliflərini adekvat cavablandırmaması, “sülhə maraqlı tərəf” görüntüsü yaratsa da, əməldə prosesi yubatması, ərazisini geosiyasi rəqabət meydanına çevirməsi, bir sözlə, qeyri-konstruktivliyi fonunda Qərbi Azərbaycana Qayıdışla bağlı hədəfin yaxın tezlikdə reallaşması, ola bilər ki, kimlərəsə real təsir bağışlamır. Lakin unutmayaq ki, 2020-ci ilədək daxildə və xaricdə müəyyən qüvvələr Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin qısa zamanda təmin ediləcəyinə də skeptik yanaşma nümayiş etdirirdilər. Fəqət, özünün də qeyd etdiyi kimi, nəyi nə zaman və necə edəcəyini yaxşı bilən Azərbaycan Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev xalqımızı həsrətində olduğu Qələbəyə qovuşduraraq ərazi bütövlüyümüzü və suverenliyimizi təmin etdi.
Qeyd edilənlərin məxrəcində əminliklə söyləmək mümkündür ki, Prezident İlham Əliyevin dövlət idarəetmə fəlsəfəsində Qərbi Azərbaycana Qayıdış artıq milli ideya səviyyəli məsələdir. Buna uzunmüddətli, ardıcıl səy və zəhmət tələb edən, iki ölkə arasında etimad quruculuğu proseslərinin nəticəsi kimi reallaşacaq fəaliyyət kimi yanaşmaq lazımdır. Azərbaycanın uğurlu diplomatiyası, güclü iqtisadiyyatı, sərmayəçi dövlət statusunda çıxış etməsi, qlobal layihələri inamla reallaşdırması fonunda Ermənistanın uzun müddət bu qayıdışa qarşı çıxması, özünütəcrid siyasəti yürüdərək regional əməkdaşlıqdan kənarda qalması inandırıcı görünmür.
35 il davam edən münaqişəyə, ərazilərimizin işğalına qüdrətli və müdrik liderinin rəhbərliyi ilə son qoyan, tarixi ədaləti bərpa edən Azərbaycan xalqı hazırda tarixi seçim ərəfəsindədir. Tarixinin ən güclü Azərbaycanını yaratmış, xalqımızı şanlı zəfərə qovuşdurmuş alternativsiz liderə – cənab İlham Əliyevə cəmiyyətin mütləq çoxluğunun 2024-cü il fevralın 7-də keçiriləcək növbədənkənar prezident seçkilərində etimad göstərəcəyi şübhəsizdir. Məhz bu müdrik seçimin nəticəsi olaraq da Azərbaycanın keyfiyyətcə yeni mərhələdə qarşısında duran yeni hədəflərə uğurla çatacağını, yaxın perspektivdə inkişaf etmiş ölkələr səviyyəsinə yüksələcəyini əminliklə demək mümkündür.
İlham Əliyev: “Mən əminəm ki!..”
Tarix boyunca bir ölkənin o birindən istədiyi torpaq olub.
Tarix boyu ən müdhiş, qanlı müharibələr torpaq uğrunda baş verib.
Makedoniyalı İsgəndərin, Əmir Teymurun, İldırım Bəyazidin, Napoleonun, Hitlerin işğal, istila, zəbt yaxud fəth adlandırılmasından asılı olmayaraq bəşəriyyətə sırıdıqları bütün müharibələrin kökündə torpaq, ərazi iddiası durub.
Analar dünyaya oğullar – dahi alimlər, böyük filosoflar, cəsur sərkərdələr bəxş ediblər. Onların hər birini dünyaya gətirmək üçün doqquz ay kifayət edib. Amma Yer üzündə elə bir ana göstərin ki, dünyaya bircə ovuc torpaq gətirmiş olsun.
Torpaq anadan, baladan, yardan bir boy uca tutulan, bir qədəm irəlidə gedən bəşəri bir nemətdir. Hər şeyi tapmaq, əldə etmək mümkündür... torpaqdan savayı.
Böyük Amerika yazıçısı Mark Tven deyirdi ki, torpaq alın, çünki onu istehsal etmirlər.
Ulu öndər Heydər Əliyevin də torpaqla bağlı çox ibrətamiz bir kəlamı vardı. Keçirdiyi müşavirələrin birində demişdi: “Dövlətin mənafeyi torpaqdır. Torpaqdan qiymətli dünyada heç nə yoxdur. Hər şeyi almaq, düzəltmək, tikmək olar. Amma Azərbaycanda yenidən bir hektar torpaq sahəsi yaratmaq olmaz”.
Bu isə milli tariximizin Zəfər memarı cənab İlham Əliyevin ürəyindən süzülüb gələn sözlərdir: “Əminəm ki, gün gələcək və Qərbi Azərbaycandan olan soydaşlarımız, onların yaxınları, uşaqları, nəvələri tarixi diyarımız olan Qərbi Azərbaycana qayıdacaqlar. Mən əminəm ki, bu gün gələcək və əminəm ki, Qərbi azərbaycanlılar böyük coşqu və həvəslə öz doğma torpaqlarına qayıdıb orada yaşayacaqlar”.
Milli-etnik kimliyi, varlığı, düşüncəni təyin və təmin edən əsas vəsilələrdən biri milli ideyadır. Azərbaycan xalqı uzun müddət belə bir milli ideyanın axtarışında oldu. Prezident İlham Əliyev Qarabağı, Şuşanı hər bir azərbaycanlı üçün milli ideya elan etdi və qazandı.
Bu gün hədəfdəki milli ideya dövlət başçısının iki onillikdən bəri az qala hər çıxışında xatırlatdığı Qərbi Azərbaycandır.
Onun da qayıdacağı gün gələcək və biz o torpaqlara qayıdacağıq!
Yenə də öndə müzəffər Ali Baş Komandan olacaq!
Son yazılar
Обзор новинок в сфере смартфонов - Smartphone Trends 2024
Смартфоны продолжают оставаться одними из самых быстроразвивающихся технологий, предлагая пользователям новейшие решения, которые делают нашу жизнь проще и продуктивнее. В 2024 году производители уделили особое внимание инновациям в дизайне, производительности, камерах и экосистемах. Давайте подробнее рассмотрим, какие тренды и устройства формируют рынок смартфонов сегодня. Дизайн и форм-фактор Раскладные устройства Раскладные смартфоны вышли из категории нишевых продуктов и стали массовым явлением. Производители, такие как Samsung, Huawei, Oppo и Motorola, предлагают устройства, которые сочетают компактные размеры с большими дисплеями. Например, Samsung Galaxy Z Fold 6 и Huawei Mate X5 отличаются улучшенными шарнирами, более прочными экранами и более легкими корпусами. Безрамочные экраны Технологии безрамочных экранов достигли новых высот. Компании, такие как Xiaomi и Vivo, активно разрабатывают смартфоны с экранами, которые полностью обволакивают корпус устройства. Xiaomi Mix Fold Alpha 2, например, стал пионером в использовании "360-градусного" дисплея. Устойчивость к внешним условиям Новые модели смартфонов становятся всё более прочными. iPhone 15 Ultra и Samsung Galaxy S24 Ultra предлагают усиленную защиту от воды и пыли по стандарту IP68+, а также новые материалы, такие как сапфировое стекло и титановый корпус. Производительность Производительность смартфонов продолжает увеличиваться благодаря новым процессорам и увеличению оперативной памяти. В этом году важной вехой стал выпуск процессоров, созданных по технологии 3-нм, таких как Apple A18 Bionic и Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3. Эти чипы предлагают не только мощь для сложных задач, но и повышенную энергоэффективность. Искусственный интеллект Искусственный интеллект стал неотъемлемой частью смартфонов. Новейшие модели оснащены сопроцессорами AI, которые позволяют улучшать фотографии, оптимизировать производительность и даже предлагать персонализированные функции. Например, Google Pixel 8 Pro использует алгоритмы AI для устранения шума и автоматического улучшения фотографий. Геймерские смартфоны Любители игр получают еще больше возможностей с такими устройствами, как ASUS ROG Phone 7 и RedMagic 8 Pro. Эти смартфоны оснащены активными системами охлаждения, высокочастотными экранами с частотой обновления 165 Гц и уникальными триггерами для удобного управления в играх. Камеры Камеры смартфонов 2024 года достигли новых высот, предлагая функциональность, сравнимую с профессиональными камерами. Большие сенсоры и оптический зум Смартфоны, такие как Xiaomi 14 Ultra и Sony Xperia 1 VI, оснащены крупными сенсорами, что позволяет захватывать больше света и улучшать качество изображений. Оптический зум на уровне 10x и более стал стандартом для флагманов. Видео 8K Запись видео в формате 8K становится доступной для большинства премиальных моделей. Компании также добавляют функции стабилизации, включая сенсорный сдвиг и электронную стабилизацию. Инновации в программном обеспечении Google и Apple активно работают над улучшением ночной съемки и портретного режима. Например, iPhone 15 Pro Max автоматически определяет освещение и может менять диафрагму, чтобы улучшить кадры в условиях низкой освещенности. Экосистема и программное обеспечение Смартфоны становятся частью всё более обширных экосистем. Например, Apple продвигает интеграцию с другими устройствами через iCloud+, а Samsung делает акцент на синхронизации с бытовой техникой через SmartThings. Поддержка долгосрочных обновлений Производители, такие как Samsung, Google и OnePlus, предлагают до 5 лет программной поддержки, включая обновления безопасности и новые версии операционных систем. Это делает покупку флагманов более долгосрочной инвестицией. Развитие операционных систем В 2024 году Android 14 и iOS 17 принесли множество улучшений. Android 14 делает акцент на безопасности и кастомизации, тогда как iOS 17 предлагает новые функции для взаимодействия между устройствами и улучшения в сфере конфиденциальности. Батареи и зарядка Увеличенная емкость Смартфоны, такие как Realme GT Neo 6, предлагают батареи емкостью до 6000 мАч, обеспечивающие более длительное время автономной работы. Быстрая зарядка Быстрая зарядка выходит на новый уровень. Xiaomi 14 Pro поддерживает зарядку мощностью 200 Вт, позволяя зарядить устройство до 100% за менее чем 10 минут. Беспроводная зарядка Беспроводная зарядка стала быстрее и универсальнее. Компании активно внедряют стандарты Qi2, улучшая совместимость между различными устройствами. Тренды и будущее 5G и спутниковая связь 5G стал стандартом для большинства смартфонов, но в 2024 году внимание сместилось на спутниковую связь. Apple, Huawei и Samsung предлагают базовые функции связи через спутники, такие как отправка сообщений в экстренных ситуациях. Устойчивое развитие Компании делают акцент на экологичности. Смартфоны теперь содержат больше переработанных материалов, а упаковка становится минималистичной и экологически чистой. Концептуальные устройства Концептуальные устройства продолжают вдохновлять. Например, Oppo X Nendo демонстрирует инновационный подход к складным конструкциям, а Nothing Phone 3 удивляет прозрачным дизайном и уникальными световыми эффектами. Заключение 2024 год стал годом значительных инноваций в сфере смартфонов. От улучшенных камер и мощных процессоров до новых форм-факторов и экосистем — выбор устройств огромен, и каждый пользователь найдет то, что соответствует его потребностям. Следите за новыми анонсами, ведь мир технологий не стоит на месте!
Обзор новинок в сфере ноутбуков - Laptop Trends 2024
Рынок ноутбуков в последние годы демонстрирует стремительное развитие, предлагая пользователям устройства, способные удовлетворить самые разные потребности — от работы и учебы до профессионального творчества и гейминга. В 2024 году производители сосредоточились на улучшении производительности, портативности, энергоэффективности и внедрении инновационных технологий. В этой статье мы подробно рассмотрим ключевые новинки и тренды в сфере ноутбуков. Дизайн и конструкция Тонкость и легкость Компании продолжают стремиться к созданию более компактных и легких ноутбуков. Новые модели, такие как Dell XPS 13 Plus 2024 и LG Gram SuperSlim, устанавливают новые стандарты в портативности, сохраняя при этом высокую производительность. Использование материалов, таких как магниевый сплав и углеродное волокно, делает устройства прочными и невероятно легкими. Экранные инновации Технологии дисплеев играют важную роль в новых моделях ноутбуков: OLED-дисплеи становятся все более популярными благодаря превосходному качеству изображения, глубокому черному цвету и высокой энергоэффективности. Например, ASUS ZenBook Pro 16X оснащен 4K OLED-панелью с высоким уровнем яркости. Мини-LED технологии, используемые в устройствах, таких как Apple MacBook Pro M3, предлагают превосходную цветопередачу и контрастность. Сенсорные экраны становятся стандартом для многих моделей 2-в-1, включая HP Spectre x360. Расширение экранов Устройства с дополнительными экранами набирают популярность. Например, ASUS ROG Zephyrus Duo 16 предлагает дополнительный дисплей для удобного многозадачности, что особенно ценно для креаторов и геймеров. Производительность Новые процессоры В 2024 году лидеры индустрии, такие как Intel, AMD и Apple, представили мощные процессоры: Intel Core 14-го поколения предлагает значительное улучшение однопоточной и многопоточной производительности благодаря усовершенствованной архитектуре. AMD Ryzen 8000 отличается увеличенной энергоэффективностью и интеграцией графики RDNA 3. Apple M3 устанавливает новые стандарты для ARM-архитектуры, обеспечивая превосходную производительность и долгую автономную работу. Графика нового поколения Графические процессоры NVIDIA RTX 40-й серии стали ключевым элементом для игровых и профессиональных ноутбуков. Такие устройства, как Razer Blade 18 и Alienware x16, поддерживают трассировку лучей в реальном времени и технологии DLSS 3, обеспечивая невероятное качество графики. Оперативная память и хранилище В новых моделях ноутбуков используется оперативная память стандарта DDR5, которая обеспечивает более высокую скорость и энергоэффективность. Для хранения данных всё чаще применяются SSD NVMe 4.0, предлагающие молниеносную скорость загрузки и передачи данных. Энергоэффективность и автономность Энергоэффективность стала одним из главных приоритетов для производителей ноутбуков. Новые чипы от Apple и AMD демонстрируют выдающуюся автономность — до 20 часов работы без подзарядки. Например, MacBook Air M3 и Lenovo ThinkPad X1 Carbon Gen 12 предназначены для долгосрочного использования в мобильных условиях. Быстрая зарядка Современные ноутбуки поддерживают технологии быстрой зарядки. Например, устройства с зарядкой 100 Вт через USB-C могут восстановить до 50% заряда за 30 минут. Искусственный интеллект и машинное обучение Встроенные ИИ-ускорители Некоторые новые процессоры оснащены интегрированными ИИ-ускорителями, которые оптимизируют задачи машинного обучения, улучшают видеоконференции и повышают энергоэффективность. Например, Microsoft Surface Laptop Studio 2 использует ИИ для улучшения работы камеры и микрофонов. Программное обеспечение Производители интегрируют ИИ в программные платформы. Например, Windows 11 добавляет функции интеллектуального управления батареей, а macOS Sonoma делает взаимодействие с экосистемой Apple более интуитивным. Игровые ноутбуки Игровые ноутбуки продолжают совершенствоваться, предлагая пользователям ещё больше мощности и функциональности. В 2024 году особое внимание уделяется: Экранам с частотой обновления до 360 Гц (например, MSI Titan GT77 HX). Поддержке Ray Tracing и технологий повышения FPS, таких как NVIDIA DLSS 3. Охлаждающим системам, включающим жидкометаллические термоинтерфейсы и паровые камеры. Тренды и инновации Экологичность Многие производители делают акцент на экологически чистых материалах и переработке. Например, Acer Aspire Vero 2024 изготовлен из переработанного пластика и имеет упаковку, пригодную для повторного использования. Ноутбуки с 5G Подключение к сетям 5G становится стандартом для премиальных моделей, таких как HP Elite Dragonfly G4, что обеспечивает высокую скорость передачи данных в любом месте. Концептуальные устройства Производители экспериментируют с новыми форм-факторами. Например, Lenovo Yoga Book 9i предлагает два полноценных сенсорных экрана, которые можно использовать в различных конфигурациях. Заключение 2024 год принес множество интересных новинок в сфере ноутбуков. Производители продолжают удивлять инновациями, создавая устройства, которые становятся не только инструментами для работы, но и настоящими помощниками в повседневной жизни. Независимо от ваших потребностей — будь то творчество, гейминг или бизнес — вы наверняка найдете ноутбук, который удовлетворит все ваши требования.
Тренды крипторынка 2024 - Crypto Market Trends
Криптовалютный рынок — одна из самых динамично развивающихся областей финансовых технологий. Несмотря на высокую волатильность и неоднозначное отношение регуляторов, интерес к криптовалютам продолжает расти. В этой статье мы рассмотрим ключевые тренды, которые определяют развитие крипторынка в 2024 году. Усиление регулирования Регуляторная прозрачность В 2024 году многие страны усиливают свои усилия по регулированию крипторынка. Основной акцент делается на: Борьбу с отмыванием денег (AML) и финансированием терроризма (KYC-процедуры). Защиту интересов розничных инвесторов через создание стандартов для криптобирж. Разработку национальных стратегий регулирования. Примером может служить Европейский Союз с инициативой MiCA („Markets in Crypto-Assets“), которая устанавливает единые правила для участников криптовалютного рынка. CBDC (Цифровые валюты центральных банков) Страны продолжают активно разрабатывать и внедрять цифровые версии национальных валют. Такие проекты, как e-CNY в Китае и пилотный Digital Euro, направлены на повышение эффективности платежных систем и сокращение доли наличных расчетов. Расширение применения блокчейн-технологий Токенизация активов Тренд токенизации активов продолжает набирать обороты. Блокчейн позволяет: Создавать токены, представляющие реальные активы, такие как недвижимость, произведения искусства и ценные бумаги. Упрощать доступ к инвестициям благодаря дробным долям. DeFi 2.0 Финансовые сервисы на основе блокчейна (DeFi) переходят на новый уровень. В 2024 году проекты сосредотачиваются на: Устойчивости бизнес-моделей. Повышении безопасности. Разработке гибридных решений, сочетающих централизованные и децентрализованные элементы. Пример: платформы, предоставляющие стейкинг с улучшенной ликвидностью и страхованием. NFT 2.0 Рынок невзаимозаменяемых токенов (NFT) меняется. Если в прошлом он был сосредоточен на цифровом искусстве, то теперь NFT используются в: Игровой индустрии для создания внутриигровых активов. Метавселенных для представления виртуальной недвижимости. Управлении интеллектуальной собственностью. Метавселенные и Web3 Интеграция криптовалют в метавселенные Метавселенные, такие как The Sandbox и Decentraland, активно используют криптовалюты для внутриигровой экономики. Пользователи могут зарабатывать токены, участвуя в мероприятиях или создавая контент. Развитие Web3 Технологии Web3 предлагают новый взгляд на интернет: Полная децентрализация данных. Управление через DAO (децентрализованные автономные организации). Прозрачность и безопасность операций. Углеродная нейтральность Критика криптовалют за высокий углеродный след стимулирует разработчиков переходить на экологичные алгоритмы. Примером служит переход Ethereum на алгоритм Proof-of-Stake, который сократил энергопотребление сети на 99%. Другие проекты, такие как Chia и Algorand, делают ставку на энергосберегающие механизмы консенсуса. Институциональное принятие Участие традиционных финансов Банки и инвестиционные компании увеличивают свои вложения в криптоактивы. В 2024 году такие гиганты, как BlackRock и Goldman Sachs, предлагают клиентам доступ к криптовалютным ETF и другим инструментам. Криптовалюты в розничной торговле Все больше компаний интегрируют криптовалютные платежи. Например: PayPal предлагает оплату в криптовалюте. Сеть магазинов Starbucks принимает биткоины через Lightning Network. Автоматизация торговли Алготрейдинг Трейдеры используют алгоритмы и ИИ для анализа рынка и выполнения сделок. Это позволяет: Реагировать на изменения быстрее человека. Снижать риски за счет диверсификации стратегий. Платформы социального трейдинга Популярность таких платформ, как eToro, продолжает расти. Инвесторы могут копировать стратегии успешных трейдеров, что упрощает вход для новичков. Основные вызовы Безопасность Кибератаки остаются одной из главных угроз. В 2024 году проекты уделяют больше внимания: Защите смарт-контрактов. Обучению пользователей принципам кибербезопасности. Волатильность Криптовалюты остаются высоковолатильным активом. Это создает сложности для их использования как платежного средства и долгосрочного хранения стоимости. Регуляторная неопределенность Несмотря на прогресс, подходы к регулированию остаются различными в разных странах, что создает барьеры для глобальной интеграции. Заключение Криптовалютный рынок продолжает эволюционировать, предлагая новые возможности для инвесторов, разработчиков и пользователей. Тренды 2024 года демонстрируют, что индустрия стремится к устойчивости, безопасности и интеграции с традиционными финансовыми системами. Тем не менее, она сталкивается с вызовами, требующими внимания и адаптации. Крипторынок остается одной из самых инновационных и перспективных областей в мире финансовых технологий.
Şərhlər
milli ideya xaxiri işlər nazirliyi və təhlükəsizlik qurumlaırndakı rusbaşlardan xilas olmaqdır, ceyhun bayramovun isə mammedyarovdan heç bir ferqi yoxdur, eşidin-bilin.
Cənab Prezidenti sağ olsun ki, Onun bu qonudakı siyasəti 30 il susanların dillərini nəhayyətdə açmış oldu.