Cənubi Qafqaz Tədqiqatları Mərkəzinin rəhbəri Fərhad Məmmədov erməni nəşri olan “Hraparak”a müsahibə verib. Müsahibədə o, Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin cari vəziyyətini, Bakı ilə Moskva arasında vaxtaşırı yaranan gərginliyin səbəblərini, eləcə də rusiyalı jurnalistlərin Azərbaycana qarşı son səs-küylü bəyannamələrini şərh edib.

Söhbət zamanı ekspert, həmçinin Azərbaycan və Ermənistan arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq perspektivlərinə, Metsamor AES ətrafındakı vəziyyətə və Ermənistanın regional enerji layihələrinə ehtimal olunan qoşulmasına toxunub."AzPolitika" Fərhad Məmmədovun müsahibəsini təqdim edir:

– Moskva-Bakı “xətti” yenidən qızışır. Azərbaycan Rusiya vətəndaşı olan üç jurnalist, o cümlədən artıq istefa vermiş Rusiya nəqliyyat nazirinin müşaviri Çadayev barəsində axtarış/axtarış qərarı verib. Azərbaycan-Rusiya münasibətləri nə üçün vaxtaşırı kəskinləşir? Bunu sadəcə olaraq azərbaycana qarşı əhval-ruhiyyə ilə izah etmək düzgün deyil.

– Azərbaycan ilə Rusiyanın qarşılıqlı münasibətləri 2024-cü ilin sonlarında – Rusiya Silahlı Qüvvələri tərəfindən Azərbaycanın mülki təyyarəsinin vurulmasından sonra böhran dövrünə daxil oldu. Yalnız bu ilin əvvəlində Azərbaycan və Rusiya Xarici İşlər nazirlikləri birgə bəyanatla təyyarə böhranının tənzimləndiyini qeyd etdilər. Bu yaxınlarda Rusiya Prezidenti Azərbaycan Prezidentinə zəng edib, Azərbaycanın XİN başçısı Moskvaya rəsmi səfər edib. Yəni ali və yüksək səviyyədə Azərbaycanla Rusiya arasında təmaslar həyata keçirilir. Əlbəttə, Rusiyanın rəsmi şəxsləri münasibətlərin əvvəlki səviyyəyə qaytarıla bilməsi istiqamətində fikirlər səsləndirirlər. Lakin Bakıda Rusiyanın Azərbaycandakı humanitar infrastrukturunun bağlanması ilə bağlı qəbul edilmiş qərarların yenidən nəzərdən keçirilməsi fikrində deyillər. Bu gün Bakı Rusiya ilə münasibətlərə praqmatik kontekstdə yanaşır.

Azərbaycan Baş Prokurorluğunun Rusiya Federasiyasının üç vətəndaşı ilə bağlı qərarına gəldikdə isə, demək olar ki, Rusiya vətəndaşlarının Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunun devrilməsinə yönəlmiş açıq çağırışlarına hüquqi qiymət verildi. Rusiyada bir çoxları etiraf etdilər ki, həmin jurnalistlər ağlabatan ədəb-ərkan çərçivəsini tamamilə aşmışdılar. Ümid etmək qalır ki, bu insidentdən sonra Rusiyanın informasiya məkanında suveren dövlət olan Azərbaycan Respublikasına qarşı bu cür bəyanatlar verməzdən əvvəl məsuliyyət dərk ediləcək.

– Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi etiraz məktubu göndərərək Rusiya səfirini idarəyə çağırıb. Moskva isə öz növbəsində özəl şəxslərin fikrinin Rusiyanın rəsmi mövqeyi olmadığını bildirib. Məgər Bakı həddən artıq emosional davranmır?

– Azərbaycan XİN Rusiya səfirini çağırıb və etirazını bildirib ki, gələcəkdə bu cür bəyanatlar hüquqi nəticələr doğuracaq. Bu, gələcəkdə oxşar problemlərin qarşısının alınması baxımından vacibdir. Bakının emosionallığına gəlincə, qeyd edə bilərəm ki, emosionallıq səviyyəsi Azərbaycan Respublikasının dövlətçiliyinə edilən hücumların səviyyəsinə uyğundur. Və bu, təkcə Rusiyaya deyil, Azərbaycan Respublikasına qarşı hərəkətlərin edildiyi və qərarların qəbul olunduğu bütün digər ölkələrə də şamildir.

– Azərbaycan lideri bəyan etdi ki, Metsamor AES bağlandıqdan sonra Ermənistan enerji böhranı ilə üzləşəcək və bundan sonra alternativ mənbə kimi yardım təklif etdi. Belə bir fikir mövcudur ki, bu, həm də Rusiyanın Ermənistanda bu sahədə müstəsna təsirə və iştiraka malik olması fonunda Rusiya əleyhinə nümayişkaranə jestdir.

– Metsamor AES Ermənistan ərazisində fəaliyyət göstərir və Rusiya şirkəti olan “Rosatom” tərəfindən idarə olunur. Rəsmi göstəricilərə görə, stansiyanın ayrı-ayrı bloklarının istismar müddəti başa çatıb və bundan sonra onlar təhlükə mənbəyi hesab oluna bilərlər. Ermənistan hökuməti yaxın il ərzində AES-in gələcək podratçısı ilə bağlı qərar verməyi planlaşdırır, ABŞ-la da modul stansiyalar müzakirə olunur. Seçim Ermənistan hökumətinin üzərində qalır: Metsamor AES ilə bağlı qərarları necə, hansı müddətdə və kiminlə verməyi planlaşdırırlar. Seysmik cəhətdən aktiv zonada və bilavasitə Azərbaycan sərhədləri yaxınlığında yerləşən AES-in fəaliyyəti Bakıda potensial risk kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan Prezidenti öz çıxışında Metsamor AES bağlandığı təqdirdə enerji böhranı riskini qeyd edib və enerji sahəsində əməkdaşlıq yolu ilə çıxış yolları təklif edib. Qısa müddət ərzində elektrik verilişi xətləri çəkmək və Ermənistanı regiondakı enerji mübadiləsi sisteminə, həmçinin elektroenergetika sahəsindəki layihələrə qoşmaq mümkündür.

"AzPolitika.info"